Lubuskie - Polski Serwis Naukowy

Województwo lubuskie – jednostka podziału administracyjnego Polski, województwo o najmniejszej liczbie ludności – według danych z 2010 r. miało 1,01 mln mieszkańców. Obejmuje obszar o powierzchni 13 987,88 km². Siedzibą wojewody jest Gorzów Wielkopolski, a władz samorządu województwa – Zielona Góra.

Odra (czes. i dł. Odra, niem. Oder, gł. Wodra, łac. Viadua, Viadrus) – rzeka w Europie Środkowej, w zlewisku Morza Bałtyckiego, na terenie Czech, Polski i Niemiec. Pod względem całkowitej długości jest drugą (po Wiśle) rzeką Polski. Biorąc pod uwagę tylko jej część w granicach Polski jest trzecią rzeką pod względem długości (po jej dopływie Warcie).
Nowa Sól (niem. Neusalz an der Oder) - miasto i gmina w województwie lubuskim, w powiecie nowosolskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa zielonogórskiego, podobnie jak przy poprzednim podziale administracyjnym, przed rokiem 1975. Wraz z Zieloną Górą i Sulechowem tworzy Lubuskie Trójmiasto.

Powstało w 1999 roku z większości terytoriów dawnych województw gorzowskiego i zielonogórskiego oraz niewielkiej części leszczyńskiego.

Wbrew pozorom, nie zawiera miasta Lubusz od którego wzięła się nazwa. Składają się na nie ziemie kilku historycznych krain – ziemi lubuskiej, Dolnego Śląska, Nowej Marchii, Wielkopolski, Łużyc Dolnych.

Historia

1945–1998

W 1945 r. po zakończeniu II wojny światowej mniej niż 60% historycznej ziemi lubuskiej znalazło się w granicach Polski i stało się częścią województwa poznańskiego. Po reformie administracyjnej z 1950 powstało niezależne województwo zielonogórskie obejmujące w przybliżeniu obecny region. W skład tego obszaru wchodzą historyczne ziemie Dolnego Śląska, Dolnych Łużyc, Nowej Marchii, Zachodniej Wielkopolski i w mniejszości historycznej Ziemi Lubuskiej. W 1975 podzielono go jednak między województwo gorzowskie a województwo zielonogórskie, które istniały aż do 1998.

Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu – państwowa szkoła wyższa z siedzibą w Poznaniu przy alei Niepodległości 10. Rektorat uczelni mieści się w monumentalnym gmachu, wzniesionym dla potrzeb szkoły w l. 1929-1932 wg projektu Adama Ballenstaedta.
Akademia Rolnicza w Szczecinie – akademicka państwowa uczelnia wyższa, po 54 latach istnienia zniesiona razem z Politechniką Szczecińską utworzyła Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie. W końcowym okresie istnienia składała się z 4 wydziałów, z których trzy (Wydział Kształtowania Środowiska i Rolnictwa, Wydział Biotechnologii i Hodowli Zwierząt, Wydział Nauk o Żywności i Rybactwa) posiadały prawa habilitowania w 4 dyscyplinach naukowych oraz prawa doktoryzowania w 7 dyscyplinach a Wydział Ekonomiki i Organizacji Gospodarki Żywnościowej - prawo doktoryzowania w zakresie ekonomii.

Reforma z 1998

Wg pierwotnego projektu reformy prof. Kuleszy dawne województwa gorzowskie i zielonogórskie miały zostać podzielone między województwo zachodniopomorskie (Gorzów Wlkp.), dolnośląskie (Zielona Góra) oraz wielkopolskie. Spotkało się to z licznymi protestami organizowanymi głównie przez ówcześnie opozycyjne SLD (podczas jednej z demonstracji ukuto nawet złośliwy wierszyk: Ziemia lubuska pozdrawia premiera Buzka). Ostatecznie rząd okazał się niezdolny do przeprowadzenia swego projektu (w wyniku zawetowania ustawy przez prezydenta) i konieczne stało się utworzenie kolejnych województw, w tym lubuskiego. Jego nazwa pochodzi od historycznej miejscowości Lubusz (obecnie: Lebus w Niemczech), będącej administracyjnym i kulturalnym centrum Ziemi Lubuskiej w średniowieczu. Sami Niemcy zaś nazywają ziemię lubuską Neumark (Nowa Marchia), albo rzadziej wschodnią Brandenburgią.

