Ludmiła Czeska - Polski Serwis Naukowy

Zamordowanie św. Ludmiły w Kronice Dalimila; św. Wacław przedstawiony jako dziecię.

Ludmiła Czeska, Ludmiła z Bohemii, Święta Ludmiła, cs. Svatá Ludmila , scs. Muczenica Ludmiła, kniaginia Czeszskaja (ur. ok. 860 w Mielniku, zm. 15 września 921 w Tetínie, 2km od Berounu) – czeska księżna, męczennica i święta Kościoła katolickiego oraz prawosławnego, żona Borzywoja I, babka Wacława I Świętego.

Męczennik (gr. μάρτυς, mártys, łac. martyrus: "świadek") – określenie osoby, która zginęła lub cierpiała w obronie swoich wierzeń lub przekonań.

Modlitwa za wstawiennictwem świętego (czasem błędnie rozumiana jako modlitwa do świętego) – rodzaj modlitw katolickich, prawosławnych a także części innych wyznań chrześcijańskich, zanoszonych do Boga za pośrednictwem (przyczyną, wstawiennictwem) świętego, często patronów osób modlących się lub uchodzących za szczególnie skutecznych w danych problemach. Występują w wielu wyznaniach.

Życiorys

Ludmiła była córką Sławibora, księcia pszowskiego lub milczańskiego. W nieznanym bliżej roku poślubił ją Borzywoj I, książę Czech.

Przeżyła swojego męża, a także dwóch synów, panujących kolejno w Czechach: Spitygniewa I (zm. 915) i Wratysława I (zm. 921). Wiadomo, że wychowywała syna tego ostatniego – Wacława.

Nie wiadomo, czy w lutym 921 roku w chwili śmierci ojca Wacław był pełnoletni. Wiadomo jednak, że doszło wtedy do sporu między Ludmiłą a jej synową, Drahomirą, wdową po Wratysławie I. Dawniej uważano, że Ludmiła była orędowniczką chrześcijaństwa, z kolei Drahomira jawiła się jako zwolenniczka rebelii pogańskiej.

Kościół katolicki – największa na świecie chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia określane mianem katolicyzmu, rządzona przez biskupa i patriarchę Rzymu (jako papieża uważanego drogą sukcesji apostolskiej za następcę Świętego Piotra) oraz biskupów pozostających z nim we wspólnocie. Kościół katolicki stanowi jedną z trzech głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok Cerkwi prawosławnej i Kościołów protestanckich.

Kronika Dalimila lub Kronika tak zwanego Dalimila (czes. Dalimilova kronika; Kronika tak řečeného Dalimila; Kronika Boleslavská) jest pierwszą kroniką napisaną w języku czeskim. Napisana wierszem przez nieznanego autora na początku XIV wieku. Kronika jest kompilacją informacji zawartych w starszych czeskich kronikach pisanych po łacinie oraz osobistych doświadczeń autora. Opisane w niej wydarzenia kończą się przed 1314, ale zazwyczaj jest publikowana wraz z zapisami późniejszych autorów opisującymi wydarzenia do roku 1319.

Ludmiła musiała ustąpić. Opuściła Pragę i usunęła się do grodu Tetín. Na tamtejszym zamku 15 września 921 roku została uduszona przez siepaczy nasłanych przez Drahomirę.

Kult

Księżna została pochowana nie w świątyni lecz przy miejskim murze. Jednak Bóg wysławił to miejsce wieloma cudami. Nocą pojawiały się tam świece, a pewien ślepiec przejrzał, gdy dotknął mogiły męczennicy. Wówczas książę Wacław I , w 925 roku, dokonał translacji szczątków babki i przeniósł relikwie do kościoła św. Jerzego w Pradze.

Czechy (czes. Čechy, łac. Bohemia, niem. Böhmen) – jedna z trzech historycznych ziem czeskich (krajów korony świętego Wacława), wraz z Morawami i Śląskiem Czeskim wchodząca w skład dzisiejszej Republiki Czeskiej.

