Luděk Pachman - Polski Serwis Naukowy

Luděk Pachman (ur. 11 maja 1924 w Bělá pod Bezdězem, zm. 6 marca 2003 w Pasawie) – niemiecki szachista i publicysta pochodzenia czeskiego, arcymistrz od 1954 roku.

Biografia

Był jednym z najwybitniejszych czeskich szachistów, siedmiokrotnie zdobywając tytuł mistrza Czechosłowacja (1946, 1953, 1957, 1959, 1961, 1963, 1966), jak również medal srebrny (1954) i brązowy (1952). Pomiędzy 1952 a 1966 rokiem ośmiokrotnie wystąpił na szachowych olimpiadach (w tym 5 razy na I szachownicy), dwukrotnie zajmując wraz z drużyną IV oraz trzykrotnie V miejsca. W roku 1957 zdobył w Wiedniu brązowy medal drużynowych mistrzostw Europy. Sześciokrotnie uczestniczył w turniejach międzystrefowych (eliminacji mistrzostw świata), w latach 1955 (w Göteborgu) oraz 1958 (w Portoroż) zajmując XI miejsca.

Mistrzostwa Czechosłowacji i Czech w szachach – turniej szachowy zorganizowany po raz pierwszy w 1905 r. w Pradze, mający na celu wyłonienie mistrza kraju.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Odniósł wiele sukcesów w międzynarodowych turniejach, zwyciężając w trzech turniejach strefowych (1951 Marianske Lazne, 1954 Praga i 1957 Dublin) oraz w Arbon (1949), Bukareszcie (1950), Sarajewie (1960 i 1961, turnieje Bosna), Grazu (1961), Atenach (1968, turniej Acropolis) i Reggio Emilii (1975/76).

Ranking szachowy (ELO) – metoda obliczania relatywnej siły gry szachistów w punktacji elo. Nazwa ELO pochodzi od nazwiska Arpada Elo – amerykańskiego naukowca węgierskiego pochodzenia, którego prace ukształtowały szachowy system rankingowy oparty na naukowych podstawach.

Aksamitna rewolucja - to określenie wydarzeń roku 1989 w Czechosłowacji, które doprowadziły do obalenia systemu komunistycznego oraz elit sprawujących władzę, a także transformacji ustrojowej, która niedługo później nastąpiła, pozwalając Czechosłowacji wstąpić na drogę demokracji parlamentarnej.

W grudniu 1968 roku, po aneksji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację, został w nocy aresztowany i następnie osadzony w więzieniu, w którym był torturowany. W Wigilię Bożego Narodzenia roku 1969 lekarze poinformowali jego żonę, że mąż może nie przeżyć najbliższej nocy. Nie doszło do tego i w listopadzie 1972 roku Pachman wyemigrował do Republiki Federalnej Niemiec. W niedługim czasie dał się poznać jako aktywny działacz antykomunistyczny, popularność zdobywając dzięki częstym wystąpieniom w programach telewizyjnych. Po aksamitnej rewolucji w roku 1989 z powrotem otrzymał czeskie obywatelstwo, jednakże z powodu rozczarowania rządzącą elitą zrezygnował z niego w 1998 roku.

Olimpiada szachowa – międzynarodowy drużynowy turniej szachowy organizowany przez Międzynarodową Federację Szachową (FIDE) w cyklu dwuletnim od 1927 roku. W turnieju uczestniczą reprezentacje narodowe, nominowane przez narodowe związki szachowe zrzeszone w FIDE.

Wigilia Bożego Narodzenia (wieczerza wigilijna, wieczór wigilijny, niekiedy także gwiazdka) (z łac. vigilia - czuwanie, straż) - w tradycji chrześcijańskiej dzień poprzedzający święto Bożego Narodzenia, kończący okres adwentu.

W barwach niemieckich wystąpił na olimpiadzie w Hajfie (1976, V m.) oraz w drużynowych mistrzostwach Europy w Moskwie (1977), gdzie zdobył złoty medal za najlepszy indywidualny wynik na V szachownicy. W 1978 roku triumfował w rozegranych w Bad Neuenahr mistrzostwach RFN.

Najwyższy ranking osiągnął 1 stycznia 1976 r., z wynikiem 2520 punktów dzielił wówczas 60-66. miejsce na światowej liście FIDE, jednocześnie dzieląc 4-5. miejsce wśród szachistów Republiki Federalnej Niemiec.

Acropolis – turniej szachowy rozgrywany od roku 1968 w Atenach. Turnieje nie odbywają się cyklicznie, pomiędzy poszczególnymi edycjami zdarzały się kilkuletnie przerwy. Od roku 1980 organizowany był oddzielny turniej kobiecy, w latach 1980 - 2004 odbywały się również męskie turnieje B. Aktualnie turniej odbywa się w formule otwartej, z oddzielnymi klasyfikacjami dla kobiet, juniorów oraz reprezentantów Grecji. Wśród dotychczasowych zwycięzców turnieju Acropolis znajduje się troje Polaków: Hanna Ereńska-Barlo (1984), Monika Soćko (2004, 2005) oraz Bartosz Soćko (2004, turniej B).

Aneksja (z łac. annexio - przyłączenie) – zagarnięcie, przyłączenie przez jedno państwo całości lub części terytorium innego państwa, najczęściej przy użyciu siły lub w wyniku wygranej wojny. Współcześnie zakazana przez prawo międzynarodowe. Przykładem aneksji jest np. zagarnięcie przez Niemcy w wojnie z Francją w 1871 Alzacji i Lotaryngii, aneksja przez Niemcy zachodnich terenów Polski w październiku 1939 r., czy aneksja przez ZSRR - w październiku 1939 - terenów wschodnich województw II Rzeczypospolitej, a w czerwcu 1940 państw nadbałtyckich: Litwy, Łotwy, Estonii, i rumuńskiej Besarabii.

Wybrana bibliografia

Checkmate in Prague: memoirs, Londyn 1975, ISBN 0-571-10395-2

Meine 100 besten Partien und meine Probleme, Düsseldorf 1978, ISBN 3-7919-0175-3

Moderne Schachstrategie (3 tomy), Düsseldorf 1975 - 1977

Moderne Schachtaktik (2 tomy), Hamburg 1976 - 1978

Moderne Schachtheorie (3 tomy), Berlin 1956

Was in Prag wirklich geschah. Illusionen und Tatsachen aus der Ära Dubcek, Fryburg Bryzgowijski 1978, ISBN 3-451-07669-1

Przypisy

Źródła

W.Litmanowicz, J. Giżycki, "Szachy od A do Z", Warszawa 1987, str. 853-854

ChessBase Megabase 2008

Grandmaster Ludek Pachman dies at 78 (ang.)

Linki zewnętrzne

Luděk Pachman – wybrane partie szachowe (ang.)

Ludek Pachman (1924-2004) (ang.)