Lubin - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miasta. Zapoznaj się również z: wsie o tej nazwie oraz planetoidę 20285 Lubin.

Ratusz w Lubinie

Lubin (niem. Lüben) – miasto i gmina w południowo-zachodniej Polsce, na Śląsku (Dolnym Śląsku), w województwie dolnośląskim, siedziba powiatu lubińskiego, gminy miejskiej i gminy wiejskiej Lubin. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa legnickiego. Jest to drugie miasto pod względem liczby mieszkańców (po Legnicy) w Legnicko-Głogowskim Okręgu Miedziowym, piąte w województwie dolnośląskim i pięćdziesiąte w Polsce.

Kościół Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Lubinie - usytuowany na wzgórzu nieopodal skrzyżowania ulic Stary Lubin i Chocianowskiej. Pełniący niegdyś funkcję świątyni cmentarnej kościół powstał w 1683 r. w okresie kontrreformacji związanej z przejściem Lubina we władanie Habsburgów. Jest to budynek o konstrukcji szachulcowej, odrestaurowany w 2000 roku.
Ścinawa (niem. Steinau an der Oder) to miasto w woj. dolnośląskim, w powiecie lubińskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Ścinawa. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. legnickiego. W 1945 miasto zostało zniszczone w 75%.

Miasto leży na Wysoczyźnie Lubińskiej, nad rzeką Zimnicą.

Według danych z 31 grudnia 2010 miasto miało 74 045 mieszkańców. Lubin leży w centrum Legnicko-Głogowskiego Okręgu Miedziowego i aglomeracji, liczącej 448 271 osób. W Lubinie swoją siedzibę ma KGHM Polska Miedź, jeden z czołowych producentów miedzi i srebra na świecie.

Podział miasta Lubina na osiedla: Centrum, Przylesie, Zalesie, Polne, Ustronie, Małomice, Stary Lubin, Krzeczyn, Wyżykowskiego, Staszica, Zwycięstwa, Świerczewskiego, osiedle "D".

Zmotoryzowane Odwody Milicji Obywatelskiej (ZOMO) – (czasem można spotkać się z mylną nazwą Zmechanizowane Oddziały Milicji Obywatelskiej) oddziały Milicji Obywatelskiej powołane w drugiej połowie 1956 (po Poznańskim Czerwcu) do zaprowadzania porządku w sytuacjach wyjątkowych (dsł.:"likwidacji zbiorowych naruszeń porządku publicznego"), a także do udzielania pomocy ludności w czasie klęsk żywiołowych i ochrony imprez masowych. Funkcjonariusze ZOMO pomagali również przy budowie domów dziecka, szpitali, poszukiwaniu zaginionych osób.
Niepodległość – niezależność państwa od formalnego wpływu innych jednostek politycznych. Niepodległość można również określić jako suwerenność potencjalną.

Struktura powierzchni

Według danych z roku 2007 Lubin ma obszar 40,68 km², w tym:

użytki rolne: 53%

użytki leśne: 11,5%

Miasto stanowi 5,71% powierzchni powiatu.

Demografia

Osobny artykuł: Ludność Lubina.

Wykres liczby ludności miasta Lubin na przestrzeni ostatnich 70 lat.

Największą populację Lubina odnotował w 1996 r. – wg danych GUS 83490 mieszkańców.

