Luterański Kościół wysoki - Polski Serwis Naukowy

Liturgia Eucharystyczna podczas nabożeństwa Luterańskiej Wspólnoty Św. Pawła Apostoła

Liturgia Godzin w Kościele św. Ulryka w Brunszwiku

Luteranizm wysokokościelny – nurt pobożnościowy i teologiczny w łonie luteranizmu. Ruch wysokokościelny postuluje coniedzielne sprawowanie Sakramentu Ołtarza, promuje bogatą tradycyjną liturgię i starochrześcijańskie stroje liturgiczne (alba, stuła, także ornat). Zwolennicy luteranizmu wysokokościelnego działają w różnych grupach, społecznościach i wspólnotach. Są to grupy wewnątrz Kościołów macierzystych. Zdarza się jednak, że te grupy posiadają własnych biskupów - taka sytuacja ma miejsce w Niemczech, gdzie w Kościele ewangelickim dochodziło do ordynowania bez nakładania rąk.

Ewangelicy – nazwą tą od XVI wieku określa się w Polsce protestantów z najstarszych Kościołów Reformacji, czyli luteran, kalwinów oraz, od kilkunastu lat, metodystów.

Obrona Wyznania augsburskiego (Apologia Konfesji Augsburskiej, łac. Apologia Confessionis Augustanae) – dzieło napisane przez Filipa Melanchtona w odpowiedzi na Konfutację Wyznania augsburskiego, zatwierdzoną przez cesarza Karola V odpowiedź strony katolickiej na Wyznanie augsburskie. Obrona Wyznania augsburskiego weszła w skład Księgi zgody jako jedna z ksiąg wyznaniowych luteranizmu.

Teologia

W teologii luteranizm wysokokościelny podkreśla historyczną ciągłość Kościoła, którą widzi w sukcesji apostolskiej urzędu biskupa. Urząd duchowny sprawowany jest przez diakonów, prezbiterów i biskupów. Zwolennicy ruchu wysokokościelnego zazwyczaj są przeciw ordynacji kobiet. Teologia wysokokościelna jest bardziej teocentryczna i chrystocentryczna niż pietyzm i teologia liberalna. Bardziej niż w tradycyjnej teologii luterańskiej podkreślana jest rola Chrystusa zwycięzcy, nad Chrystusem ukrzyżowanym. Pojawia się także bardziej zbliżone do rzymskokatolickiego rozumienie kapłaństwa, a także ofiarniczości Mszy (zawsze z podkreśleniem, że jest to ofiara dziękczynna). Absolucja (zgodnie z Apologią Konfesji Augsburskiej) przez niektórych wysokokościelnych teologów bywa traktowana jako sakrament.

Parafia Ewangelicko-Augsburska w Wiśle Jaworniku – parafia luterańska w Wiśle, w dzielnicy Jawornik, należąca do diecezji cieszyńskiej. Mieści się przy ulicy Jodłowej.

Prezbiter (gr. presbytérion – grupa, urząd prezbiterów od presbýteros starszy) – w wielu Kościołach chrześcijańskich duchowny mający prawo prowadzenia nabożeństw i sprawowania sakramentów - w niektórych Kościołach tylko części.

Duchowość

W pobożności wysokokościelnej poza coniedzielną Eucharystią, ważne miejsce odgrywa liturgia godzin. W Polsce nie istnieje ewangelicki brewiarz, jednakże trwają nad nim prace.

Nabożeństwo główne (msza) w rozumieniu wysokokościelnym powinno być śpiewane, z akompaniamentem organów. Na ołtarzu znajdować powinien się krucyfiks. Do sprawowania liturgii używane powinny być tradycyjne szaty liturgiczne - tj alba, stuła i ornat. Często stosowane są hostie, dla podkreślenia wiary w Realną Obecność. Ruch wysokokościelny postuluje powrót do coniedzielnej Eucharystii, a także do wykonywania znaku krzyża i zmawiania modlitwy eucharystycznej z epiklezą. Do wysokokościelnych praktyk należą także procesje, podniesienie hostii i kielicha w czasie liturgii eucharystycznej i stosowanie kadzidła.

Alba (łac. vestis alba – biała szata) – długa, biała szata liturgiczna, noszona przez księży katolickich obrządku łacińskiego pod ornatem oraz przez duchownych wielu kościołów protestanckich. W liturgii Kościołów wschodnich odpowiednikiem alby jest sticharion.

Nabożeństwo główne - w protestantyzmie nie jest powtórzeniem zbawczych wydarzeń z życia Jezusa Chrystusa – jego śmierci i zmartwychwstania – lecz ich wspominaniem przez głoszenie Słowa Bożego. Podczas Wieczerzy Pańskiej rozdawane wiernym są zwykły chleb i wino, jako symbole męki Pańskiej (memorializm), nie ma to jednak nic wspólnego z katolicką mszą, podczas której składana jest bezkrwawa ofiara i zachodzi przeistoczenie. Wyjątkiem są nabożeństwa luterańskie, podczas których ma miejsce konsekracja chleba i wina, poprzez którą Jezus Chrystus staje się realnie obecny w Chlebie i Winie (konsubstancjacja).

Ruch wysokokościelny w Polsce

W Polsce do duchowości wysokokościelnej odwołuje się Luterańska Wspólnota Świętego Pawła Apostoła, działająca na Śląsku Cieszyńskim. Ze Wspólnotą blisko związana jest internetowa społeczność staroluterańska "Konfesyjni". Wspólnota spotyka się 2 razy w roku na rekolekcjach - zazwyczaj w Wiśle-Jaworniku, gdzie sprawowane jest Nabożeństwo z Sakramentem Ołtarza, z użyciem melodii starokościelnych, a także Liturgia godzin. Poza wymiarem liturgicznym i społecznościowym (wspólny śpiew), wygłaszane są referaty, zazwyczaj z dziedziny liturgiki.

Brewiarz (od łac. breviarium - skrót) - w chrześcijaństwie księga liturgiczna do odprawiania liturgii godzin, czyli codziennej modlitwy. Jest ona obowiązkowa dla wszystkich duchownych (księża, siostry zakonne, diakoni), jednak wielu świeckich również praktykuje modlitwę Liturgią Godzin. Proces powstawania brewiarza zapoczątkowany został w XVI wieku, szczególnie po soborze trydenckim (1545 – 1563).

Biskup (łac. episcopus z gr. ἐπίσκοπος episkopos: nadzorca, opiekun) - w Kościołach chrześcijańskich duchowny o najwyższych święceniach, urząd kościelny.