Luis Federico Leloir - Polski Serwis Naukowy

Leloir w wieku ok. 20 lat

Luis Federico Leloir (ur. 6 września 1906 w Paryżu, zm. 3 grudnia 1987 w Buenos Aires) – argentyński lekarz i biochemik, laureat Nagrody Nobla.

Dziadkowie Leloira wyemigrowali do Argentyny z Kraju Basków. W 1906 roku jego rodzice: Federico and Hortensia Aguirre Leloir przyjechali z Buenos Aires do Francji, chcąc poddać operacji chorującego Federica. Zmarł on tam w sierpniu 1906, a Luis Federico Leloir urodził się tydzień po jego śmierci. Jako urodzony we Francji miał francuskie obywatelstwo.

The University of Cambridge (nieformalnie: Cambridge University, po polsku Uniwersytet Cambridge lub po prostu Cambridge) - drugi po Oxfordzie najstarszy angielski uniwersytet, założony w roku 1209. Znajduje się w Cambridge w środkowej Anglii. Jest on uważany za jeden z najlepszych uniwersytetów w Europie i na świecie. Uniwersytety Oksfordzki i Cambridge określane są wspólną nazwą Oxbridge.

Bernardo Alberto Houssay (ur. 10 kwietnia 1887 w Buenos Aires – zm. 21 września 1971 w Buenos Aires) - argentyński fizjolog, laureat Nagrody Nobla z roku 1947

Leloir powrócił do Argentyny w 1908 roku. Po osiągnięciu pełnoletności przyjął obywatelstwo argentyńskie i podjął studia na Wydziale Medycznym Uniwersytetu w Buenos Aires. W 1932 roku uzyskał tytuł lekarza medycyny i rozpoczął praktykę w szpitalu klinicznym. Uznał jednak, że nie ma podejścia do pacjenta i podjął pracę naukową w Instytucie Fizjologii, w którym współpracował m.in. z późniejszym noblistą w dziedzinie fizjologii i medycyny Bernardo Houssayem. Zajmował się m.in. procesami zachodzącymi w nadnerczach oraz metabolizmem węglowodanów.

Keczup, Ketchup (słowo które według Oxford English Dictionary najprawdopodobniej pochodzi z chińskiego) – sos pomidorowy podawany na zimno, o gamie smaków od łagodnego do ostrego, barwy zwykle ciemno czerwonej, czerwono-brązowej, rzadziej zielonej, stosowany do potraw mięsnych, kanapek, pizzy, frytek itp. Na ogół kupowany jako produkt gotowy, choć wiele gospodyń woli sporządzać go według istniejących przepisów w warunkach domowych.

Angiotensyna – hormon peptydowy wchodzący w skład układu hormonalnego RAA, którego zadaniem jest kontrola stężenia jonów sodowych i potasowych w organizmie. Angiotensyny stymulują wydzielanie mineralokortykosteroidu aldosteronu.

Grudzień 1970: Leloir (z lewej) ze współpracownikami świętują otrzymanie Nagrody Nobla

W 1936 roku wyjechał na roczny staż do Anglii na University of Cambridge gdzie pracował pod kierunkiem innego noblisty Fredericka Hopkinsa. Po powrocie do Argentyny zajmował się między innymi utlenianiem kwasów tłuszczowych, zachodzącym w wątrobie, a także tworzeniem się angiotensyny.

Owoce morza (wł.: frutti di mare) – rozmaite zwierzęta morskie, jak skorupiaki i mięczaki w tym małże, głowonogi i szkarłupnie, w wielu krajach uważane za rarytasy kulinarne.

Nadnercze, inaczej gruczoł nadnerczowy (łac. glandula suprarenalis seu adrenalis), parzysty, niewielki (waga około 10-18 gramów) gruczoł wydzielania wewnętrznego położony zaotrzewnowo na górnym biegunie nerki.

W 1943 roku poślubił Amelię Zuberbuhler, ich córka również miała na imię Amelia.

W 1948 roku Leloir wraz z grupą współpracowników rozpoczął badania nad metabolizmem galaktozy. Doprowadziły one do wyizolowania szeregu nieznanych dotąd nukleotydów cukrów m.in. glukozodifosforanu.

W 1970 otrzymał nagrodę Nobla w dziedzinie chemii za odkrycie nukleotydoocukrów i ich roli w syntezie węglowodanów. Był pierwszym południowoamerykańskim laureatem tej nagrody.

Galaktoza (ATC: V 04 CE 01) - to monosacharyd (cukier prosty), aldoheksoza, o wzorze sumarycznym C6H12O6. Wchodzi w skład dwucukru laktozy. Cukier ten nie jest spotykany w postaci wolnej. Jest wiązany z białkiem i tłuszczem. U zwierząt występuje w postaci składnika cukru mlekowego oraz składnika substancji mózgowej.

Metabolizm – całokształt reakcji chemicznych i związanych z nimi przemian energii zachodzących w żywych komórkach, stanowiący podstawę wszelkich zjawisk biologicznych. Procesy te pozwalają komórce na wzrost i rozmnażania, zarządzanie swoją strukturą wewnętrzną oraz odpowiadanie na bodźce zewnętrzne.

Ciekawostki

W latach 20. XX wieku Leloir przypuszczalnie jako pierwszy przygotował sos golf (salsa golf), podawaną do owoców morza mieszankę keczupu i majonezu w odpowiednich proporcjach. Sos był podawany na polu golfowym w Ocean Club w Mar del Plata, stąd nazwa. W późniejszych latach Leloir żartował, że gdyby wówczas opatentował sos miałby więcej pieniędzy na badania naukowe.

Węglowodany (cukrowce, sacharydy) – organiczne związki chemiczne składające się z atomów węgla, wodoru i tlenu. Są to związki zawierające jednocześnie liczne grupy hydroksylowe, karbonylowe oraz czasami mostki półacetalowe. Ogólnym wzorem sumarycznym węglowodanów jest CxH2yOy lub Cx(H2O)y (znane są jednak węglowodany niespełniające tego wzoru, np. deoksyryboza). Ze względu na liczbę jednostek cukrowych w cząsteczce, węglowodany dzielą się na:

Wątroba (grec. ήπαρ hepar, łac. iecur) – wielofunkcyjny gruczoł obecny u wszystkich kręgowców, a także o u niektórych innych zwierząt. Stanowi część układu pokarmowego położony wewnątrzotrzewnowo. U większości zwierząt dzieli się na dwa płaty. U człowieka jej masa wynosi ok. 1500–1700 g u dorosłego mężczyzny, a u kobiety 1300–1500 g. Masa przyżyciowa jest o 500–800 g wyższa, ze względu na zawartą w niej krew.

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Luis Federico Leloir

Przypisy

A cien años del nacimiento de Luis Federico Leloir