Lobbing - Polski Serwis Naukowy

Lobbing (z jęz. frankońskiego laubja i łac. lobium, lobia - krużganek, pasaż). Słowo lobby oznacza w jęz. ang. salę recepcyjną w hotelu lub parlamencie, stąd lobbying to dosłownie: "działalność wykonywana w lobby". Z czasem określenie to przylgnęło do praktyki kontaktowania się z decydentami politycznymi, szczególnie w lobby angielskiej Izby Gmin lub amerykańskiego Kongresu. Powszechnie lobbingiem nazywa się wywieranie wpływu przez zawodowych rzeczników interesów (lobbistów, lobbystów) na władze publiczne. Określeniem analogicznym do "lobbingu" i popularnym w Polsce w I poł. XX w. było "antyszambrowanie" (od antichambre: przedpokój). Każda dziedzina nauki inaczej postrzega zjawisko lobbingu, stąd wiele często odmiennych definicji.

Łapownictwo (inaczej: korupcja, przekupstwo) – w prawie polskim przestępstwo polegające na wręczaniu, braniu, lub żądaniu korzyści majątkowej lub osobistej. Łapownictwo klasyfikujemy na:

Biuro Wspierania Lobbingu Ekologicznego to związek zrzeszający ponad dwadzieścia pozarządowych organizacji ekologicznych (POE) w celu zwiększenia efektywności ich działań. BWLE realizuje ten cel wzmacniając oddziaływanie POE na procesy decyzyjne na poziomie parlamentu (Sejmu i Senatu) i rządu.

Lobbing w prawie i naukach prawnych

Lobbing to zespół zgodnych z prawem czynności podejmowanych przez zarejestrowanego lobbystę działającego za wynagrodzeniem i w interesie osoby trzeciej (zleceniodawcy lobbyingu), w celu wywarcia korzystnego dla zleceniodawcy wpływu na prawotwórstwo lub decyzje organów państwowych, względnie samorządowych i innych.

Lobbing ekologiczny to zespół działań podejmowanych przez przedstawicieli przemysłu, związków władz samorządowych czy pozarządowe organizacje ekologiczne w celu wpłynięcia na kształt prawa ochrony środowiska przygotowywanego najczęściej na poziomie krajowym przez Ministerstwo Środowiska (przedłożenia rządowe) a uchwalanego przez Sejm i Senat. Inicjatywa ustawodawcza przysługuje w Polsce także: Sejmowi, Senatowi, Prezydentowi oraz grupie 100 tysięcy obywatelek/obywateli.

Czarny lobbing - pojęcie stosowane w sposób nieścisły, rozumiane jako przeciwieństwo klasycznego lobbingu. Zgodnie z prawem określenie „lobbing” dotyczy działań podejmowanych w sposób jawny i legalny przez zarejestrowanego lobbystę działającego za wynagrodzeniem i w interesie osoby trzeciej (zleceniodawcy lobbingu), w celu wywarcia korzystnego dla zleceniodawcy wpływu na prawotwórstwo lub decyzje organów państwowych, względnie samorządowych i innych. Czarny lobbing to zespół działań, których celem jest wywarcie wpływu jak powyżej, prowadzonych metodami niejawnymi lub nieoficjalnymi, np. poprzez przedstawianie fałszywych raportów i sfałszowanych analiz, często w oparciu o markę organizacji lub instytucji na pozór niezależnych.

Przyjmuje się, że lobbing może być wyłącznie legalny. Takie ujęcie wyklucza pojęcia "lobbing nielegalny", "czarny lobbing" itp. jako sprzeczne z istotną cechą lobbingu, jaką jest zgodność z prawem. Działania takie, jak: korupcja polityczna, łapownictwo, płatna protekcja są niezgodne z prawem i jedynie pozornie podobne do lobbingu. Wpływanie na decyzje polityczne we własnym interesie, często mylone z lobbingiem to w rzeczywistości: wykonywanie obywatelskiego prawa petycji do władz.

Kongres Stanów Zjednoczonych (ang. United States Congress) – dwuizbowy parlament, najwyższy organ przedstawicielski i zasadniczy organ władzy ustawodawczej w Stanach Zjednoczonych.

