Lotar III - Polski Serwis Naukowy

Lotar III z Supplinburga (ur. 1075, zm. 4 grudnia 1137) – książę Saksonii od 1106, król Niemiec od 1125, cesarz rzymsko-niemiecki od 1133.

Życie i panowanie

Pochodził z saskiego rodu, jego ojcem był Gerhard von Supplinburg, hrabia Harzgau, matką Jadwiga von Formbach, która owdowiawszy poślubiła w 1080 r. księcia Lotaryngii Teoderyka II.

Po śmierci Magnusa Billunga, ostatniego księcia Saksonii z rodu Billungów, w 1106 Henryk V nadał mu księstwo Saksonii w zamian za pomoc, jakiej udzielił mu Lotar w jego walce ze swoim ojcem Henrykiem IV. Później jednak wszedł w spór z cesarzem. W 1115 pokonał cesarza w bitwie pod Welfesholtz, powstrzymując tym samym próby podporządkowania go władzy centralnej.

Sycylia (wł. Sicilia) – największa wyspa na Morzu Śródziemnym (25 710 km²), leżąca na południowy zachód od Półwyspu Apenińskiego, od którego oddziela ją wąska Cieśnina Mesyńska. Wyspę zamieszkuje około 5 milionów mieszkańców.

Wolny Kraj Saksonia (śrdw.-łac. Saxonia, kraina Sasów; niem. Freistaat Sachsen, górnołuż. Swobodny stat Sakska, dolnołuż. Zwězkowy kraj Sakska) – kraj związkowy w Niemczech graniczący z Polską, Czechami i z następującymi krajami związkowymi: Bawaria, Turyngia, Saksonia-Anhalt i Brandenburgia. Jego obszar wchodził w skład Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Został utworzony w 1990 roku po zjednoczeniu Niemiec. Obejmuje on w przybliżeniu obszar dawnego elektoratu a później królestwa Saksonii (patrz historia poniżej). Pod względem powierzchni Saksonia jest dziesiątym, a pod względem liczby ludności, szóstym spośród 16 niemieckich krajów związkowych. Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa saxum - skała z powodu charakterystycznych czarnych saksońskich skał.

24 sierpnia 1125 na zjeździe książąt niemieckich w Moguncji został wybrany królem rzymskim (niemieckim) wbrew woli Henryka V, który umierając wyznaczył na następcę tronu władcę Szwabii Fryderyka II Hohenstaufa. W latach 1128-1130 musiał stawić czoła opozycji Hohenstaufów, którzy kontrolowali Szwabię, Górną Lotaryngię i Frankonię. Odmówili zwrotu dóbr królewskich odziedziczonych po Henryku V a w 1127 roku wybrali nawet swojego antykróla Konrada III. Wykorzystując i umiejętnie wygrywając podwójną elekcję papieży, został w 1133 koronowany na cesarza rzymskiego przez Innocentego II i uzyskał od papieża potwierdzenie cesarskich praw do zwierzchnictwa lennego nad biskupami. W 1135 roku Lotar wreszcie zmusił Staufow do posłuszeństwa i zlikwidował dwuwładzę w Niemczech.

Henryk IV (niem. Heinrich IV., ur. 11 listopada 1050 w Goslar, zm. 7 sierpnia 1106 w Liège) – król niemiecki od 1056 (faktycznie od 1065), cesarz rzymsko-niemiecki od 1084 do swojej abdykacji w 1105 , najstarszy syn cesarza Henryka III i jego drugiej żony Agnieszki z Poitou (Akwitańskiej). Był trzecim cesarzem z dynastii salickiej (zwanej inaczej dynastią frankońską).

Marchia Północna (niem. Nordmark) powstała po podziale Marchii Wschodniej dokonanym w 966 przez cesarza Ottona I i obejmowała północną jej część. W 1134 cesarz Lotar III nadał ją w lenno Albrechtowi Niedźwiedziowi, który około 1157 roku z ziem Marchii Północnej i podbitych ziem słowiańskich utworzył Marchię Brandenburską. W jej granicach pierwotne terytorium Marchii Północnej nazwano Starą Marchią.

W latach 1136-1137 przeprowadził udaną kampanię na Sycylii, zakończoną przyłączeniem Apulii do cesarstwa jako lenna. W 1134 roku osadził Albrechta Niedźwiedzia w Marchii Północnej a w 1136 roku Konrada Wettyna w Marchii Miśnieńskiej i Łużyckiej, dając obu za zadanie podporządkowanie Niemcom terenów połabskich. W 1135 król Danii Eryk II Pamiętny uznał się jego wasalem i wszedł do Reichstagu. Doprowadził do zakończenia wojny polsko-czeskiej, przypieczętowanego podporządkowaniem księcia Bolesława Krzywoustego i zapłaceniem przez Polskę trybutu. Co więcej, Bolesław musiał uznać Pomorze Zachodnie i Rugię jako lenna cesarstwa (traktat w Merseburgu).

Cesarz Rzymski Narodu Niemieckiego (niem. römischer kaiser Deutscher Nation) - potoczna, ale stosowana powszechnie w historiografii, formuła "cesarz rzymski narodu niemieckiego" odnosi się do władców państwa niemieckiego, którzy używali tytułu cesarza rzymskiego.

Szwabia (niem. Schwaben lub Schwabenland) to historyczny i etniczny region w dzisiejszych Niemczech. Na Szwabię składa się wschodnia część Badenii-Wirtembergii (dawna Wirtembergia i Hohenzollern) i część zachodniej Bawarii – obecnie Rejencja Szwabia. W czasach średniowiecznych należały do niej także duże tereny dzisiejszej Szwajcarii oraz Alzacji.

Lotar III zmarł podczas drugiej wyprawy przeciw Normanom na Sycylię. Nie miał męskiego potomka, dzięki czemu został wybrany na króla przez niechętnych monarchii dziedzicznej książąt niemieckich, ale tym samym nie pozostawił dziedzica.

Małżeństwa i potomstwo

Lotar III był żonaty z Rychezą von Northeim. Miał córkę Gertrudę.

Bibliografia

W. Czapliński, A. Galos, W. Korta, Historia Niemiec, Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków 1981. ISBN 83-04-00444-5

J. A. Gierowski, Historia Włoch, Ossolineum, Wrocław 1999, ISBN 83-04-04432-3

T. Manteuffel, Historia Powszechna – Średniowiecze, PWN, Warszawa 2001, ISBN 83-01-08685-8

J.-F. Noel, Święte Cesarstwo, Oficyna Wydawnicza Volumen, Warszawa 1998. ISBN 83-86857-95-1

M. Serwański, J. Dobosz (red.), Słownik władców Europy średniowiecznej, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2002. ISBN 83-86138-50-5

B. Zientara, Historia powszechna średniowiecza, Wydawnictwo Trio, Warszawa 2002, ISBN 83-85660-94-1

Bolesław III Krzywousty (ur. 20 sierpnia 1086, zm. 28 października 1138) – książę małopolski, śląski i sandomierski w latach 1102–1107, książę Polski w latach 1107–1138. Pochodził z dynastii Piastów, był synem Władysława I Hermana i Judyty czeskiej, córki króla Czech Wratysława II, oraz ojcem książąt: Władysława II Wygnańca, Bolesława IV Kędzierzawego, Mieszka III Starego, Henryka Sandomierskiego i Kazimierza II Sprawiedliwego.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.