Międzyrzecz (łac. Meserici, niem. Meseritz) – miasto w woj. lubuskim, w powiecie międzyrzeckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Międzyrzecz. W latach 1975-1998 administracyjnie należał do woj. gorzowskiego.
Piła (niem. Schneidemühl) – miasto i gmina w północno-zachodniej Polsce, w województwie wielkopolskim, siedziba powiatu pilskiego. Położone na pograniczu Pojezierza Wałeckiego i Pojezierza Krajeńskiego, nad Gwdą, około 11 km powyżej jej ujścia do Noteci. Liczy 74 550 mieszkańców, co daje jej 51. pozycję w kraju i 4. w województwie.

Geografia

Mapa fizyczna obszaru województwa

Większość obszaru województwa znajduje się na wysokości od 60 do 100 m n.p.m. Najwyżej położone punkty to Góra Bukowiec (227 m n.p.m.) na terenie Łagowskiego Parku Krajobrazowego oraz Góra Żarska (226,9 m n.p.m.). Charakterystyczny dla krajobrazu województwa jest układ naprzemianległych obniżeń pradolin i pasów wysoczyznowych wytworzony w wyniku ostatniego zlodowacenia. Jego zasięg wyznacza linia biegnąca przez Gubin, Lubsko, Zieloną Górę i Sławę. Obszary położone na południe od tej linii zostały ukształtowane podczas zlodowacenia środkowoeuropejskiego, które spowodowało dość dużą różnorodność krajobrazu. Około 49% powierzchni województwa zajmują lasy.

Wolny Kraj Saksonia (śrdw.-łac. Saxonia, kraina Sasów; niem. Freistaat Sachsen, górnołuż. Swobodny stat Sakska, dolnołuż. Zwězkowy kraj Sakska) – kraj związkowy w Niemczech graniczący z Polską, Czechami i z następującymi krajami związkowymi: Bawaria, Turyngia, Saksonia-Anhalt i Brandenburgia. Jego obszar wchodził w skład Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Został utworzony w 1990 roku po zjednoczeniu Niemiec. Obejmuje on w przybliżeniu obszar dawnego elektoratu a później królestwa Saksonii (patrz historia poniżej). Pod względem powierzchni Saksonia jest dziesiątym, a pod względem liczby ludności, szóstym spośród 16 niemieckich krajów związkowych. Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa saxum - skała z powodu charakterystycznych czarnych saksońskich skał.
Okręg wyborczy nr 20 do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej obejmuje obszar miasta na prawach powiatu Zielona Góra oraz powiatów: krośnieńskiego, świebodzińskiego i zielonogórskiego (województwo lubuskie). Wybierany jest w nim 1 senator na zasadzie większości względnej. W obecnym kształcie został utworzony w 2011 na podstawie Ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2011 r. Nr 21, poz. 112). Po raz pierwszy wybory zostały zorganizowane w nim 9 października 2011.

Położenie

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia województwa wynosiła 13 987,88 km², co stanowi 4,5% powierzchni Polski.

Województwo lubuskie graniczy z:

Niemcami (Brandenburgią i Saksonią)

województwem dolnośląskim

województwem wielkopolskim

województwem zachodniopomorskim

Podział administracyjny

Osobny artykuł: Podział administracyjny województwa lubuskiego.

Ludność wg stanu z 31 grudnia 2010:

Ziemia lubuska

Nazwa województwa – województwo lubuskie, nie jest synonimem ziemi lubuskiej, która jest jedynie jego północno-zachodnią częścią, co stanowi zaledwie 12% ludności i 18% powierzchni.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.
Okręg wyborczy nr 21 do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej obejmuje obszar miasta na prawach powiatu Gorzów Wielkopolski oraz powiatów: gorzowskiego, międzyrzeckiego, strzelecko-drezdeneckiego, słubickiego i sulęcińskiego (województwo lubuskie). Wybierany jest w nim 1 senator na zasadzie większości względnej. W obecnym kształcie został utworzony w 2011 na podstawie Ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2011 r. Nr 21, poz. 112). Po raz pierwszy wybory zostały zorganizowane w nim 9 października 2011.

Demografia

Według danych z 31 grudnia 2010 r. województwo lubuskie miało 1 011 024 mieszkańców, co stanowiło 2,6% ludności Polski. Lubuskie jest województwem o najmniejszej liczbie mieszkańców.

Dane z 30 czerwca 2010 r.:

Religia

Osobny artykuł: Struktury wyznaniowe w województwie lubuskim.

