Ludwik Waszkiewicz - Polski Serwis Naukowy

Ludwik Waszkiewicz (ur. 23 lipca 1888 w Łodzi, zm. 10 października 1976 w Łodzi) – archiwista, historyk dziejów Łodzi i okręgu łódzkiego, regionalista, działacz społeczny, publicysta, poseł na Sejm Ustawodawczy oraz I, II i III kadencji w II RP.

Studia i praca zawodowa

Studiował na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. W latach 1917–1919 wykładał historię w Seminarium Nauczycielskim i w Gimnazjum im. M. Kopernika w Łodzi.

W latach 1919–1922 i 1927–1936 członek Rady Miejskiej m. Łodzi; od 1919 przez cztery kadencje – poseł na Sejm RP.

Uniwersytet Jagielloński (historyczne nazwy: łac. Studium Generale, Akademia Krakowska, Szkoła Główna Koronna, Szkoła Główna Krakowska, Uniwersytet Krakowski) (łac. Universitas Jagellonica Cracoviensis) – najstarsza polska szkoła wyższa, jeden z najstarszych uniwersytetów na świecie, mieszczący się w Krakowie.

Powstanie warszawskie () – wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową w ramach akcji "Burza", połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego.

Założyciel i wiceprezes Uniwersytetu Ludowego w Łodzi. Był inicjatorem zorganizowania w Łodzi archiwum jako placówki gromadzącej źródła historyczne oraz inspirującej i koordynującej badania naukowe dziejów okręgu łódzkiego. Od 1935 do wybuchu wojny kierował Archiwum Miejskim w Łodzi. W czasie okupacji przebywał w Warszawie, gdzie w latach 1941–1944 pracował jako archiwista w Archiwum Akt Dawnych w Warszawie.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Powstanie listopadowe – polskie powstanie narodowe przeciw Rosji, które wybuchło w nocy z 29 listopada na 30 listopada 1830, a zakończyło się 21 października 1831 [5]. Zasięgiem swoim objęło Królestwo Polskie i część prowincji zabranych (Litwę, Żmudź i Wołyń).

Powrócił z hitlerowskiej niewoli do Łodzi w lutym 1945 i objął stanowisko dyrektora Archiwum Miejskiego, którym kierował do 1949. Powtórnie pracował w latach 1957–1967 w tym samym archiwum – teraz o nazwie Archiwum Państwowe Miasta Łodzi i Województwa Łódzkiego.

Działalność polityczna

Od 1915 związany z Narodowym Związkiem Robotniczym, następnie działacz Narodowej Partii Robotniczej.

Oflag II D Gross Born (Grossborn - Westfalenhof) – niemiecki obóz jeniecki dla oficerów wziętych do niewoli położony koło miejscowości Kłomino na Pomorzu istniejący w latach 1940-1945

Narodowy Związek Robotniczy (NZR) – stronnictwo robotnicze utworzone 1905 w Królestwie Polskim przez działaczy obozu narodowego ("fronda" w Narodowej Demokracji). W 1908 NZR zerwał z Narodową Demokracją. NZR reprezentował orientację proaustriacką. W 1912 wszedł w skład Komisji Tymczasowej Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych. Związek inspirował działanie Polskich Związków Zawodowych. W 1920 wraz z Narodowym Stronnictwem Robotników utworzył Narodową Partię Robotniczą.

W czasie hitlerowskiej okupacji należał do konspiracyjnej organizacji Polski Związek Wolności. Uczestnik powstania warszawskiego. Po upadku powstania został internowany w Oflagu II Grossborn na Pomorzu.

Działalność naukowa

Przez wiele lat współpracował z Instytutem Historii Uniwersytetu Łódzkiego, m.in. w roku akademickim 1949/1950 prowadził wykłady zlecone z dziejów przemysłu włókienniczego w Królestwie Polskim. W latach 1945–1950 pełnił funkcję prezesa Oddziału Łódzkiego Polskiego Towarzystwa Historycznego. Jego zainteresowania historyczne koncentrowały się na dziejach powstania listopadowego i styczniowego w okręgu łódzkim, strajkach szkolnych w 1905 oraz instytucjach kulturalnych Łodzi do 1914.

Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie (AGAD) – archiwum państwowe w Warszawie założone 2 września 1808 jako Archiwum Ogólne Krajowe (potem Archiwum Główne Królestwa Polskiego w latach lata 1816-1889, następnie Archiwum Główne Królestwa Polskiego w latach 1816-1889, później, do 1918 r. Warszawskie Archiwum Główne Akt Dawnych Królestwa Polskiego i od 1918 r. Archiwum Główne Akt Dawnych).

Narodowa Partia Robotnicza (NPR) – polska partia polityczna, utworzona w 1920 przez połączenie Narodowego Związku Robotniczego i Narodowego Stronnictwa Robotników, które działały na ziemiach dawnego zaboru pruskiego oraz na Śląsku. Była to partia chadecka, odwołująca się do robotników, jednak w przeciwieństwie do partii socjalistycznych i komunistycznych głosiła program solidaryzmu klasowego.

Zgromadził obszerny materiał archiwalny do dziejów powstania styczniowego, który, niewykorzystany, spłonął podczas powstania warszawskiego.

Przygotowywał monografię powstania styczniowego w okręgu łódzkim, której nie ukończył. Opublikował jedynie kilka artykułów na ten temat, m.in. "Z dziejów powstania styczniowego w Łodzi i okolicy (Represje w łódzkim okręgu wojennym w świetle papierów naczelnika wojennego A. Broemsena)" – 1963.

Monografia - praca naukowa omawiająca jakieś zagadnienie w sposób wyczerpujący. Zebranie i omówienie wszystkich dostępnych informacji dotyczących bezpośrednio danego zagadnienia. Monografię można stworzyć dla każdego tematu: osoby, grupy ludzi, wydarzenia, miejsca geograficznego, urządzenia, części tego urządzenia, metody postępowania, pojęcia abstrakcyjnego, itd.

Okupacja niemiecka w Polsce 1939–1945 – system policyjno-wojskowej administracji niemieckiej na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej, zajętym w wyniku agresji zbrojnej przeciwko Polsce podjętej przez III Rzeszę w dniu 1 września 1939 oraz po podziale terytorium RP w wyniku niemiecko-sowieckiego układu o przyjaźni i granicy z dnia 28 września 1939 (będącego nawiązaniem do paktu Ribbentrop-Mołotow z 23 sierpnia 1939).

W 1937 roku został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Działalność popularyzatorska

W ramach popularyzacji dziejów Łodzi i regionu wygłosił wiele odczytów i opublikował bardzo wiele artykułów na łamach Dziennika Łódzkiego.

Przypisy

M.P. z 1937 r. Nr 260, poz. 410

Bibliografia

Pełka B., Ludwik Waszkiewicz. 1888–1976, Rocznik Łódzki 1977, T. XXII (XXV), s. 412-414;

Pełka B., Ludwik Waszkiewicz (23 VII 1888 – 10 X 1976), Archeion 1979, T. LXVII, s. 347-349;

Kita J., Stobiecki R., Słownik biograficzny historyków łódzkich, Łódź 2000.

biogram L. Waszkiewicza na stronie OŁ PTH