|
|
|
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
 RSS
Dodaj do:
Warto przeczytać: Naukowcy w Danii - w porównaniu do swoich kolegów z 15 innych krajów - są najbardziej zadowoleni ze swojej pracy według pierwszego sondażu dotyczącego wynagrodzenia i kariery zawodowej, przeprowadzonego przez czasopismo Nature. Ten wniosek opiera się na odpowiedziach ponad 10.500 naukow... Johannes Kepler, odkrywca praw rządzących ruchami planet, urodził się w Weil der Stadt w Niemczech w 1571 r., dwadzieścia osiem lat po opublikowaniu wielkiego dzieła De revolutionibus orbium coelestium, w którym Kop... Jeżeli jakimś nieprawdopodobnym trafem zdarzy się wam znaleźć gdzieś na niezamieszkałym obszarze Południowego Pacyfiku około 23:00 CEST dzisiaj (czwartek), to nie zdziwcie się, kiedy zauważycie spadające z chmur tajemnicze śmieci kosmiczne.
Jednak nie ma się czego... W Australii Zachodniej odkryto diamenty sprzed czterech miliardów lat. Dzięki Temu odkryciu poszerzy się wiedza współczesnej nauki na temat wczesnego kształtowania się skorupy ziemskiej.
Diamenty z tak odległej... W latach 90. średni wiek, w którym kobiety rodziły pierwsze dziecko wynosił 20-24 lata. Ostatnie dane GUS (Rocznika Demograficznego 2009 GUS) pokazują, że najwięcej urodzeń w 2008 r. było wśród kobiet w wieku 25-29 lat - 151 894 żywe urodzenia. Znacznie więce...
Ostatnio na Forum:
Dyskusje
8
odp.
4
odp. Reklama:
 Literatura duńskaCzy wiesz że...? Literacka Nagroda Nobla uważana jest za najbardziej prestiżową międzynarodową nagrodą literacką na świecie. Ustanowiona razem z czterema innymi nagrodami przez Alfreda Nobla w testamencie z 1895, jest przyznawana od 1901. Johannes Jorgensen (ur. 6 listopada 1866 w Svendborgu (Fionia), zm. 29 maja 1956 tamże), pisarz duński. Stał się znany jako autor nastrojowych poezji lirycznych (1887—1892), przeszedł później do symbolizmu, który szerzył również teoretycznie w czasopiśmie „Taarnet” (1893—1895), co przygotowało jego nawrócenie na katolicyzm (1895). Duch religii katolickiej przenika jego późniejsze utwory poetyckie o pięknej formie („Wyznanie” (1894), „Poezje” (1898); „Z głębi” (1909); „Bijące źródło” (1920), oraz powieści („Dzień sądu ostatecznego” (1897), „Ewa” (1901), „Święty ogień” (1902). Bardzo poczytne są jego powieści wojenne „Klokke Roland” (1915) i „Lew Flandrii” (1919). Także w publicystyce działał w duchu katolickim („Beuron” (1896); „Kłamstwa i prawdy życiowe” (1896), tłum. pol.; „Księga o Goethem” (1913); „Św. Franciszek z Asyżu” (1907), tłum. pol.). Autobiografia: „Mit livs legende” (1919). Wybór pism 1915, 7 tomów. Wydał ponadto m. in.: „Min Livslegende” (1928), „Alver nerb jaerget” (1920), „Italiensk” (1922), „Don Bosco” (1929), „Som en Kaerte” (1931). Ludvig Holberg (ur. 3 grudnia 1684 w Bergen, zm. 28 stycznia 1754) - pisarz duński z pochodzenia Norweg, twórca duńskiego języka literackiego i dramatu narracyjnego, nazywany ojcem teatru duńskiego. Pracował też jako myśliciel polityczny i historyk. Literatura duńska – generalnie piśmiennictwo tworzone w języku duńskim na terenie Danii, jednak w poczet tej literatury tradycyjnie wchodzą również kroniki pisane w języku łacińskim oraz wczesne zapisy alfabetem runicznym. HistoriaZa pierwsze zabytki duńskiego języka pisanego uważa się zapisy runiczne z IX wieku (zob. kamienie runiczne w Jelling). Najstarsze teksty pisane to łacińskie kroniki, m.in. Gesta Danorum Saxo Grammaticusa (1208) (→ średniowieczne kroniki duńskie). Zabytki duńszczyzny to ustanowione przez króla Waldemara Zwycięskiego prawa Skanske Lov i Jyske Lov (w Codex Runicus). Literatura to wszystkie "sensowne twory słowne" (jak to ujęła Stefania Skwarczyńska), czyli dzieła artystyczne, tj. literatura piękna, oraz teksty użytkowe, tj. literatura stosowana, zachowane w formie pisanej lub w przekazie ustnym.
