|
|
|
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
RSS
Warto przeczytać: Nie żyje współtwórca śląskiej romanistyki prof. Aleksander Abłamowicz. W maju skończyłby 79 lat. Wiadomość o śmierci uczonego, który zmarł w sobotę, przekazała w poniedziałek PAP rzeczniczka Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach Magd... Prof. Franciszek Kokot - nestor śląskich lekarzy, wybitny nefrolog i endokrynolog - skończył 80 lat. Od kilku dekad jest niekwestionowanym autorytetem oraz nauczycielem i mistrzem dla kolejnych pokoleń lekarzy. 25 listopada świętował urod... W sobotę, 28 stycznia w szpitalu im. Św. Anny w Piasecznie po długiej i ciężkiej chorobie zmarł prof. Roman Juszkiewicz - jeden z najwybitniejszych polskich astrofizyków i kosmologów - poinformowała Astronomia.pl. Naukowiec zajmował się m.in. teorią pows... Rządowy samolot z Prezydentem Lechem Kaczyńskim, Marią Kaczyńską oraz polską delegacją na uroczystości 70. rocznicy Zbrodni Katyńskiej, rozbił się przy lądowaniu na lotnisku w Smoleńsku.
Na liście pasażerów są m.in.: Jerzy Szmajdziński,... W dniach 8 - 9 września 2011 r. w Warszawie, Polska, odbędzie się konferencja pt. "Żywność i żywienie w XXI wieku".
Bio-gospodarka obejmuje cały wachlarz ekosystemów - zasoby lądowe i morskie, bioróżnorodność i materiały biologiczne (roślinne, zw...
Ostatnio na Forum:
Dyskusje
8
odp.
4
odp. Reklama:
Literatura kaszubskaCzy wiesz że...? Życie i przygody Remusa (oryg.: Żëcé i przigodë Remusa) - epopeja kaszubska; powieść uznana przez znawców tematu za najwybitniejsze dzieło literatury kaszubskiej. Eugeniusz Pryczkowski (ur. 7 lipca 1969 w Wejherowie) – kaszubski dziennikarz, poeta, pisarz, tłumacz, autor tekstów, wydawca i działacz, członek władz Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, wiceprzewodniczący Rady Powiatu Kartuskiego. Jan Drzeżdżon (kaszb: Jan Drzéżdżón) (ur. 16 maja 1937 w Domatowie, zm. 22 sierpnia 1992 w Gdańsku) – pisarz, tworzący w języku polskim i kaszubskim. Literatura kaszubska – literatura piękna tworzona w języku kaszubskim. Literatura kaszubskojęzycznaDo XIX wiekuZa najstarsze dzieła spisane po kaszubsku uważa się "Dutki brzeskie" zapisane w 1402 oraz Duchowne piesnie Dra Marcina Luthera i inszich naboznich męzow Szymona Krofeya z roku 1586 i Mały Catechism Niemiecko Wándalski abo Slowięski Michała Pontanusa z roku 1643. Jan Trepczyk (kaszb: Jón Trepczik) (ur. 22 października 1907 r. w Stryszej Budzie k. Mirachowa, zm. 3 września 1989 r. w Wejherowie) – jeden z najwybitniejszych poetów kaszubskich, pieśniarz, członek Zrzeszenia Regionalnego Kaszubów w Kartuzach i kręgu Zrzeszeńców oraz Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego ideolog kaszubski, leksykograf – autor słownika polsko-kaszubskiego, pedagog, współzałożyciel Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie.
