Liturgia godzin - Polski Serwis Naukowy

Liturgia godzin – rodzaj modlitwy liturgicznej Kościoła sprawowanej siedem razy w ciągu dnia.

Kościół rzymskokatolicki

III tom Brewiarza (wydanie czterotomowe)

Księgę zawierającą teksty liturgii godzin nazywa się niekiedy brewiarzem. Czasami sam termin "liturgia godzin" bywa zastępowany sformułowaniem "modlitwa brewiarzowa", jest to jednak nazwa potoczna i nieoficjalna. Obowiązek sprawowania liturgii godzin w całości (lub w odpowiedniej części) mają osoby które przyjęły święcenia (diakoni, prezbiterzy, biskupi) albo złożyły śluby wieczyste (zakonnicy i siostry zakonne) i ich instytuty do tego zobowiązują. Pozostali wierni nie muszą jej sprawować, ale mają do tego prawo i jest to gorąco zalecane. Stanowi "uzupełnienie" Mszy na wszystkie godziny dnia - przygotowanie do niej lub jej owocne "przedłużenie".

Czytanie – jedna z umiejętności nabywanych przez człowieka w procesie edukacji, która umożliwia odbiór informacji przekazywanych za pomocą języka pisanego. Współcześnie wciąż jedną z podstawowych form komunikowania się jest mowa pisana, dlatego czytanie jest jedną z najważniejszych umiejętności każdego człowieka.
Jutrznia (Laudesy, gr. orthros) - w Kościele katolickim pierwsza część liturgii godzin odmawianej o wschodzie Słońca. Częstym zwyczajem jest łączenie jutrzni razem z wezwaniem lub godziną czytań.

Podstawowym elementem modlitwy brewiarzowej są psalmy. Psalmodia ma cykl 4-tygodniowy. Wraz z antyfonami i fragmentami z Pisma Świętego, dzieł Ojców Kościoła i dokumentów Magisterium Kościoła tworzy tzw. godziny kanoniczne. Na jeden dzień składają się następujące godziny kanoniczne:

Wezwanie odmawiane na rozpoczęcie modlitwy liturgicznej w danym dniu, zawsze poprzedzające pierwszą modlitwę dnia, którą może być jutrznia lub godzina czytań. Jeśli wcześniej uczestniczy się we Mszy Świętej, nie ma potrzeby odmawiania Wezwania (liturgia tego dnia już się rozpoczęła Mszą). Wezwanie rozpoczyna się wersetami "Panie otwórz wargi moje / A usta moje będą głosić Twoją chwałę", po czym następuje psalm z antyfoną;

Godzina Czytań odmawiana o dowolnej porze, (rozpoczyna się od wersetu "Boże wejrzyj ku wspomożeniu memu / Panie pospiesz ku ratunkowi memu", po czym następuje hymn, trzy psalmy, obszerne czytanie z Pisma Świętego i drugie z dzieł Ojców Kościoła lub dokumentów Magisterium Kościoła - oba z responsoriami, w uroczystości, święta i niedziele (poza Wielkim postem) hymn "Ciebie, Boże, chwalimy", oracja);

Jutrznia (Laudesy) odmawiana rano, wedle tradycji w okolicach wschodu słońca (rozpoczyna się od wersetu "Boże wejrzyj ku wspomożeniu memu / Panie pospiesz ku ratunkowi memu", po czym następuje hymn, psalmodia, która składa się z dwóch psalmów, pomiędzy którymi znajduje się pieśń wzięta ze Starego Testamentu, o charakterze podobnym jak psalm, ale spoza Księgi Psalmów, następnie krótkie czytanie biblijne, responsorium, kantyk Zachariasza czyli Benedictus, prośby o uświęcenie dnia i pracy, Modlitwa Pańska, oracja);

Modlitwa w ciągu dnia (hymn, psalmodia, krótkie czytanie biblijne, werset, oracja) - ma 3 warianty, w zależności od pory odmawiania:

przedpołudniowa (godzina trzecia wg rachuby żydowskiej, stąd tradycyjna nazwa tercja),

południowa (godzina szósta wg rachuby żydowskiej, stąd zwana sekstą),

popołudniowa (godzina dziewiąta wg rachuby żydowskiej, stąd zwana noną);

Nieszpory odmawiane wieczorem, tradycyjnie o zachodzie słońca, zbudowane są podobnie jak jutrznia, psalmodia składa się z dwóch psalmów i pieśni z Nowego Testamentu, a w miejscu Benedictus jest Magnificat, czyli pieśń Maryi; po niej następują prośby ułożone na wzór modlitwy powszechnej, Ojcze nasz i oracja;

Kompleta odmawiana bezpośrednio przed snem (hymn, rachunek sumienia, psalmodia, krótkie czytanie biblijne, responsorium, Nunc dimittis - czyli pieśń Symeona, oracja, na koniec antyfona do Matki Bożej).

