Luis de Góngora y Argote (ur. 11 czerwca 1561 w Kordowie, zm. 24 maja 1627 w Kordowie) – hiszpański poeta, jeden z czołowych przedstawicieli europejskiego baroku, kapelan króla Filipa III.

Znienawidzony i pogardzany przez wielu współczesnych mu twórców, na trzy stulecia popadł w zupełnie zapomnienie. Dopiero w 1927 grupa hiszpańskich poetów (m.in. Dámaso Alonso i Federico García Lorca) odkryła na nowo jego twórczość i przywróciła miejsce w panteonie hiszpańskiej literatury. Do najważniejszych jego dzieł należą Soledades i La Fábula de Polifemo y Galatea.

Życie

Ojciec Luisa, Francisco de Argote, był prawnikiem w Kordowie, znanym ze swoich zamiłowań bibliofilskich i humanistycznych, słynął też z bogatej kolekcji książek, a w domu nieraz odbywały się spotkania literackie. Mimo to Luis od wczesnych lat młodości używał nazwiska matki, Leonor de Góngora, która pochodziła ze znacznie bardziej szanowanej rodziny. Być może miała też na to wpływ opieka wuja, Francisco de Góngora, prebendarza katedry w Kordowie. Scedował on część swoich dochodów kościelnych na młodego Luisa, zapewniając mu w ten sposób jako taki dobrobyt i możliwość studiów na uniwersytecie w Salamance. Góngora rozpoczął studia w wieku lat 15, poświęcając się prawu kanonicznemu i cywilnemu. Zakończył je po pięciu latach, zadowalając się minimalnymi ocenami – nie miał ochoty na karierę prawniczą, choć dzięki koneksjom rodziny i wrodzonej inteligencji mógłby w tej dziedzinie wiele osiągnąć. Choć Góngora niemal do końca życia związany był ze stanowiskami kościelnymi, trudno powiedzieć, by i tej dziedzinie poświęcał się w sposób należyty. Powszechnie znane były jego skłonności do hazardu oraz tauromachii (podówczas zabronionej klerykom). Karty nie tylko powodowały jego ustawiczne kłopoty finansowe, ale sprowadzały też nań gromy hierarchów Kościoła. W 1588 otrzymał nawet specjalne biskupie upomnienie. Powrócił do Kordowy i utrzymywał się z prebendy w miejscowej katedrze. O tym okresie jego życia wiadomo niewiele – na pewno kilkakrotnie wyjeżdżał poza miasto, wysyłany przez kapitułę m.in. do Galicii, Nawarry i obu Kastylii.

Luis de Góngora y Argote

W 1602 przebywał na dworze królewskim w Valladolid. Przy różnych okazjach bywał też w Madrycie, gdzie brał udział w spotkaniach literackich, stykając się z najwyższą arystokracją. Był osobą jowialną, towarzyską i elokwentną, ale bezlitosne ostrze satyry, którym posługiwał się z lubością, od początku zraziło do niego wielu ludzi, toteż szybko narobił sobie wrogów w wyższych warstwach – również wśród współczesnych mu twórców. Jego głównymi antagonistami byli m.in. Lope de Vega i Francisco de Quevedo. Starał się jednak zaprzyjaźniać z ludźmi najbardziej wpływowymi, jak choćby z Francisco de Sandovalem y Rojas, księciem Lerma, faworytem króla Filipa III i w latach 1598-1618 faktycznym głównym ministrem. Taka znajomość na pewno nie przysporzyła mu zwolenników na dworze, gdyż sam Lerma był powszechnie znienawidzony za żądzę władzy i bogactwa. Wstawiennictwo księcia sprawiło jednak, że Góngora w 1617 przyjął święcenia kapłańskie i objął prestiżowe stanowisko kapelana królewskiego. Rok później jednak Lerma popadł w niełaskę i został pozbawiony stanowisk, co sprowadziło na Góngorę dramatyczną sytuację finansową, toteż koniecznością stało się dla niego znalezienie nowego mecenasa. Wybór padł na Gaspara de Guzmán, hrabiego Olivares, podówczas faworyta następcy tronu, który po upadku Lermy rozpoczął swą drogę do wielkiej kariery. W tym czasie jednak Góngora cierpiał już na miażdżycę tętnic, która rozwijała się coraz szybciej. Poeta często tracił przytomność, cierpiał na bóle głowy i zaniki pamięci. W 1626 zrujnowany i schorowany wrócił do Kordowy. Umarł w swoim rodzinnym mieście rok później.

Na górę strony | Początek wątku

czytaj dalej: [2], [3]