Lusaka - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy stolicy Zambii. Zapoznaj się również z: Lusaka – prowincja Zambii.

Na mapach: 15°25′S 28°17′E / -15.417, 28.283

Lusaka – stolica Zambii. Jest położona w południowo-środkowej części kraju na wysokości 1300 m.

Liczba ludności według oficjalnego cenzusu w 2000 roku wynosiła 1,391,329, a w 2010 roku 1,742,979.

Lusaka została założona w roku 1905 przez osadników z Europy. W maju 1935 r. zastąpiła Livingstone jako stolica kolonii brytyjskiej Rodezji Północnej. W 1964 roku Lusaka została stolicą niepodległej Zambii.

Uniwersytet Zambijski (ang. University of Zambia) - największy uniwersytet w Zambii, założony w 1966 roku w prowincji Lusaka, około 7 km od Lusaki.
Rodezja Północna - brytyjski protektorat w południowej Afryce, istniała w latach 1924-53 - wcześniej wchodziła w skład terytorium Rodezji. W latach 1953-63 wchodziła w skład brytyjskiej Federacji Rodezji i Niasy. Po jej rozwiązaniu ogłosiła się niepodległym państwem o nazwie Zambia.

Miasto jest centrum handlowym i siedzibą rządu. W mieście znajduje się największy w Zambii uniwersytet.

Główne używane w Lusace języki to urzędowy angielski oraz nyanja (z grupy języków Bantu).

Rząd i administracja

Sąd Najwyższy Zambii

Pomnik niepodległości

Ulica Lusaki

Główna siedziba Straży Pożarnej w Lusace

Jako stolica, Lusaka jest siedzibą rządowej legislatury, zespołów wykonawczych i sądownictwa. W mieście obraduje National Assembly (Zgromadzenie Narodowe, parlament), jest tam siedziba Sądu Najwyższego oraz biuro prezydenckie State House. Wśród budynków parlamentu znajduje się 15-piętrowy wieżowiec. Miasto jest także stolicą prowincji Lusaka, najmniejszej i zarazem najliczniej zamieszkanej spośród dziewięciu prowincji Zambii, i tworzy dystrykt administracyjny zarządzany przez Lusaka City Council (Radę Miejską).

Puchar Trzech Narodów 2003 (2003 Tri Nations Series) – 8. edycja Pucharu Trzech Narodów, corocznego turnieju w rugby union rozgrywanego pomiędzy zrzeszonymi w SANZAR trzema najlepszymi zespołami narodowymi półkuli południowej - Australii, Nowej Zelandii i RPA. Turniej odbywał się systemem kołowym pomiędzy 12 lipca a 16 sierpnia 2003.
Tadżykistan (Republika Tadżykistanu) – państwo w środkowej Azji ze stolicą w Duszanbe. Tadżykistan graniczy z Uzbekistanem, Kirgistanem, Chinami i Afganistanem.

Lista burmistrzów:

F. Payne 1954–55

H.K. Mitchell 1955–56

Ralph Rich 1956–57

H.F. Tunaley 1957–58

H.K. Mitchell 1958–60

Jack Fischer 1960–61

Richard Sampson 1962–63

S.H. Chilesh 1964–65

W. Banda 1965–69

F. Chirwa 1969–1971?

dr Simon C. Mwewa – do 1982

Lista gubernatorów (decentralizacja – czasy jednopartyjne):

dr Simon C. Mwewa 1982–1983

Donald C. Sadoki

Michael Sata (obecny prezydent Zambii, od 23 września 2011)

Rupiah Banda (były prezydent Zambii, od 2 listopada 2008 do 23 września 2011)

Bautius Kapulu

Lt. Muyoba – do 1991

Lista burmistrzów (czasy wielopartyjne):

Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.
Niasa - brytyjska kolonia w latach 1907-53, położona w południowej Afryce, nad jeziorem Niasa. W latach 1953-63 wchodziła w skład posiadłości brytyjskiej pod nazwą Federacja Rodezji i Niasy. W roku 1963 ponownie uzyskała status samodzielnego terytorium o ograniczonej autonomii, tym razem pod nazwą Malawi. Taką też nazwę nosi to państwo po uzyskaniu niepodległości w 1964.

John Chilambwe 1993–1994

Fisho Mwale 1994–1996

Gilbert R. Zimba (Local Government Administrator) 1996–1999

Patricia Nawa

Patrick Kangwa

John Kabungo

Levy Mkandawire

Stephen Mposha

Christine Nakazwe

Stephen Chilatu

Robert Chikwelete czerwiec 2009–do chwili obecnej

Historia

Lusaka powstała na miejscu wsi, nazwanej od jej przywódcy, Lusakaa. Wieś mieściła się w dzielnicy Manda Hill, w pobliżu obecnego budynku parlamentu. W języku nyanja manda oznacza cmentarz. Rejon został zasiedlony i poszerzony przez europejskich (głównie brytyjskich) osadników począwszy od roku 1905, kiedy to zaczęto budowę linii kolejowej.

