Lotosowate - Polski Serwis Naukowy

Lotosowate (Nelumbonaceae (DC.) Dumort.) – rodzina roślin wodnych wyłączana w niektórych systemach w monotypowy rząd lotosowców, w innych włączana do srebrnikowców. Dawniej takson ten często nie był wyróżniany, a należące tu rośliny włączane były do rodziny grzybieniowatych. Podobieństwo do przedstawicieli grzybieniowatych jest jednak wynikiem konwergencji – nie są to taksony spokrewnione. Zasięg tych rośliny obejmuje tropikalne i subtropikalne obszary Azji, Australii i Ameryki.

Owoc (łac. fructus) - w znaczeniu botanicznym występujący u okrytozalążkowych organ powstający z zalążni słupka i ewentualnie dna kwiatowego zawierający w swym wnętrzu nasiona, osłaniający je i ułatwiający rozsiewanie.

Australia (Związek Australijski, Commonwealth of Australia) – kraj położony na półkuli południowej, obejmujący najmniejszy kontynent świata, wyspę Tasmanię i inne znacznie mniejsze wyspy na Oceanie Indyjskim i Spokojnym. Australia na powierzchni nie sąsiaduje z żadnym krajem, natomiast poprzez morza krajami sąsiadującymi z Australią na północy są: Indonezja, Timor Wschodni i Papua-Nowa Gwinea; na północnym wschodzie: Wyspy Salomona, Vanuatu oraz Nowa Kaledonia; na południowym wschodzie: Nowa Zelandia. Australia jest jedynym państwem, które jest również kontynentem.

Charakterystyka

Pokrój Roślina wodna tworząca potężne kłącza, zakorzeniające się na dnie zbiornika. Liście Ponad powierzchnią wody, okrągławe umieszczone na sztywnych ogonkach. Kwiaty Duże, promieniste, wzniesione ponad powierzchnię wody. Mają wiele listków okwiatu i pręcików, które są umieszczone spiralnie na osi kwiatu. Dno kwiatowe ma kształt odwróconego stożka, zaś na jego górnej powierzchni znajdują się zagłębienia, w których mieszczą się słupki. Owoce Orzeszek zagłębiony w dnie kwiatowym.

Systematyka

Pozycja w systemie APG III (2009)

Rodzina, po odkryciu jej pokrewieństwa z platanowatymi Platanaceae oraz srebrnikowatymi Proteaceae umieszczona została we wspólnym z tymi taksonami rzędzie srebrnikowców Proteales. Zgodnie z Angiosperm Phylogeny Website kladogram obejmuje dodatkowo sabiowate (Sabiaceae) jako klad bazalny rzędu.

Liść (łac. folium) – organ roślinny, element budowy części osiowej (pędowej) roślin telomowych. Wyrastające z węzłów końcowe elementy rozgałęzień pędu, wyodrębniające się ze względu na funkcję i budowę od łodygi (nie mają np. zdolności do nieprzerwanego wzrostu). Pełnią głównie funkcje odżywcze i z tego powodu mają zwykle dużą powierzchnię umożliwiającą ekspozycję na odpowiednią ilość promieniowania słonecznego. Poza tym liście biorą udział w transpiracji i gutacji oraz wymianie gazowej. Nierzadko liście pełnią także funkcje spichrzowe, czepne, ochronne, obronne i pułapkowe, w takich przypadkach ulegając daleko idącym przystosowaniom w zakresie funkcji i budowy.

Słupek (łac. pistyllum, ang. pistil) – żeński organ płciowy w kwiecie okrytonasiennych. Zbudowany jest ze zrośniętych ze sobą lub wolnych owocolistków (carpellae), które są zmodyfikowanymi liśćmi. Słupki zajmują zawsze centralne miejsce w kwiecie. Mogą występować pojedynczo lub po kilka tworząc w tym drugim przypadku słupkowie (gynaeceum).

Pozycja w systemie Reveala (1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Piperopsida Bartl., podklasa Nelumbonidae Takht., nadrząd Nelumbonanae Takht. ex Reveal, rząd lotosowce (Nelumbonales Willk. & Lange), rodzina lotosowate (Nelumbonaceae (DC.) Dumort).

Klad bazalny – w filogenetyce jest to najwcześniejsza gałąź ewolucyjna większego kladu, stanowiąca grupę zewnętrzną pozostałych przedstawicieli kladu.

Konwergencja (łac. convergere, zbierać się, upodabniać się) - w biologii, proces powstawania morfologicznie i funkcjonalnie podobnych cech (czyli analogicznych) w grupach organizmów odlegle spokrewnionych (niezależnie w różnych liniach ewolucyjnych), odrębnych dla tych grup cech pierwotnych, w odpowiedzi na podobne lub takie same wymagania środowiskowe, np. podobny typ pokarmu, wymagania lokomocyjne. Źródłem konwergencji jest występowanie tych samych czynników doboru naturalnego wpływających na proces ewolucji różnych populacji. Przykładem mogą być ryby i walenie, które żyjąc w środowisku wodnym rozwinęły podobnie opływowe kształty ciała, napędową płetwę ogonową i sterujące płetwy przednie. Dobrym przykładem jest też zewnętrzne podobieństwo rekinów, ichtiozaurów i delfinów. Innego przykładu dostarcza porównanie skrzydeł niespokrewnionych ewolucyjnie organizmów jak np. ptaków i owadów. Nierzadko mówi się też o narządach analogicznych, które u różnych organizmów pełnią podobne funkcje.

Podział wg różnych systemów

rodzaj: lotos (Nelumbo Adans.)

rodzaj Nelumbites – obejmuje rośliny kopalne

Przypisy

↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-08].
Reveal James L. System of Classification. PBIO 250 Lecture Notes: Plant Taxonomy. Department of Plant Biology, University of Maryland, 1999 Systematyka rodziny Nelumbonaceae wg Reveala

Linki zewnętrzne

Nelumbonaceae Dum. [w:] Watson L. & M.J. Dallwitz. 1992. The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, and information retrieval na http://delta-intkey.com (ang.)