Czeska rebelia pogańska – historyczna nazwa serii wydarzeń w Czechach, za czasów panowania dynastii Przemyślidów w pierwszej połowie X wieku, których kulminacją była pogańska rebelia przeprowadzona przez Drahomirę (Drogomirę) – żonę Wratysława I.

Ikonografia

W ikonografii święta przedstawiana jest jako kobieta w średnim wieku, z krzyżem w prawej dłoni i lewą uniesioną w modlitewnym geście. Ubrana jest w skromne książęce szaty z koroną lub przepaską na głowie, przytrzymującą spadającą na ramiona białą chustą. W jej ubraniu najczęściej dominuje kolor żółty.

Czesi (czes. Češi) – naród słowiański zamieszkujący głównie obszar Republiki Czeskiej i będący je głównym składnikiem ludnościowym; mniejsze zbiorowości występują także w USA, Kanadzie, Niemczech, Słowacji, Argentynie, Australii, Austrii, Szwajcarii i in. Przynależność do narodu czeskiego deklaruje ok. 12 mln osób.

Ikonografia chrześcijańska - część ikonografii religijnej. Jest ona swego rodzaju językiem i jako taka powinna być zrozumiała dla tych, dla których jest przeznaczona.

Patronat

Święta Ludmiła jest patronką krainy czeskiej (łac. Bohemii) i Czech. Uważana jest za opiekunkę nawróconych, wdów oraz problemów z teściami. Dzień obchodów

Jej wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone jest 16 września.
W Pradze i w Gnieźnie 10 listopada wspomina się przeniesienia relikwii świętej.

Cerkiew prawosławna wspomina męczennicę 16/29 września, tj. 29 września wg kalendarza gregoriańskiego.

Kalendarz gregoriański – kalendarz słoneczny, zreformowany kalendarz juliański autorstwa Luigiego Lilio na zlecenie Grzegorza XIII. Jest to w zasadzie kalendarz juliański, do którego wprowadzono niewielką poprawkę mającą na celu zniwelowanie opóźnienia w stosunku do roku zwrotnikowego, narosłego od roku 46 p.n.e. oraz zapobieżenie jego powstawaniu na przyszłość. Kalendarz juliański spóźniał się 1 dzień na 128 lat, natomiast opóźnienie kalendarza gregoriańskiego wynosi 1 dzień na ok. 3000 lat. Różnice pomiędzy kalendarzami juliańskim a gregoriańskim sprowadzają się do dwóch kwestii:

Włodzimierz Dworzaczek (ur. 15 października 1906 w Mińsku Litewskim, zm. 23 września 1988 w Poznaniu) – polski historyk, heraldyk, genealog, profesor Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Zobacz też

Portal:
Święci

czeska rebelia pogańska

kult świętych

modlitwa za wstawiennictwem świętego

święci i błogosławieni Kościoła katolickiego

święci prawosławni

Przypisy

↑ Ludmilla (Lidmilla) von Böhmen - Ökumenisches Heiligenlexikon (niem.)
↑ męcz. Ludmiła, księżna czeska na cerkiew.pl (oprac. Jarosław Charkiewicz)
podwójne datowanie

Bibliografia

Dworzaczek W., Genealogia, Warszawa 1959, tabl. 81.

Fros H., Sowa F., Księga imion i świętych, t. 4, Kraków 1998, szpalta 643-644.

O. Henryk Fros SJ (ur. 18 stycznia 1922 w Rybniku, zm. 24 kwietnia 1998 w Krakowie) - polski jezuita, teolog, badacz literatury hagiograficznej, mediewista.

Czechy (. Na powierzchni 78 866 km² żyje ponad 10,5 mln osób, z czego 94% to Czesi. Obowiązuje czterostopniowy podział administracyjny – na 14 krajów, 204 gminy III stopnia, 384 gminy II stopnia oraz 5661 gmin I stopnia.