Saxo Gramatyk (łac. Saxo Grammaticus, ur. ok. 1140/50 – zm. 1220/30) – duński średniowieczny historyk i kronikarz. Saxo był również sekretarzem biskupa Absalona. Oprócz kronik w okresie średniowiecza powstawały w Danii (folke)viser (śpiewane ballady-opowieści). Pierwsze duńskie tłumaczenie Biblii (tzw. Biblia Chrystiana III) wydane zostało w 1550 roku (Kopenhaga, nakład 3000 egzemplarzy). Duńska literatura świecka rozkwitła w epokach renesansu (prekursor: Ludvig Holberg) oraz romantyzmu (charakterystyczne dla okresu są powrót do korzeni kulturowych (→ mitologia nordycka) oraz rozwój poczucia przynależności narodowej (prekursor: Adam Gottlob Oehlenschläger, "król poezji nordyckiej", autor hymnu narodowego Danii). Psychologia (od gr. ψυχή Psyche = dusza, i λόγος logos = słowo, myśl, rozumowanie) – nauka empiryczna, zajmująca się badaniem mechanizmów i praw rządzących zjawiskami psychicznymi oraz zachowaniami człowieka. Psychologia bada również wpływ zjawisk psychicznych na interakcje międzyludzkie oraz interakcję z otoczeniem. W zasadzie psychologia dotyczy ludzi, ale mówi się o psychologii zwierząt (czyli zoopsychologii), chociaż zachowaniem się zwierząt zajmuje się także dziedzina biologii – etologia.
Mitologia nordycka jest to mitologia ludów krajów skandynawskich (północno-germańskich) - Danii, Szwecji, Norwegii, Islandii i Wysp Owczych. Nordycki wszechświat składał się z trzech warstw: bogów (górna), ludzi (środkowa) i istot podziemnych i umarłych (dolna). Bogowie należeli do dwóch głównych dynastii: Asów i Wanów. Ich siedzibą był Asgard, gdzie znajdowała się Walhalla, siedziba boga Odyna. W Walhalli gromadzili się wojownicy polegli w boju, oczekujący z Odynem na ostatnią bitwę przy końcu świata - Ragnarök. Asgard łączył z ziemią tęczowy most (bifrost). Świat ludzi, Midgard, wyobrażany był w postaci dysku otoczonego oceanem, w którym żył olbrzymi wąż opasujący ziemię. Na najdalszych brzegach oceanu wznosiły się góry olbrzymów Jotunheim, a w nich ich twierdza Utgard. Niżej znajdował się Niflheim, czyli siedziba bogini śmierci Hel i cieni umarłych. Wśród nich wznosił się wielki jesion Yggdrasil, którego gałęzie sięgały nieba, zaś trzy korzenie docierały do Niflheim, Jotunheim i Asgard. W połowie XIX wieku w historii literatury duńskiej pojawił się realizm; również w tym okresie Nikolai Frederik Severin Grundtvig (założyciel uniwersytetów ludowych) stworzył śpiewane do dziś psalmy (literatura religijna). Ważnymi postaciami okresu byli filozof Søren Kierkegaard oraz baśniopisarz Hans Christian Andersen; obydwaj znani również poza Danią. II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).