II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). Wiek XIXZa początek literatury kaszubskiej przyjmuje się rok 1843, kiedy w wydawanym w Warszawie czasopiśmie Jutrzenka. Przegląd Słowiański ukazały się dwa teksty Floriana Ceynowy: Wiléjá Noveho Roku i Szczōdráki. Ceynowa opracował pierwszy zarys gramatyki kaszubskiej, przetłumaczył fragmenty katechizmu. Zebrał i opublikował kaszubskie bajki i opowieści ludowe. Dziełem Ceynowy jest również stworzenie pierwszego systemu zapisu języka kaszubskiego. Ideę tworzenia w języku kaszubskim kontynuował Hieronim Derdowski. Na emigracji w USA wydawał kaszubskojęzyczne pismo Wiarus. Był też autorem epopei O panu Czôrlińscim co do Pucka po sece jachôł. Stefan Fikus (ur. 9 lutego 1920 r., zm. 5 października 2010 r.) – kaszubski twórca (publicysta, poeta, prozaik, historyk hobbysta i malarz amator) i działacz społeczny. S. Fikus (pseudonim literacki Stach z Lãbórga) urodził się w Luzinie w rodzinie kaszubskiej. 23 października 1939 r. trafił do obozu jenieckiego Gross Born Westfalenhoff, a już 30 października zostaje wysłany transportem wojskowym do Pasewalk, skąd skierowano go na roboty przymusowe do majątku Schlepkow i tu pracował aż do zakończenia wojny. Po jej zakończeniu wraca do kraju, zatrzymuje się w Luzinie, a pracę podejmuje w Polskich Kolejach Państwowych w Lęborku. W latach 1952–1954 jest uczestnikiem kursu malarstwa i grafiki prowadzonego w Lęborku. W 1961 kończy zaocznie Technikum Kolejowe w Bydgoszczy. Był znaną postacią życia kulturalnego powiatu lęborskiego. Publikował m.in. od 1968 roku w „Pomeranii”. Jego pierwsze utwory literackie powstały w czasie pobytu w majątku Schlepkow, były to dzienniki, wiersze i utwory sceniczne. Był uczestnikiem wielu konkursów literackich i współorganizatorem w 1984 roku Konkursu Literackiego im. Mieczysława Stryjewskiego. Debiutem literackim Stefana Fikusa była przypowieść „Gôdka o rëbôkach”, którą opublikowano w 1961 roku w czasopiśmie „Kaszëbë”. W 1982 roku ukazała się oparta na przeżyciach wojennych autora napisana po kaszubsku, a wydana przez Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie powieść „Pojmańczice”. Był autorem ponad 20 sztuk, zwykle pisanych w języku kaszubskim. Był autorem około 200 wierszy. Jego wiersze publikowano np. w antologii poezji kaszubskiej „Modra struna” z 1971 roku oraz antologii „Polska nam papieża dała” z 1999 roku. Do niektórych z nich skomponowano muzykę i włączono do repertuaru zespołów kaszubskich. Znana jest jego kolęda „Na niebie skrzi są gwiôzda”. Został osiem razy wyróżniony w Ogólnopolskim Konkursie im. Mieczysława Stryjewskiego”. W 1998 roku wraz z pozostałymi członkami Lęborskiego Bractwa Historycznego odebrał „Skrę Ormuzdową” – honorową nagrodę miesięcznika „Pomerania”. Najcenniejszą nagrodą był przyznawany za szczególne osiągnięcia „Medal Stolema” z 1981 roku, którą to nagrodę otrzymał wraz z franciszkaninem Januszem Jędryszkiem za jasełka „Kaszëbskô Gwiôzdka z Lãbòrga”. Jest także autorem prac o tematyce religijnej – 11 czerwca 1987 roku jako delegat Kaszubów przekazał papieżowi Janowi Pawłowi II obraz swojego autorstwa przedstawiający św. Franciszka jako patrona Kaszub. Najbardziej znane jego prace:
Literatura piękna – typ . Zakres literatury pięknej jest zależny od kryteriów obowiązujących w danej epoce historycznej. Granice między taką literaturą a innym typem piśmiennictwa (i tekstów ustnych), np. użytkowym, nie są łatwe do wyznaczenia przez badaczy, ze względu na występujące licznie gatunki pograniczne. Wiek XXNa początku XX wieku zaczęła tworzyć się grupa literatów kaszubskich nazywanych młodokaszubami. Jej lider – Aleksander Majkowski – wydawał od 1908 pismo Gryf. Najważniejszym dziełem Majkowskiego jest uznawana za największe dzieło literatury kaszubskiej powieść Życie i przygody Remusa, wydana już po śmierci autora w 1938. Powieść tę przetłumaczono na języki polski, francuski, niemiecki i angielski. Do grona młodokaszubów należeli też m.in. Jan Karnowski, autor tomów poezji Jô bëm leno chcôł i Nowotné spiéwë i wiersze oraz Leon Heyke, twórca Kaszëbsczich spiéwów oraz poematu Dobrogost i Miłosława. Kolejną grupą kaszubskich literatów byli tzw. zrzeszeńcy, wywodzący się ze środowiska skupionego wokół wydawanego przed II wojną światową w Kartuzach pisma Zrzesz Kaszëbskô. Do pokolenia zrzeszeńców należeli m.in. Aleksander Labuda, Jan Trepczyk, Jan Rompski i Franciszek Grucza. Działalność zrzeszeńców przypadła w dużej mierze na trudne lata PRL, kiedy język kaszubski został oficjanie uznany za dialekt języka polskiego i był prześladowany. Powstały wówczas m.in. zbiór felietonów Aleksandra Labudy Guczów Mack gôdô, tłumaczenia fragmentów Biblii autorstwa Franciszka Gruczy, oraz liczna poezja, której najwybitniejszym twórcą był Jan Trepczyk. W czasach PRL debiutowali nowi pisarze kaszubskojęzyczni, jak Jan Piepka, Alojzy Nagel i Jan Drzeżdżon, a w późniejszym okresie także Stanisław Pestka, Stefan Fikus, Eugeniusz Pryczkowski i Stanisław Janke. "Zrzesz Kaszëbskô" (Kaszubska Więź) – najważniejsze czasopismo ruchu kaszubskiego, wychodzące pod tym samym tytułem w latach 1933-39, 1945-47 i 1992-93. Skupiało wokół siebie kaszubskich działaczy społecznych, politycznych i kulturalnych, twórców i publicystów, reformatorów języka i pisowni kaszubskiej oraz kreatorów nowoczesnej idei kaszubskiej.
Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi. WspółczesnośćOdrodzenie literatury kaszubskiej nastąpiło po 1990 roku. Obecnie ukazuje się wiele pozycji kaszubskojęzycznych (głównie tomiki poezji), a także jako dodatek do miesięcznika Pomerania kwartalnik literacki Stegna. Za najwybitniejszych twórców młodego pokolenia można uznać Idę Czaję, Romana Drzeżdżona czy Tomasza Fopkego. Jan Piepka (znany także pod pseudonimem Jan Staszków, ur. 8 lutego 1926 w Łebnie, zm. 8 marca 2001) – poeta, dramatopisarz i prozaik kaszubski, działacz kulturalno-oświatowy, jeden z pięciu założycieli Tajnej Organizacji Wojskowej "Gryf Pomorski", podpułkownik Armii Krajowej. Jego twórczość powstawała zarówno w języku kaszubskim (przede wszystkim opisy krajobrazów ziemi rodzinnej), jak i polskim (przeszłość Kaszubów, zwłaszcza podczas II wojny światowej).
Ida Czaja (kasz. Ida Czajinô) urodziła się w Kamienicy Szlacheckiej w powiecie kartuskim, w gminie Stężyca. Po ukończeniu Liceum Ogólnokształcącego w Kartuzach ukończyła w 1998 roku polonistykę na Uniwersytecie Gdańskim. Debiutowała w kaszubskim piśmie Tatczëzna. Pierwszy tomik wierszy, Mòjim mùlkã je kam... (Moim ukochanym jest kamień...), wydała w 1994 roku. Znakomita recytatorka, wielokrotna laureatka kaszubskich konkursów recytatorskich w Chmielnie. Podopieczni Pani Idy zajmowali I miejsca w Konkursie Recytatorskim "Rodno Mowa na szczeblu wojewódzkim i bardzo dobre pozycje w Turnieju gawędziarzy Kaszub i Kociewia. Prowadzi kółko języka kaszubskiego i uczy języka polskiego w szkołach. Literatura w języku polskimWielu kaszubskich pisarzy twórzyło również w j. polskim. Do najwybitniejszych polskojęzycznych pisarzy kaszubskich należą Lech Bądkowski, Franciszek Fenikowski, Róża Ostrowska czy Jerzy Samp.
Czy wiesz że...? beta Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) - oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952-1989. Uprzednio w latach 1945-1952 ten sam organizm państwowy funkcjonował jako podmiot prawa międzynarodowego pod nazwą Rzeczpospolita Polska. Zwana propagandowo Polską Ludową - był to kolokwialny eufemizm na okres monopartyjnych rządów PPR, a od 1948 PZPR w Polsce.
Leon Heyke, także Hejka, kasz. Léòn Heyke (ur. 10 października 1885 w Cierzni w pow. wejherowskim, zamordowany 16 października 1939 r. w Lesie Szpęgawskim pod Starogardem Gdańskim) - ksiądz katolicki, członek Koła Kaszubologów w seminarium duchownym w Pelplinie, poeta kaszubski, wychowawca młodzieży.
Michał Mostnik, (ksb: Michôł Pontanus), znany także jako Pontanus, Michael Brüggeman(n) lub Brückmann, (ur. w 1583 w Słupsku, zm. 7 września 1654), kapelan książąt pomorskich, duchowny luterański, autor pierwszych dzieł literackich w gwarze słowińskiej języka kaszubskiego.
Hieronim Derdowski, (kaszb.: Hieronim Derdowsczi lub Jarosz Derdowsczi) (ur. 9 marca 1852 w Wielu w ówczesnym powiecie chojnickim, zm. 13 sierpnia 1902 r. w Winonie, Minnesota, USA) – wybitny poeta kaszubski, humorysta, dziennikarz, wydawca prasy emigracyjnej w USA. Autor powiedzenia "Nie ma Kaszub bez Polonii, a bez Kaszub Polski", autor Marsza Kaszubskiego.
Franciszek Grucza, (ur. 19 listopada 1911 w Pomieczyńskiej Hucie, zm. 23 kwietnia 1993 w Sopocie), ksiądz, działacz i pisarz kaszubski, tłumacz czterech Ewangelii na język kaszubski.
Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania
Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne. Nie mogą być traktowane jako porady. |