Reprezentacja Australii w rugby mężczyzn – zespół rugby union, biorący udział w imieniu Australii w meczach i sportowych imprezach międzynarodowych, powoływany przez selekcjonera, w którym mogą występować wyłącznie zawodnicy posiadający obywatelstwo australijskie. Za jego funkcjonowanie odpowiedzialny jest Australijski Związek Rugby.
Rodezja Południowa - brytyjska kolonia w południowej Afryce, istniejąca w latach 1923 - 1964. W 1964 r. przymiotnik "południowa" został usunięty, a kraj otrzymał nazwę Rodezja, którą nosił aż do uzyskania w 1980 r. niepodległości pod nazwą Zimbabwe.

W 1935, z powodu centralnego położenia, a także dostępu do kolei i skrzyżowania głównych dróg w kraju, miasto zastąpiło Livingstone jako stolica kolonii brytyjskiej Rodezji Północnej.

Po zjednoczeniu Północnej i Południowej Rodezji i Niasy w 1953 i utworzeniu Federacji Rodezji i Niasy, miasto stało się centrum ruchu niepodległościowego dla nielicznej wykształconej elity, doprowadzając do stworzenia Republiki Zambii. W 1964 Lusaka została stolicą niepodległej Zambii.

Ostatnimi laty Lusaka jest częstym celem zarówno Zambijczyków jak i turystów. Jej centralne położenie i szybki rozwój infrastruktury wpływają na zwiększenie miejsc pracy oraz lepsze możliwości lokalowe, a poprzez reformy ekonomiczne Lusaka i cała Zambia mają znaczne perspektywy rozwoju. W Lusace mieszka wielu obcokrajowców, z których wielu zajmuje się pomocą charytatywną Zambii, a także dyplomatów, przedstawicieli organizacji religijnych i biznesmenów.

Michael Chilufya Sata (ur. 1937 w Mpice w Zambii) – zambijski polityk, przywódca opozycyjnego Frontu Patriotycznego (PF, Patriotic Front) i lider opozycji, kandydat w wyborach prezydenckich w 2001, w 2006 oraz w 2008.
Los Angeles – najludniejsze miasto amerykańskiego stanu Kalifornia, a zarazem drugie pod względem liczby mieszkańców miasto w Stanach Zjednoczonych, za Nowym Jorkiem. Los Angeles zajmuje powierzchnię 1 302 km² i położone jest w regionie Kalifornii Południowej. Miasto stanowi centrum aglomeracji Los Angeles-Long Beach-Santa Ana, którą w 2010 roku zamieszkiwało 12 828 837 osób, czyniąc z tego regionu 2. pod względem populacji obszar metropolitalny Stanów Zjednoczonych i jednocześnie jedną z najludniejszych metropolii świata. Los Angeles jest siedzibą hrabstwa Los Angeles, czyli najbardziej zaludnionego i jednego z najbardziej zróżnicowanych etnicznie hrabstw w Stanach Zjednoczonych. Z kolei obszar samego Los Angeles uznany został za najbardziej zróżnicowane etnicznie amerykańskie miasto. Mieszkańcy Los Angeles często określani są mianem "Angelenos".

Edukacja

Najwyższą szkołą w Zambii jest założony w 1966 University of Zambia, nastawiony na głównie kierunki humanistyczne (edukacja, socjologia, rolnictwo, nauka, inżynieria, prawo, medycyna, biologia), oraz założony w 1999 prywatny University of Lusaka o kierunkach przede wszystkim związanych z biznesem (prawo, zarządzanie, ekonomia, stosunki polityczne, edukacja). Jest też szpital uniwersytecki (University Teaching Hospital).

Springboks – zespół rugby union, biorący udział w imieniu Republiki Południowej Afryki w meczach i sportowych imprezach międzynarodowych, powoływany przez selekcjonera, w którym mogą występować wyłącznie zawodnicy posiadający obywatelstwo RPA. Za jego funkcjonowanie odpowiedzialny jest SARU. Drużyna występuje w Pucharze Trzech Narodów.
George Musarurwa Gregan (ur. 19 kwietnia 1973 w Ndola, Zambia), australijski rugbysta, łącznik młyna, zawodnik australijskiego zespołu Brumbies, reprezentant kraju.

Inne dobre szkoły w mieście to Rhodes Park School, do której uczęszczają dzieci prezydenta Levy Mwanawasa i wiceprezydenta George Kunda, International School of Lusaka, Lusaka International Community School, Lusaka Islamic Cultural and Educational Foundation (LICEF; Islamska Fundacja Kulturalna i Edukacyjna), Baobab College, oraz szkoły międzynarodowe: francuska, włoska, chińska i amerykańska. Rhodes Park School nie jest oficjalnie szkołą międzynarodową, jednak wielu uczniów pochodzi z Angoli, Nigerii, Kongo, RPA i Chin.

Ogród botaniczny to urządzony i zagospodarowany teren wraz z infrastrukturą techniczną i budynkami funkcjonalnie z nim związanymi, będący miejscem ochrony ex situ, uprawy roślin różnych stref klimatycznych i siedlisk, uprawy roślin określonego gatunku oraz prowadzenia badań naukowych i edukacji.
Cenotaf albo kenotaf (gr. kenotaphion – pusty grób) – symboliczny grobowiec wznoszony w starożytnym Egipcie, Grecji i Rzymie, a w epoce nowożytnej w Indiach.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)