Karl Adolph Gjellerup, pseud. Epigonos (ur. 2 czerwca 1857 w Roholte, Dania, zm. 13 października 1919 w Klotzsche koło Drezna, Niemcy) – duński poeta, dramaturg i powieściopisarz, piszący zarówno w języku duńskim jak i niemieckim. Przedstawiciel tzw. przełomu modernistycznego (Det moderne Gennembrud), naturalista, dekadent oraz autor przesiąkniętych pesymizmem i filozofią Schopenhauera powieści psychologicznych, znany zwłaszcza dzięki książce Młyn na wzgórzu. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1917 (wspólnie z Henrikiem Pontoppidan). Z uzasadnienia komisji noblowskiej, otrzymał ją za różnorodną twórczość poetycką i wzniosłe ideały. Wiek XIX zakończył się w literaturze duńskiej tendencjami pesymistycznymi i symbolizmem (pisarze Herman Bang i nagrodzony literacką nagrodą Nobla (1917) Henrik Pontoppidan, poeci Johannes Jørgensen i Sophus Claussen, dramatopisarz Helge Rode). Jest to też okres tzw. → realizmu jutlandzkiego - inspiracji krajobrazem i kulturą Jutlandii (Jeppe Aakjær, Jakob Knudsen, Johannes Jensen (nagroda Nobla w 1944)). Kamienie runiczne w Jelling to dwa głazy z wyrytym w X wieku tekstem w alfabecie runicznym znajdujące się w Jelling w Danii. Ze względu na swoje historyczne znaczenie głazy znajdują się na liście światowego dziedzictwa UNESCO.
Søren Aabye Kierkegaard ([ˈsœːɐn ˈkʰiɐ̯kəˌɡ̊ɒˀ] ?/i) (ur. 5 maja 1813 w Kopenhadze, zm. 11 listopada 1855 tamże) – duński filozof, poeta romantyczny i teolog, uznawany za jednego z prekursorów filozofii egzystencjalistycznej, zwłaszcza jej chrześcijańskiego nurtu; nazywany czasem "Sokratesem Północy". Wywarł wpływ nie tylko na rozwój XX wiecznej filozofii czy teologii, ale również biblistyki, literatury, sztuki a nawet psychologii. W XX wieku pojawiła się powieść społeczna (Martin Andersen Nexø, Hans Scherfig) oraz psychologiczna (Frederik Paludan-Müller); ważna dla tego okresu jest też twórczość Karen Blixen. Literatura lat powojennych charakteryzowała się trzema osobnymi tendencjami: powrotem do romantyzmu, realizmem społecznym oraz tzw. nowym modernizmem (Peter Seeberg, Benny Andersen, Ivan Malinovski). W końcu wieku XX literatura duńska podejmowała problematykę społeczną (Vita Andersen, Christian Kampmann). Obecnie jednym z najpopularniejszych pisarzy duńskich jest Peter Høeg, piszący w duchu postkolonializmu. Karen Blixen, wł. Karen Christence von Blixen-Finecke, ps. Isak Dinesen, Pierre Andrezel, Osceola (ur. 17 kwietnia 1885 w Rungsted koło Kopenhagi, zm. 7 września 1962 tamże) - duńska pisarka, znana głównie ze wspomnień o swoim życiu w Kenii wydanych jako Pożegnanie z Afryką.
Johannes Vilhelm Jensen (ur. 20 stycznia 1873, Farsø, zm. 25 listopada 1950, Kopenhaga) – prozaik i poeta duński, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1944. Uważany za jednego z najważniejszych przedstawicieli realizmu jutlandzkiego. Kanon literatury duńskiejZapoznaj się również z: lista duńskich pisarzyKanon literatury duńskiej został określony 23 września 2004 roku przez duńskie ministerstwo oświaty (duń. Undervisninsministeriet). Przez "kanon literatury" rozumie się listę duńskich autorów, z których dziełami duńskie dziecko powinno zapoznać się w procesie swej edukacji. Język duński (dansk, det danske sprog) - język z grupy skandynawskiej języków germańskich. Posługuje się nim około 5,2 mln mówiących, głównie w Danii i Szlezwiku-Holsztynie w północnych Niemczech (ok. 50 tys. osób). Duński w charakterze języka urzędowego używany jest w Danii a także na Wyspach Owczych. W Islandii, która aż do 1944 r. była posiadłością Danii, duński jest nauczany jako jeden z głównych języków obcych, obok angielskiego, norweskiego i szwedzkiego.
