Louis Auguste Blanqui - Polski Serwis Naukowy

Louis Auguste Blanqui (ur. 8 lutego 1805 w Puget-Théniers, zm. 1 stycznia 1881 w Paryżu) – francuski działacz i przywódca rewolucyjny. Reprezentował idee republikańsko-socjalistyczne, chociaż często uznawany jest za utopijnego socjalistę. Przez młodszych towarzyszy obdarzony został przydomkiem l’Enfermé ("Uwięziony"), ponieważ blisko połowę swego życia (prawie 37 lat) spędził w więzieniach.

Rewolucja lutowa miała miejsce we Francji w 1848 roku. W jej wyniku wprowadzono ustrój republikański na miejsce monarchii lipcowej. Uważana jest za początek tzw. Wiosny Ludów.

II Cesarstwo Francuskie – przez pierwszych osiem lat swego panowania cesarz Napoleon III rządził bardzo autorytarnie. Reżim swej władzy oparł na wojsku, policji, administracji i Kościele katolickim. Zmniejszone zostały uprawnienia Senatu i Rady Stanu, a opozycja republikańska i socjalistyczna poddane zostały represjom oraz osłabione aresztowaniami i banicją swych przywódców. Ograniczone zostały dotychczasowe republikańskie prawa obywatelskie, wprowadzono na powrót cenzurę publikacji i widowisk, zakaz strajków, do 1864 r. zakaz zrzeszania się robotników, rozwiązana została Gwardia Narodowa, usunięto symbole republikańskie.

Biografia

Pochodził z rodziny o włoskich korzeniach, która znalazła się we Francji po włączeniu do tego kraju w 1792 r. hrabstwa Nicei. Od najmłodszych lat był niestrudzonym konspiratorem. Studiował prawo i medycynę, lecz zaniedbał studia, przystępując w 1824 r. do stowarzyszenia karbonariuszy. Wziął udział w walkach rewolucji lipcowej w 1830 r., a w 1831 r. założył towarzystwo Przyjaciele Ludu (fr. Amis du peuple) o charakterze republikańsko-socjalistycznym. W 1833 r. założył komunizujące Towarzystwo Praw Człowieka (fr. Société des droits de l'homme), którego członkowie włączyli się później w rozruchy społeczne w Paryżu i Lyonie w lipcu 1834 r., a następnie Stowarzyszenie Rodzin (fr. Société des familles). Po odkryciu przez władze tajnego laboratorium produkującego proch strzelniczy został skazany na 2 lata więzienia. Dzięki amnestii z 1836 r. wyszedł na wolność i został jednym z przywódców, utworzonego w 1838 r., Stowarzyszenia Pór Roku (fr. Société des Saisons). W 1839 wraz z Armandem Barbèsem stanął na czele krwawo stłumionego powstania w Paryżu, podczas którego próbował dokonać zamachu na sąd i prefekturę Paryża. Ujęty, został skazany na karę śmierci, zamienioną później na karę dożywotniego więzienia.

Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO.

Karbonariusze (węglarze, zakon węglarzy, dobrzy kuzyni) – członkowie jednego z tajnych stowarzyszeń rewolucyjnych założonych w początkach XIX wieku. Odegrali dużą rolę w procesie jednoczenia Włoch.

Powrócił do Paryża w okresie rewolucji lutowej w 1848. Przeciwny umiarkowanej postawie tymczasowego rządu, w skład którego – przy większości burżuazyjnej – weszli Louis Blanc i Albert Alexandre Martin jako przedstawiciele klasy robotniczej, założył centrowe Towarzystwo Republikańskie (fr. Société républicaine). 17 marca zorganizował wielką demonstrację robotników, która jednak rozeszła się po pacyfistycznej przemowie Lamartine'a. 15 maja wszedł w skład proklamowanego przez Armanda Barbèsa nowego rządu powstańczego, który jednak upadł jeszcze tego samego dnia. Ujęty, został skazany przez Sąd Najwyższy w Bourges na 10 lat więzienia za podburzanie ludu do rewolucji. Karę odbywał – po próbie ucieczki deportowany do Afryki – aż do amnestii w 1859 r.