Izba Gmin – izba niższa dwuizbowego parlamentu brytyjskiego, odgrywa jednak rolę nadrzędną wobec Izby Lordów. W obecnej kadencji (2005-2010) w jej skład wchodzi 646 deputowanych (MPs od angielskiego Member of Parliament - "członek parlamentu"), wybieranych przez całość obywateli Zjednoczonego Królestwa w powszechnych, czteroprzymiotnikowych wyborach. Począwszy od następnej kadencji, której rozpoczęcie planowane jest na połowę maja 2010, liczba członków Izby wzrośnie do 650.

Podstawą regulacji prawnej lobbingu są: obowiązkowa rejestracja lobbistów oraz obowiązkowe, regularne sprawozdania lobbistów z prowadzonej działalności.

Lobbing w naukach ekonomicznych i socjologii

Lobbing to oddziaływanie na decyzje podejmowane przez organy władzy publicznej oparte na strategii komunikacyjnej uwzględniającej:

analizę procesu decyzyjnego

politykę danego organu

własne cele strategiczne

własną analizę SWOT

bieżący monitoring wydarzeń

W kontekście lobbingu funkcjonują także pojęcia:

Lobbing polityczny zwany także rzecznictwem interesów (z ang. advocacy) - pojęcie, opisujące działania zgodne z prawem, zmierzające do wywarcia wpływu na organy decyzyjne w państwie (w szczególności legislatywę, egzekutywę lub władze samorządowe) w celu uzyskania korzystnej decyzji. Przez lobbing polityczny rozumie się także pewien układ powiązań instytucjonalnych, które służą dostarczaniu rzetelnych informacji przydatnych w procesie tworzenia i stosowania prawa. Definicje lobbingu politycznego są odmienne w zależności od dziedziny nauki badającej to zjawisko.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Public affairs - wyspecjalizowana forma lobbingu, która polega na trwałym utrzymywaniu kontaktów pomiędzy daną organizacją, a administracją samorządową i rządową. Celem public affairs jest przede wszystkim tworzenie i utrzymywanie korzystnego dla danej organizacji wizerunku, który będzie sprzyjał rozwojowi jej działalności.

Public Affairs Consultancy - doradztwo w zakresie lobbingu prowadzone przez specjalistyczną firmę zewnętrzną, które zorientowane jest w większym stopniu na przedstawienie fachowej ekspertyzy niż na bezpośredni sukces w osiągnięciu celów strategicznych. PA Cunsultancy rozwija się głównie w Unii Europejskiej, podczas gdy lobbing nastawiony na bezpośrednią realizację celów strategicznych jest charakterystyczny dla USA.

Advocacy - lobbing o podłożu niekomercyjnym, zwłaszcza na rzecz:

grup społecznych

organizacji pozarządowych (np. Biuro Wspierania Lobbingu Ekologicznego)

Bibliografia

K. Jasiecki, M. Molęda-Zdziech, U. Kurczewska Lobbing. Sztuka skutecznego wywierania wpływu. Oficyna Ekonomiczna, Kraków 2006

M. M. Wiszowaty Regulacja prawna lobbingu na świecie. Historia, elementy, stan obecny. Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2008;

M. Gajda, K. Tarnawska, Lobbing rolny a budżet Unii Europejskiej, Kantor Wydawniczy Zakamycze, Kraków 2002,ISBN: 83-7333-171-9

M. M. Wiszowaty Definicje legalne lobbyingu w ustawodawstwie stanowym i federalnym Stanów Zjednoczonych [w:] "Gdańskie Studia Prawnicze" tom XIV, Gdańsk 2005

Korupcja polityczna – rodzaj korupcji związany z uczestnictwem w systemie sprawowania władzy (rząd, parlament, partie polityczne, inne wysoko położone jednostki administracji państwa).

Łacina (łac. lingua Latina, język łaciński) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym. Łacina była językiem ojczystym Rzymian. Stała się z czasem językiem urzędowym całego Imperium Rzymskiego, wypierając inne wcześniej używane na tym obszarze języki (takie jak oskijski czy umbryjski).

Zobacz też

Lobbing ekologiczny

Lobbing polityczny

Lobbing rolny