Poniższa lista jest zestawieniem duńskich uczelni wyższych o charakterze uniwersyteckim. Podobnie jak w innych krajach Europy zachodniej, pojęcie uniwersytetu jest szersze niż w Polsce, i obejmuje zarówno szkoły wyższe zajmujące się różnymi naukami (w tym również technicznymi i medycznymi), jak również szkoły wyższe o profilu specjalistycznym (np. inżynierskim lub medycznym). Wszystkie wymienione szkoły są państwowe. Zobacz teżPrzypisy
BibliografiaKronika – wyraz pochodzenia greckiego (chronika od rzeczownika chronos), faktograficzny opis wydarzeń w układzie chronologicznym. Również utwór dziejopisarski o charakterze literackim, typowy dla średniowiecza. Kronika nie zawiera analizy tych wydarzeń, może jednak zawierać podsumowania oraz komentarz autora. Wydarzenia te najczęściej dotyczą życia państwa, instytucji, organizacji itp. Zapis tych wydarzeń może odbywać się na bieżąco, w miarę ich dziania się, lub później. Kroniki zaliczane są do utworów epickich, często łączą ze sobą cechy powieści, legendy oraz baśni.
Nagroda literacka Rady Nordyckiej - nagroda fundowana corocznie od 1962 przez rządy krajów nordyckich. Nagrody przydziela się literaturze pięknej pisanej w dowolnym języku krajów nordyckich (niekoniecznie w skandynawskim). Celem inicjatywy jest zwiększenie zainteresowania literaturą i językiem tych krajów oraz zacieśnienie nordyckiej współpracy kulturalnej.
Czy wiesz że...? beta Postkolonializm – zbiorczy termin szeregu teorii filozoficznych i literaturoznawczych obejmujących zagadnienia związane z dziedzictwem europejskich potęg kolonialnych i dekolonizacją w drugiej połowie XX wieku.
Nikolai Frederik Severin Grundtvig (ur. 8 września 1783 w Udby, zm. 2 września 1872 w Kopenhadze) - pisarz i poeta duński, protestancki pastor i teolog, historyk, filozof, nauczyciel, polityk, pamiętany głównie jako autor duńskich psalmów.
W Danii oficjalnie przyjęte są dwa hymny państwowe: hymn królewski Kong Kristian (Król Chrystian) i hymn narodowy Der er et yndigt land (Jest taki piękny kraj).
Hans Christian Andersen ?/i (ur. 2 kwietnia 1805 w Odense, zm. 4 sierpnia 1875 w Rolighed koło Kopenhagi) – duński pisarz i poeta, najbardziej znany ze swej twórczości baśniopisarskiej.
Dania – Królestwo Danii (Kongeriget Danmark) – państwo położone w Europie Północnej (Skandynawia), najmniejsze z państw nordyckich. W jej skład wchodzą też Grenlandia oraz Wyspy Owcze. Graniczy od południa z Niemcami.
Modernizm, sztuka nowoczesna, ang. modern art - umowny okres w dziejach sztuki, którego ramy czasowe wyznacza się od lat 60. XIX wieku (w związku z impresjonizmem) do lat 70. XX wieku (konceptualizm). Sztuka nowoczesna silnie związana jest z pojęciem modernizmu w filozofii i zjawiskiem awangardy. Terminu modern art, we w miarę skrystalizowanej formie użył jako pierwszy Joris-Karl Huysman w 1883.
Chrystian III Oldenburski (ur. 12 sierpnia 1503 w pałacu Gottorp w Szlezwiku, zm. 1 stycznia 1559 w Koldinghus, Kolding) - król Danii i Norwegii od 1534, z dynastii oldenburskiej. Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania
Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne. Nie mogą być traktowane jako porady. |
