Don Luka Brajnović

Luka Brajnović - (ur. 13 stycznia 1919 w Kotorze, Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców (dziś Czarnogóra); zm. 8 lutego 2001 w Pampelunie, Hiszpania)- dziennikarz, doktor prawa, wykładowca na Uniwersytecie Nawarry w Hiszpanii, komentator polityki międzynarodowej, krytyk literacki, poeta.

Biografia

Despedidas y encuentros. Memorias de la guerra y el exilio (Pożegnania i Powroty. Wspomnienia z czasów wojny i wygnania) - tak jest zatytułowana książka, którą Luka Brajnović opublikował w listopadzie 2000r, zawierająca jego wspomnienia z wojny i uchodźstwa. Jest to lektura zawierająca podsumowanie historii krajów byłej Jugosławii z XX w. oraz losów tego chorwackiego dziennikarza, osiadłego w Hiszpanii pod koniec lat 40.; zaangażowanego w podtrzymywanie wartości etycznych w umiłowanym przez niego zawodzie dziennikarskim.

W podróży

W 1941 r. Luka Brajnović, w wieku zaledwie 22 lat, sprawował funkcję redaktora naczelnego tygodnika chorwackiego Hrvatska Straza w Zagrzebiu. Za swoją działalność po raz pierwszy został aresztowany przez wojska włoskie okupujące wybrzeża dalmatyńskie Chorwacji po opublikowaniu artykułu, w którym nazwał Mussoliniego „dyktatorem pysznym i kiepskim". Gdy statek, na pokładzie którego go uwięziono, oddalał się w kierunku Włoch, Luka spróbował ucieczki ryzykującej jego życie. Przypłynął w godzinę do wybrzeża dalmatyńskiego, po czym powrócił do stolicy, by zająć się na nowo swoją pracą.

Dwa lata później gdy Chorwacja była już niepodległa, został złapany przez partyzantów komunistycznych Tito. Przed rozstrzelaniem uchronił go fakt bycia dziennikarzem. Wówczas po raz pierwszy spotkał się z sytuacją, która powtórzyła się jeszcze wiele razy w jego karierze: musiał stawiać czoła szantażom politycznym. Partyzanci naciskali na niego, by kierował programem radiowym, czemu odmawiał. W konsekwencji został uwięziony w obozie koncentracyjnym. Ucieczki stamtąd podjął się w okresie gdy Włochy skapitulowały, a Chorwaci wyruszyli, wraz ze swoim sojusznikiem - Niemcami, na front wschodni. Od tego momentu w jego życiu nastąpiło wiele zmian: tygodnik, w którym pracował został zamknięty; umarł jego ojciec; jeden z braci został zamordowany; wziął ślub z Aną Tijan; urodziła się jego pierwsza córka Elica. Wówczas zaczęło się również panowanie komunistów Tito w Zagrzebiu. Będąc wrogiem władzy nie chciał narażać siebie, ani rodziny na terror, z tego względu w marcu 1945 roku zdecydował się na ucieczkę z Chorwacji.

Wyjechał najpierw do Włoch, a potem do Hiszpanii. Jako uchodźca starał się o pracę w organizacjach humanitarnych, mieszkał w pensjonatach dla najuboższych, uczył się życia i zwyczajów panujących w innych krajach. Z zapisków autora wynika, że mimo tego najważniejszym zmartwieniem było dla niego uzyskanie zezwolenia na wyjazd swojej żony i córki z odbudowywanej Jugosławii. W ciągu 12 lat ich rozłąki (podczas której nie spotkali się ani razu) jego wysiłki by chronić rodzinę przed komunistami szły na marne - brutalne represje dotknęły także jego żonę, dzieci, rodziców.

W książce "Pożegnania i powroty (...)" pisał, że dzięki tymczasowym pracom oraz pomocy wielu osób wyszedł ze stanu rozpaczy i nędzy. Przytoczył anegdotę, która najlepiej ukazuje moment gdy poczuł się w Hiszpanii, kraju "spóźnialskich, uwielbiających nocne życie, gadatliwych i krzykliwych ludzi", jak w swojej ojczyźnie. Jak pisze, poczucie humoru skłoniło go wówczas do wypróbowania bystrości mieszkańców Madrytu. Zamówił w barze kawę cortado vertical [cafe cortado- dosł. pocięta kawa, oznacza kawę z kilkoma kroplami mleka; vertical- pionowo, czyli kawę przeciętą w pionie]. Szybka odpowiedź kelnera, który spytał czy życzy sobie mleko po prawej czy lewej stronie, zakończyła jego przygnębienie.

Ze swoimi studentami na Uniwersytecie Nawarry

Po 12 latach rozłąki, Ana uzyskała wizę by spotkać się z Luką i dotarła do Niemiec. Spotkanie to zaczęło okres pozytywnych zmian w jego dotychczasowym życiu. Narodziły się jego kolejne dzieci, zaczął nową pracę, w której mógł poświęcić się umiłowanemu przez siebie dziennikarstwu, a jego praca naukowa oraz autorytet spotkały się z wielkim uznaniem wśród studentów i kolegów z Wydziału Dziennikarstwa Uniwersytetu Nawarra.

Nie uczył się etyki dziennikarskiej z podręczników. Jak podkreślają osoby, z którymi współpracował, jego własne życie było lekcją umiłowania wolności, szacunku dla zdania innych i zażartej obrony własnych przekonań. Książka, jego autorstwa, pt. Deontologia dziennikarska była pierwszą w Hiszpanii publikacją dotyczącą tematu etyki dziennikarskiej. W 1958 r. dołączył do niedawno utworzonego Instytutu Dziennikarstwa Uniwersytetu Nawarra, gdzie sprawował kilka kierowniczych funkcji. Prowadził przedmioty związane z literaturą, jak również technologią informacyjną oraz etyką.

Przez 28 lat był ekspertem ds. tematyki Europy Centralnej i Wschodniej w gazecie Diario de Navarra w kolumnie Boletin del Extranjero traktującej o polityce międzynarodowej. Jego książka Grandes figuras de la literatura universal y otros ensayos skierowana była w ówczesnych latach 60. do tych, którzy mieli nikłą wiedzę o pisarzach Europy Wschodniej.

Napisał kiedyś, że kto chce być profesjonalistą w naukach komunikacji i dziennikarstwa powinien przede wszystkim wkładać cały swój potencjał, kwalifikacje oraz inteligencję w służbę innym.

Od 1952 r. należał do Opus Dei.

czytaj dalej: [2], [3]