Lubusz - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miasta. Zapoznaj się również z: Lubusz.

Na mapach: 52°25′34″N 14°32′06″E / 52.42611, 14.535

Lubusz (niem. Lebus) – miasto w Niemczech, w Brandenburgii, nad Odrą, w powiecie Märkisch-Oderland, siedziba urzędu Lebus; historyczna stolica Ziemi Lubuskiej.

Historia

Gród w Lubuszu powstał na lewym brzegu Odry prawdopodobnie w X wieku jako ośrodek plemienia Lubuszan. Do Polski został przyłączony zapewne na samym początku panowania Mieszka I. W swojej historii pełnił bardzo ważną rolę – przyjęcia pierwszego uderzenia na wypadek wojny niemiecko-polskiej. Z tego też powodu w XIII-wiecznych kronikach nazwano Lubusz kluczem do Królestwa Polskiego.

Zygmunt Gloger herbu Prus II, pseud. Pruski (ur. 3 listopada 1845 w Tyborach-Kamiance, zm. 16 sierpnia 1910 w Warszawie) – polski historyk, archeolog, etnograf, folklorysta, krajoznawca.

Bitwa pod Lubuszem – bitwa stoczona w 1209 roku pomiędzy oddziałami margrabiego Dolnych Łużyc Konrada II a wojskami księcia wielkopolskiego Władysława Laskonogiego wspierającymi obrońców Lubusza.

W 1124 (w czasach Bolesława III Krzywoustego) legat papieski Idzi z Tuskulum wpłynął na powstanie tutaj diecezji lubuskiej, której zadaniem miała być chrystianizacja pogranicznych terenów słowiańskich. Z powodu jednak szybkich postępów niemieckich pomysłu tego nie udało się zrealizować. Pomimo tego struktura diecezjalna przetrwała. Na przełomie 1241 i 1242 Lubusz był stolicą udzielnego księstwa lubuskiego pod rządami syna Henryka II Pobożnego, Mieszka. W latach 1249–1252, na skutek sprzedaży przez Bolesława Rogatkę, Ziemia Lubuska przeszła w ręce najpierw arcybiskupów magdeburskich, w końcu margrabiów brandenburskich. Pod koniec XIII wieku znaczenie Lubusza zmalało, a centra dzielnicy zaczęły przenosić się do innych miejscowości: Kostrzyna nad Odrą, Frankfurtu nad Odrą i Przyboru. Do tej ostatniej miejscowości w 1391 została przeniesiona siedziba biskupstwa (sekularyzowanego w 1598).

Lubuszanie (Lubuszycy) – nazwa domniemanego plemienia zachodniosłowiańskiego, należącego do grupy wieleckiej lub przejściowego pomiędzy grupą lechicką a wielecką, zamieszkującego w X wieku obszar po obydwu brzegach dolnej Warty i środkowej Odry, z głównym grodem w Lubuszu. Do ich obszaru terytorialnego zalicza się również - później pomorskie - ziemie kostrzyńską, kiniecką i niekiedy cedyńską. Przyjmuje się, że Lubuszanie zostali podbici przez Mieszka I około 960-965 roku.

Bolesław III Krzywousty (ur. 20 sierpnia 1086, zm. 28 października 1138) – książę małopolski, śląski i sandomierski w latach 1102–1107, książę Polski w latach 1107–1138. Pochodził z dynastii Piastów, był synem Władysława I Hermana i Judyty czeskiej, córki króla Czech Wratysława II, oraz ojcem książąt: Władysława II Wygnańca, Bolesława IV Kędzierzawego, Mieszka III Starego, Henryka Sandomierskiego i Kazimierza II Sprawiedliwego.

Większość Ziemi Lubuskiej przyłączono do Polski w 1945, ale około 20% krainy historycznej pozostało w Niemczech. Po polskiej stronie po 1945 znalazł się Nowy Lubusz, leżący na prawym brzegu Odry.

Zobacz też

bitwa pod Lubuszem 1209

bitwa pod Lubuszem 1239

Lebusa

Lebuser Vorstadt

oblężenie Lubusza 1012

Przypisy

Urząd Statystyczny Berlin-Brandenburgia, Bevölkerung im Land Brandenburg am 31. Dezember 2010 nach amtsfreien Gemeinden, Ämtern und Gemeinden [dostęp 21 lipca 2011]
Elżbieta Chudorlińska (oprac.): Nazewnictwo geograficzne świata. Z. 12 cz. 2, Europa. Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2010, s. 150. ISBN 978-83-254-0825-1.
Zygmunt Gloger: Geografia historyczna ziem dawnej Polski. Kraków: Spółka Wydawnicza Polska, 1903, s. 338.
Słownik starożytności słowiańskich, t. 3, Wrocław-Warszawa-Kraków 1967, s. 101
Piastowie. Leksykon biograficzny, Kraków 1999, s. 409

Linki zewnętrzne

Lubusz w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom V (Kutowa Wola – Malczyce) z 1884 r.