Alphonse Marie Louise Prat de Lamartine, właściwie Alphonse-Marie-Louis de Prat de Lamartine (ur. 21 października 1790 w Mâcon, zm. 28 lutego 1869 w Paryżu) − polityk, pacyfista i poeta, tradycyjnie uważany za pierwszego twórcę francuskiego romantyzmu.

Karol Marks (niem. Karl Heinrich Marx; ur. jako Hirschel Marx 5 maja 1818 w Trewirze, w Prusach, zm. 14 marca 1883 w Londynie) - socjolog, filozof, ekonomista i działacz rewolucyjny. Twórca marksizmu, współzałożyciel Pierwszej Międzynarodówki.

Aresztowany po raz kolejny w 1861 r. za założenie tajnego stowarzyszenia skierowanego przeciwko II Cesarstwa został zmuszony do emigracji. Od 1865 r. przebywał w Belgii, skąd kierował ruchem swych zwolenników i czasopismem Candide.

Powrócił do Paryża w okresie wojny francusko-pruskiej, gdzie próbował zająć koszary w Villette. Począwszy od 4 września 1870 r., wraz z powstaniem III Republiki, zaczął wydawać czasopismo La patrie en danger ("Ojczyzna w niebezpieczeństwie"), w którym nurt patriotyczny łączył się z antyklerykalnym a nawet komunistycznym. Podczas powstania 31 października tego roku został powołany przez bataliony Obrony Narodowej do rządu, który jednak natychmiast upadł. Później wraz z innymi przywódcami lewicy włączył się w działalność Komuny Paryskiej. Został jednak ponownie aresztowany i w 1872 r. skazany na dożywotnie więzienie. Schorowany, został uwolniony w 1879 r. Ostatni okres swego życia poświęcił na redagowanie dziennika o znamiennym tytule Ni Dieu ni maître ("Ni Boga, ni pana").

Blankizm - doktryna głoszona przez Louisa Blanqui, dająca pierwszeństwo działalności spiskowej, która miałaby doprowadzić do walki zbrojnej i wywalczenia nowego ustroju bez konieczności wcześniejszego mobilizowania mas ludowych. Zwolennicy tego ruchu odegrali znaczącą rolę podczas Komuny Paryskiej w 1871 roku.

Armand Barbès, właśc. Armand Sigismond Auguste Barbès (ur. 18 września 1809 w Pointe-à-Pitre, zm. 26 czerwca 1870 w La Haye) – rewolucjonista francuski. Członek tajnych związków, m.in. Stowarzyszenia Pór Roku. W 1839 raz z Luisem Blanqui stanął na czele krwawo stłumionego powstania w Paryżu. Po jego stłumieniu skazany na karę śmierci; karę zamieniono mu na długoletnie więzienie w twierdzy Mont-Saint-Michel dzięki interwencji Wiktora Hugo. Opuścił twierdzę po amnestii w lutym 1848. Z Blanquim i jego utopijnym socjalizmem zerwał krótko po rewolucji 1848, wtedy wycofał się z życia politycznego.

Poglądy

Walczył o cele, naturalne obecnie we wszystkich ustrojach demokratycznych: powszechne prawo wyborcze, równouprawnienie kobiet, zakaz pracy dzieci. Rozwinął własną teorię socjalizmu. Jego doktryna zwana blankizmem głosiła, że do zmiany ustroju w drodze walki zbrojnej powinna doprowadzić działalność spiskowa (bez konieczności angażowania mas). Sformułował teorię "dyktatury proletariatu", użytą później przez Karola Marksa. Jego zwolennicy, blankiści, odegrali znaczącą rolę podczas Komuny Paryskiej w 1871 roku.

Komuna Paryska – zryw rewolucyjny ludności Paryża, przede wszystkim inteligencji i robotników. Trwała od 18 marca do 28 maja 1871 roku. W zależności od punktu widzenia uważana za ostatnią rewolucję romantyczną, przez anarchistów za nie do końca konsekwentną próbę likwidacji państwa, a przez marksistów za przykład dyktatury proletariatu.

Rewolucja lipcowa we Francji trwała od 27 do 29 lipca 1830 (stąd nazwa fr. Les Trois Glorieuses - trzy dni chwały). Rewolucja udaremniła próbę powrotu do absolutyzmu dokonaną przez Karola X i zaprowadziła we Francji monarchię lipcową.