Administracja i polityka

Siedziba Lubuskiego Urzędu Wojewódzkiego w Gorzowie Wielkopolskim

Samorząd

Organem stanowiącym samorządu jest Sejmik Województwa Lubuskiego, składający się z 30 radnych. Siedzibą sejmiku województwa jest Zielona Góra. Sejmik wybiera organ wykonawczy samorządu, którym jest zarząd województwa, składający się z 5 członków z przewodniczącym mu marszałkiem.

Uniwersytet Zielonogórski – uczelnia wyższa z siedzibą w Zielonej Górze. Jeden z młodszych uniwersytetów w Polsce, który został utworzony 1 września 2001 roku z połączenia Politechniki Zielonogórskiej (powstałej w 1965 roku jako Wyższa Szkoła Inżynierska) oraz Wyższej Szkoły Pedagogicznej (powstałej w 1971 roku jako Wyższa Szkoła Nauczycielska).
Droga krajowa nr 12 – droga krajowa biegnąca równoleżnikowo przez obszar Polski od granicy z Niemcami do granicy z Ukrainą. Przebiega przez 6 województw: lubuskie, dolnośląskie, wielkopolskie, łódzkie, mazowieckie i lubelskie. Przecina dwie autostrady: A1 i A18 na węźle "Królów". Końcowe odcinki trasy są częścią trasy europejskiej E372 (w Polsce od Kurowa do Piask) i E373 (w Polsce od Lublina do granicy z Ukrainą). Całkowita długość drogi nr 12 wynosi 742 km (z uwzględnieniem S12).

Marszałkowie Województwa Lubuskiego:

Andrzej Bocheński – (od 1998 do 2006)

Krzysztof Józef Szymański – (od 30 listopada 2006 do 21 sierpnia 2008)

Marcin Jabłoński – (od 21 sierpnia 2008)

Elżbieta Polak – (od 29 listopada 2010)

Administracja rządowa

Terenowym organem administracji rządowej jest Wojewoda Lubuski, wyznaczany przez Prezesa Rady Ministrów. Siedzibą wojewody jest Gorzów Wielkopolski, gdzie znajduje się Lubuski Urząd Wojewódzki w Gorzowie Wielkopolskim. W ramach urzędu działa także delegatura Zielonej Górze.

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Gorzowie Wielkopolskim – utworzona została na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów dnia 21 lipca 1998 r. przy pomocy Fundacji Na Rzecz Gorzowskiej Szkoły Wyższej powstałej w 1994 r. Prezesem Fundacji był Kazimierz Marcinkiewicz, współzałożyciel i aktywny działacz uczelni, od 1998 r. Przewodniczący Konwentu. Po pierwszym roku istnienia społeczność akademicka uczelni wynosiła 1900 studentów i 200 słuchaczy kolegiów. Studenci mogli wybrać spośród sześciu specjalności: zarządzanie małym i średnim przedsiębiorstwem, administracja publiczna, edukacja wczesnoszkolna, edukacja opiekuńczo-wychowawcza, język polski i język niemiecki.
Żary (łac. Sara, Sarove, niem. Sorau (do XVIII w. – Soraw), dolnołużycki Żarow, krótko po 1945 r. – Żuraw lub Żóraw) to miasto i gmina w zachodniej Polsce, w województwie lubuskim, stolica powiatu żarskiego. W latach 1950 – 1998 miasto należało do województwa zielonogórskiego.

Wojewodowie Lubuscy:

Jan Majchrowski – od 1999 do 2000

Stanisław Iwan – od 2000 do 2001

Andrzej Korski – od 2001 do 2004

Janusz Gramza – od 2004 do 2006

Marek Ast – 2006

Wojciech Perczak – od 2006 do 2007

Helena Hatka – od 2007 do 2011

Marcin Jabłoński – od 2011

Polityka

Mieszkańcy województwa wybierają łącznie 12 posłów na Sejm w jednym okręgu wyborczym nr 8. Mieszkańcy wybierają 3 senatorów w jednomandatowych okręgach wyborczych: nr 20, nr 21, nr 22.

Pomnik przyrody – termin ten został wprowadzony przez Aleksandra von Humboldta na przełomie XVIII i XIX wieku, co dało początek kierunkowi konserwatorskiemu w ochronie przyrody.
Bory Dolnośląskie dawniej Puszcza Dolna - mezoregion fizycznogeograficzny (317.74) utworzony przez największy w Polsce zwarty kompleks leśny o powierzchni ok. 1650 km².

Do Parlamentu Europejskiego są wybierani 4 posłowie z okręgu wyborczego nr 13, który obejmuje także województwo zachodniopomorskie.

Współpraca międzynarodowa

prowincja Hajnan (Chińska Republika Ludowa) – od 2005 r.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)