KGHM Zagłębie Lubin – polski klub piłkarski z siedzibą w Lubinie. Dwukrotny Mistrz Polski z sezonu 1990/91 i 2006/2007, zdobywca Superpucharu Polski w 2007. Jego sponsorem tytularnym jest KGHM Polska Miedź SA.
Kościół Zielonoświątkowy w Rzeczypospolitej Polskiej – chrześcijański wolny kościół protestancki o charakterze ewangelikalnym nurtu zielonoświątkowego; drugi, pod względem wielkości Kościół protestancki w Polsce (po Kościele Ewangelicko-Augsburskim w RP), posiadający ponad 23 tysięcy wiernych zrzeszonych w ramach 217 zborów; największy polski Kościół protestancki nurtu ewangelicznego; największa, choć nie jedyna, wspólnota zielonoświątkowców w Polsce, związana z pentekostalną tradycją amerykańskich Zborów Bożych i przyjmująca ustrój kongregacjonalno-synodalny. Kościół Zielonoświątkowy w RP jest członkiem Europejskiej Wspólnoty Zielonoświątkowej, Światowej Wspólnoty Zborów Bożych, Towarzystwa Biblijnego w Polsce oraz Aliansu Ewangelicznego w RP. Organem prasowym Kościoła jest miesięcznik Chrześcijanin. Siedzibą władz Kościoła jest miasto stołeczne Warszawa. Podstawą prawną działalności Kościoła jest Ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Zielonoświątkowego w Rzeczypospolitej Polskiej z dn. 20 lutego 1997. Kościół Zielonoświątkowy w RP jest wpisany do rejestru Kościołów i związków wyznaniowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w dziale A, pod numerem 15. Obecnym Przewodniczącym Naczelnej Rady Kościoła i Prezbiterem Naczelnym Kościoła jest bp Marek Kamiński.

Dane z 31 grudnia 2007:

Według danych z roku 2008 średni dochód na mieszkańca powiatu lubińskiego wynosił 5432,4 zł brutto. Jest to najwyższy wynik w Polsce.

Historia

Pomnik Pamięci Ofiar Lubina '82

W obrębie granic administracyjnych dzisiejszego Lubina i jego najbliższych okolicach udokumentowano kilka cmentarzysk ciałopalnych pochodzących z III–V okresu epoki brązu oraz wczesnego okresu epoki żelaza tzw. halsztackiego, a więc związanych z kulturą łużycką, która na terenie niemal całej dzisiejszej Polski rozwijała się przez ok. 1000 lat (1300–400 lat p.n.e.). Jednak najstarszym, jest grób szkieletowy odkryty w 1941 roku tuż za rogatkami miasta, przy drodze do Ścinawy. Jego powstanie umiejscowiono w młodszym okresie epoki kamiennej – neolicie, czyli około 4000 lat temu.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.
Prochowice (niem. Parchwitz) – miasto w woj. dolnośląskim, w powiecie legnickim, nad rzeką Kaczawą, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Prochowice. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. legnickiego.

Powstanie pierwszej osady na terenie dzisiejszego Lubina (osiedle Stary Lubin) związane jest z przecięciem się w tym miejscu ważnych szlaków kupieckich (np. z Magdeburga poprzez Wrocław do Kijowa i z południa przez Wielkopolskę nad Morze Bałtyckie) w związku z czym była zapewne miejscem odpoczynku wędrujących kupców, a także handlu ich towarami. Nie do końca wiadomo, czy Lubinem władali wówczas Dziadoszanie czy Trzebowianie, gdyż leżał on w połowie drogi między ich głównymi grodami.

Śląsk (śl. Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – region i kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Ta historyczna kraina dzieli się na Dolny i Górny Śląsk oraz Śląsk Cieszyński. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.
Henryk I Brodaty (Jędrzych I Brodaty) (ur. pomiędzy 1165/1170 [1], zm. 19 marca 1238 [2] w Krośnie Odrzańskim) – książę wrocławski w latach 1201-1238, opolski 1201-1202, kaliski 1206-1207 i od 1234, władca ziemi lubuskiej do 1206, 1210-1218 i od 1230, od 1232 książę krakowski, od 1234 w południowej Wielkopolsce po rzekę Wartę, od 1230 opieka nad Opolem, od 1232 opieka nad Sandomierzem, od 1234 pełnia władzy nad Opolszczyzną (przekazanie Kazimierzowicom w zamian ziemi kaliskiej pod swoim zwierzchnictwem), ze śląskiej linii dynastii Piastów, założyciel tzw. monarchii Henryków Śląskich.

Pierwsze wzmianki o Lubinie pochodzą z drugiej połowy XII wieku. Bulla papieska wydana prawdopodobnie w 1155 roku wymienia Lubin wśród 13 śląskich kasztelanii, a ok. 1178 roku książę Bolesław Wysoki osadę na Starym Lubinie podnosi do rangi miasta na prawie polskim. Nowe miasto, leżące między kasztelanią (tereny dzisiejszego Parku Wrocławskiego) a Starym Lubinem mogło zostać ufundowane przez Jadwigę Śląską i Henryka I Brodatego ok. 1205 roku. Na tych terenach ok. 1288 roku książę Przemko ścinawski lokuje miasto na prawie magdeburskim.

Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej w Lubinie S.A. - firma zajmująca się usługami związanymi z rozkładowym transportem pasażerskim i transportem w komunikacji miejskiej. Świadczy także usługi wynajmu autokarów, uwzględniające indywidualną specyfikę i ich potrzeby, obsługi i naprawy pojazdów mechanicznych, pomocy drogowej, naprawy części i akcesoriów do pojazdów mechanicznych i ich silników, oraz sprzedaży paliwa dla firm.
Dialog Arena (dawniej Stadion Zagłębia Lubin) to stadion piłkarski znajdujący się w Lubinie. Stadion został częściowo otwarty 14 marca 2009 w momencie ukończenia trzech z czterech trybun. Pierwszy mecz na w pełni ukończonym stadionie rozegrany został 14 sierpnia 2010. Klubem rezydującym na stadionie jest KGHM Zagłębie Lubin. Stadion położony jest przy drodze krajowej nr 3.

W 1945 r. miasto zostało włączone do Polski. Jego dotychczasową ludność wysiedlono do Niemiec.

W 1957 inż. Jan Wyżykowski odkrył pokłady rudy miedzi w okolicach Lubina i Polkowic. 28 grudnia 1959 decyzją ministerstwa przemysłu ciężkiego powołano przedsiębiorstwo państwowe Kombinat Górniczo-Hutniczy Miedzi, który miał zająć się wydobyciem i przetwórstwem miedzi wydobytej z tych złóż.

31 sierpnia 1982 r. miała miejsce zbrodnia lubińska – wydarzenia, podczas których Milicja Obywatelska wraz z ZOMO stłumiła demonstrację przeciwko stanowi wojennemu. Od ostrej amunicji zginęły wówczas 3 osoby (Michał Adamowicz, Andrzej Trajkowski i Mieczysław Poźniak), kilkadziesiąt zostało rannych.

Prawo magdeburskie (prawo niemieckie; łac. Ius municipale magdeburgense, niem. Magdeburger Recht) – prawo miejskie wzorowane na prawie miasta Magdeburga.
E65 - trasa europejska wiodąca z północy na południe Europy. Łączy miasto Malmö w Szwecji, będące ważnym ośrodkiem gospodarczym i portowym, z południem Europy, a dokładniej z miejscowością Chania w Grecji.

W dziesiątą rocznicę Zbrodni Lubińskiej w centrum miasta odsłonięto pomnik Pamięci Ofiar. Ponadto w miejscach, gdzie padły śmiertelne strzały, ustawiono mniejsze pomniki.

Zabytki

Iluminacja kaplicy zamkowej i kościoła pw. NSPJ

Mury miejskie

Baszta Głogowska

Pozostałości zamku

Ciąg kamienic przy ul. Odrodzenia

Kaplica Zamkowa

Kościół pw. Matki Bożej Częstochowskiej

Ratusz

Budynek poczty

Kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa

Kościół pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny

Cerkiew prawosławna pw. Świętej Trójcy (parafialna)

Kaplica zamkowa w Lubinie - usytuowana jest przy ul. Mikołaja Pruzi na Wzgórzu Zamkowym. Kaplica to jedyny element pozostały po średniowiecznej zabudowie zamkowej. Data w tympanonie - 1349 - określa czas budowy. W XIV w. miała 3 ołtarze. Podczas wojny 30-letniej zniszczona, odbudowana w XVIII w., ponownie popadła w ruinę. Po odbudowie w poł. XIX w. służyła katolikom do 1908 r. następnie mieściła się w niej biblioteka diecezjalna. W 1945 r. obiekt został podpalony.
Dart, rzutki, lotki (ang. Darts) – gra, a raczej różne powiązane ze sobą gry, w których celem jest trafianie niewielkimi lotkami w tarczę zawieszoną na ścianie. Przez lata korzystano z różnych tarcz i różnych zasad. Dziś określenie "dart" kojarzone jest głównie ze standaryzowaną grą, posiadającą specyficzną tarczę i ustalone zasady.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)