Lodowy Szczyt - Polski Serwis Naukowy

Lodowy Szczyt (słow. Ľadový štít, niem. Eistaler Spitze, węg. Jég-völgyi-csúcs) – najwyższy szczyt w głównej grani Tatr, o wysokości 2627 m n.p.m. Według niektórych źródeł jedynym wyższym od niego punktem w grani głównej jest należący do masywu Gerlacha wierzchołek – Zadniego Gerlacha.

Gerlach lub Gierlach, rzadziej Garłuch (słow. Gerlachovský štít, Gerlachovka, niem. Gerlsdorfer Spitze, Gerlach, węg. Gerlachfalvi-csúcs, 2655 m n.p.m.) – najwyższy szczyt Tatr i całych Karpat, położony na Słowacji, w bocznej grani Tatr Wysokich.

Lodowy Zwornik (słow. Zadný Ľadový štít, niem. Eistaler Schulter, węg. Jég-völgyi-váll) – mało wybitne, zwornikowe wzniesienie o wysokości ok. 2507 m n.p.m. znajdujące się w masywie Lodowego Szczytu, w słowackiej części grani głównej Tatr Wysokich. Od wierzchołka Lodowego Szczytu Lodowy Zwornik oddzielony jest płytką przełęczą Ramię Lodowego, natomiast od Śnieżnego Szczytu – Wyżnią Lodową Przełęczą. Jego wierzchołek nie jest dostępny żadnymi znakowanymi szlakami turystycznymi.

Lodowy Szczyt jest trzecim co do wysokości (po Gerlachu i Łomnicy) samodzielnym szczytem tatrzańskim, a w okresie listopad 1938 – wrzesień 1939 był najwyższym szczytem Polski. Lodowy Szczyt jest silnie rozczłonkowany i opada graniami do Doliny Jaworowej (Javorová dolina), rozdzielając wiszące dolinki: Zadnią (Zadná Javorová), Suchą (Suchá) i Śnieżną (Ľadová). Południowo-wschodnie ściany masywu górują nad Doliną Małej Zimnej Wody (Malá studená dolina). Masyw oddzielony jest od Małego Lodowego Szczytu (Široká veža) Lodową Przełęczą (Sedielko), a od szczytu Baranie Rogi (Baranie Rohy) – Śnieżną Przełęczą (Ľadové sedlo), 2341 m n.p.m.

Kieżmarski Szczyt (słow. Kežmarský štít) – wysoki, zwornikowy szczyt (2558 m n.p.m.) w bocznej grani słowackich Tatr Wysokich, pomiędzy Widłami (Vidly) i Małym Kieżmarskim Szczytem (Malý Kežmarský štít).

Lodowa Szczerbina (słow. Ľadová štrbina, 2585 m n.p.m.) – płytka przełączka w głównej grani Tatr, położona pomiędzy Lodową Kopą (Malý Ľadový štít, 2603 m) a Lodowym Szczytem (Ľadový štít, 2627 m). Po zachodniej stronie przełęczy znajduje się Sobkowy Żleb (Suchý žľab) uchodzący do Doliny Zadniej Jaworowej (Zadná Javorová dolina), a po stronie wschodniej – Dolina Pięciu Stawów Spiskich (Kotlina Piatich Spišských plies).

Lodowy Szczyt widziany z Kołowego Szczytu

Lodowy Szczyt widziany z odległego Mnicha. Wierzchołki Lodowego i Lodowej Kopy (z prawej) nieco schowane w chmurze

W masywie Lodowego Szczytu, wydzielone przełęczami, znajdują się m.in. (w kierunku od Lodowej Przełęczy):

Lodowa Przełęcz

Lodowa Kopa (Malý Ľadový štít), od której odchodzą dwie granie boczne: Michałkowa Grań i Lodowa Grań

przełęcz Lodowa Szczerbina (Ľadová štrbina)

Lodowy Szczyt, odchodzi od niego Sobkowa Grań nazywana też: Sucha Grań (Suchý hrebeň)

przełęcz Ramię Lodowego (Ľadová priehyba, ok. 2500 m)

Lodowy Zwornik (Zadný Ľadový štít, 2507 m), odchodzi od niego Kapałkowa Grań (Ľadové veže)

Wyżnia Lodowa Przełęcz (Vyšné Ľadové sedlo)

Śnieżny Szczyt (Snehový štít, 2464 m)

Śnieżny Zwornik, odchodzi od niego Śnieżna Grań (Snehové veže)

Śnieżna Przełęcz

Dno Doliny Śnieżnej pokrywają wieczne śniegi. Naukowcy określili je jako wieczne pola firnowe (Kapałkowe Śnieżniki). Masyw Lodowego Szczytu jest najbogatszym w Tatrach skupiskiem roślinności turniowej. Naliczono tu 85 gatunków roślin zielnych, z czego 30 osiąga tu najwyższe w Tatrach wysokości występowania.

Firn - forma przejściowa między śniegiem i lodem firnowym. Gęstość: 0,4-0,8 g/cm3. Powstaje w wyniku przeobrażenia luźnych kryształów śniegu w agregaty ziaren lodu o średnicy dochodzącej do kilku milimetrów. Proces ten zachodzi podczas wielokrotnego podtapiania, a następnie zamarzania śniegu. Nie bez znaczenia jest też nacisk warstw nadległych - czyli kumulującego się śniegu.