W niedziele i uroczystości w dzień poprzedzający celebruje się już tzw. I Nieszpory z danej niedzieli (uroczystości), co czyni zadość starożytnej tradycji, według której niedziele i uroczystości rozpoczynają się wieczorem dnia poprzedzającego.

Śluby zakonne, profesja zakonna – w Kościele katolickim są zobowiązaniem członka danej wspólnoty do przestrzegania rad ewangelicznych: czystości, ubóstwa i posłuszeństwa (wobec przełożonych zakonnych oraz papieża).
Antyfona (gr. "przeciwgłos", "naprzemienna odpowiedź") – w liturgii chrześcijańskiej werset rozpoczynający i kończący modlitwę – najczęściej psalm lub kantyk (pieśń), często zaczerpnięty z Psalmów lub innych ksiąg Pisma Świętego.

Istnieje kilka wydań Liturgii godzin: Wydanie czterotomowe, Wydanie skrócone i Brewiarz dla świeckich, różnią się one przede wszystkim obszernością Godziny Czytań.

W ciągu wieków brewiarz był kilkakrotnie reformowany - w Kościele rzymskokatolickim ostatnio po Soborze Watykańskim II przez papieża Pawła VI.

Wydanie czterotomowe

Duchowni rzymskokatoliccy są zobowiązani prawem kanonicznym (kanon 1174) do codziennego odmawiania wszystkich godzin kanonicznych (Modlitwy w ciągu dnia - albo wszystkie trzy albo jedna). W Polsce kompletna Liturgia godzin zawarta jest tylko w wydaniu czterotomowym Liturgia godzin. Codzienna modlitwa Ludu Bożego wydawnictwa Pallottinum.

Modlitewnik Powszechny (ang. The Book of Common Prayer, dosł. Księga Wspólnych Modlitw) – księga liturgiczna; zbiorcza nazwa licznych modlitewników Kościoła Anglii oraz innych kościołów anglikańskich, używanych m.in. w całej Wspólnocie Anglikańskiej.
Codex Iuris canonici auctoritate Joannis Pauli PP. II promulgatus (pol. Kodeks prawa kanonicznego, skrót: CIC lub KPK) to podstawowy dokument ustawodawczy Kościoła katolickiego obrządku łacińskiego promulgowany 25 stycznia 1983 przez Jana Pawła II konstytucją apostolską Sacrae disciplinae leges. Wszedł w życie 27 listopada 1983 r. Zastąpił pio-benedyktyński kodeks prawa kanonicznego i liczne ustawy kościelne wydane po 1917.

Brewiarz przedsoborowy (1962 r.)

tom I Okres Adwentu. Okres Narodzenia Pańskiego, wyd 2. poprawione, ISBN 83-7014-523-X, Poznań 2006.

tom II Wielki Post. Okres wielkanocny, ISBN 83-7014-014-9, Poznań 1984.

tom III Okres zwykły tygodnie I-XVII, ISBN 83-7014-194-3, Poznań 1987.

tom IV Okres zwykły tygodnie XVIII-XXXIV, ISBN 83-7014-081-5, Poznań 1988.

oraz

Na mapach: 52°24′29.84″N 16°53′15.2″E / 52.408290, 16.887555 Pallottinum - wydawnictwo i drukarnia założone w 1948 w Poznaniu, prowadzone przez pallotynów. Budynki wydawnictwa mieszczą się w przy ulicy Przybyszewskiego 30. Najbardziej znane z wydawania Biblii Tysiąclecia, a także dokumentów Kościoła, ksiąg liturgicznych i podręczników do nauki teologii (m.in. z serii AMATECA).
Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-ukraińskiego (ukr. Українська Греко-Католицька Церква – Ukrajinśka Hreko-katołyćka Cerkwa) – większy arcybiskupi Kościół wschodni działający obecnie na terenie Ukrainy oraz wśród diaspory ukraińskiej, uznający władzę i autorytet papieża.

tom dodatkowy (wakacyjny) Okres zwykły tygodnie IX-XXVII, ISBN 83-7014-428-4, Poznań 2002.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)