Na mapach: 46°31′N 6°38′E / 46.517, 6.633

Lozanna na mapie Dufoura z połowy XIX w.

Panorama Lozanny

Katedra w Lozannie

Place de la Riponne

Lozanna (fr., niem. Lausanne; wł., retorom. Losanna) - miasto we francuskojęzycznej części Szwajcarii, położone nad brzegiem Jeziora Genewskiego (fr.: Lac Léman), około 60 km na północny wschód od Genewy. Stolica kantonu Vaud. Ludność: 129 tys. (2007). Leży w samym środku regionu słynącego z produkcji wina.

Historia

Miasto położone jest na stoku opadającym ku jezioru, o mocno urozmaiconej powierzchni. Dawne Cité było usytuowane na wyniosłym wzgórzu i zupełnie odwrócone od jeziora, od którego oddziela je głęboka dolina potoku Flon. Wykopaliska archeologiczne wykazały, że miejsce to było zamieszkane przez człowieka już w neolicie. Na pd.-zach. od Cité, na terenie dzisiejszej dzielnicy Vidy, istniała osada celtycka, która wkrótce stała się jednym z 12 miast Helwetów, znanym pod nazwą Lausonne. Po zwycięstwie nad Helwetami pod Bibracte w 58 p.n.e. Rzymianie zbudowali na tym miejscu obóz wojskowy, który nazwali Lausanna. Miastem, które powstało z niego, władali od połowy V w. Burgundowie, po czym weszło ono w skład państwa Franków. Po podziale państwa frankońskiego w 843 r. wybrzeża Jeziora Genewskiego weszły w skład Królestwa Italii z Lotaryngią króla Lotara. Od 888 r. Lozanna należała do królestwa Burgundii (Arelatu), od 1033 r. w ramach Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Po upadku królestwa Burgundii w XIII w. miastem władali rezydujący w zamku Chillon hrabiowie sabaudzcy, a od 1416 r. - książęta sabaudzcy.

Pod koniec VI w. powstaje w Lozannie biskupstwo, a biskup Lozanny staje się jednym z największych panów feudalnych ówczesnej Szwajcarii. W średniowieczu wysokie znaczenie religijne miasta idzie w parze z jego pozycją polityczną i ekonomiczną. W tym czasie Lozanna rozrasta się o dzielnice skupione wokół placów: Place du Bourg, Place de la Palud, Place de St-Pierre, Place de St-François, Place de St-Laurent, w których skupiał się handel i działalność rzemieślnicza. W XIII w. w mieście lokują się klasztory wielu zakonów. Ukończona zostaje (rozpoczęta w 1173 r.) budowa katedry - szczytowego osiągnięcia tzw. gotyku burgundzkiego. Jej poświęceniu w 1275 r. przez biskupa Wilhelma de Champvent towarzyszyła msza dziękczynna, odprawiona przez papieża Grzegorza X.

W 1529 r. do Lozanny przybywa pochodzący z Delfinatu jeden z najwybitniejszych humanistów francuskich tamtych czasów i jednocześnie zwolennik Reformacji, Wilhelm Farel. W 1536 Lozannę, a później cały obecny kanton Vaud zajmuje zbrojnie Berno, które już wcześniej przyjęło Reformację. Kościoły katolickie, z wyjątkiem katedry i kościoła pod wezwaniem Św. Franciszka, ulegają likwidacji.

W 1803 r. Lozanna została stolicą nowo utworzonego szwajcarskiego kantonu Vaud.

W okresie I wojny światowej Lozanna była jednym z ośrodków, wokół których grupowała się polska emigracja polityczna. 15 sierpnia 1917 r. z inicjatywy przebywającego tu wówczas Romana Dmowskiego został w Lozannie założony Komitet Narodowy Polski.

W latach 1922-1923 obradująca w tym mieście konferencja międzynarodowa opracowała traktat pokojowy z Turcją.