Kapałkowa Grań (słow. hrebeň Ľadových veží, niem. Grat der Eistaler Türme, węg. Jégvölgyi tornyok gerinc) – długa tatrzańska grań boczna w masywie Lodowego Szczytu odchodząca od Lodowego Zwornika w grani głównej słowackich Tatr Wysokich. Oddziela ona Dolinę Suchą Jaworową od Doliny Śnieżnej. Turnie znajdujące się w niej mają zbiorową nazwę Kapałkowe Turnie. Na żaden z obiektów w tejże grani nie prowadzą szlaki turystyczne.

Lodowy Szczyt najokazalej prezentuje się od strony Podhala. Od południa, widziany w towarzystwie Łomnicy i Kieżmarskiego Szczytu, wśród nikogo nie budził takich emocji, jak wśród polskich taterników. Na szczyt próbował wejść (bez sukcesu) już Stanisław Staszic. Pierwsze odnotowane wejście: John Ball, Wilhelm Richter, Carl Ritter, nieznany z nazwiska węgierski malarz z trzema przewodnikami z Jurgowa 1843, zimą (podczas zadymki śnieżnej): Theodor Wundt, Jakob Horvay 28 grudnia 1891. Na szczycie był też ks. Józef Stolarczyk w 1867. Wejście odnotował w księdze parafialnej jako pierwsze pokonanie szczytu (nie posiadał informacji o zdobyciu go przez Anglika J. Balla).

Podhale – kraina historyczno-etnograficzna w południowej Polsce u północnego podnóża Tatr, w dorzeczu górnego Dunajca z wyłączeniem obszarów leżących na prawym brzegu Białki i prawym brzegu Dunajca, poniżej ujścia Białki. Podhale zajmuje środkową część Kotliny Podhala, na południu wkracza w Tatry. W krajobrazie Podhala występują rozległe torfowiska i stożki napływowe. Najważniejsze miejscowości: Nowy Targ (historyczna stolica Podhala), Ludźmierz, Zakopane, Biały Dunajec, Szaflary, Białka Tatrzańska, Bukowina Tatrzańska, Poronin, Podczerwone, Chochołów, Witów, Koniówka i inne. Południową część Podhala nazywa się czasem "Skalnym Podhalem" – obejmuje ono obszar od Brzegów i Bukowiny po Zakopane, Kościelisko i Witów.

Dolina Zadnia Jaworowa (słow. Zadná Javorová dolina) – najwyżej położone, skręcające w kierunku wschodnim, górne, ułożone tarasowo piętro Jaworowej Doliny (Javorová dolina).

Nazwa szczytu najprawdopodobniej związana jest z polami długo utrzymującego się lodu i śniegu. Ze szczytem wiąże się też kilka legend. Stoki Lodowego Szczytu i Śnieżna Dolina były miejscem poszukiwań legendarnych skarbów. Jeden ze swoich najsłynniejszych wierszy poświęcił Lodowemu Jan Kasprowicz.

Michałkowa Grań (słow. Suché rameno) – grań tatrzańska odchodząca na południowy zachód od Lodowej Kopy w grani głównej w słowackiej części Tatr Wysokich. Michałkowa Grań opada w kierunku Michałkowej Równi w Dolinie Zadniej Jaworowej i oddziela jej górne partie podchodzące pod Lodową Przełęcz od Sobkowego Żlebu na północnym zachodzie. Na żaden z obiektów w Michałkowej Grani nie wiodą żadne znakowane szlaki turystyczne, u jej podnóża przebiega zielono znakowana ścieżka prowadząca z Jaworzyny Spiskiej na Lodową Przełęcz, a z niej do Doliny Pięciu Stawów Spiskich.

Sobkowa Grań, także Sucha Grań (słow. Suchý hrebeň) – grań tatrzańska odchodząca na zachód od wierzchołka Lodowego Szczytu w grani głównej w słowackiej części Tatr Wysokich. Sobkowa Grań oddziela Dolinę Suchą Jaworową na północy (wschodnia odnoga Doliny Jaworowej) od Sobkowego Żlebu na południu (orograficznie prawa odnoga Doliny Zadniej Jaworowej) i Doliny Zadniej Jaworowej na południowym zachodzie. U jej podnóża leży Sobkowa Ubocz – trawiasto-piarżyste zbocze, od którego wywodzi się nazwa Sobkowej Grani. Granią tą nie wiodą żadne znakowane szlaki turystyczne, jest ona dostępna jedynie dla taterników. Nazewnictwo słowackie (Suchý hrebeň) i wariant polskiego nazewnictwa Sucha Grań pochodzi bezpośrednio od Doliny Suchej Jaworowej.

Bibliografia

Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
Jarosław Januszewski, Grzegorz Głazek, Witold Fedorowicz-Jackowski: Tatry i Podtatrze, atlas satelitarny 1:15 000. Warszawa: GEOSYSTEMS Polska Sp. z o.o., 2005. ISBN 83-909352-2-8.