Lutnik - Polski Serwis Naukowy

Lutnik – rzemieślnik zajmujący się lutnictwem, to znaczy buduje lub naprawia szyjkowe instrumenty strunowe. Słowo pochodzi od włoskiego "liutajo", czym pierwotnie określano zajmującego się budowaniem lutni. Przyjęło się ono w Polsce dopiero pod koniec XIX wieku. Oprócz wymienionych czynności, niektórzy lutnicy zajmują się renowacją i rekonstrukcją instrumentów smyczkowych, a także korektą smyczków.

Kategoria (z gr. kategorein - orzekać) - podstawowy zbiór przedmiotów; element wyczerpującego podziału wszystkich bytów na najbardziej ogólne gatunki i rodzaje. Termin został utworzony przez Arystotelesa, który wyróżnił dziesięć kategorii: kategorię substancji i dziewięć kategorii przypadłościowych. Podziału tego dokonał na drodze rozróżnienia między podmiotem zdania (którymi jest substancja) a jego orzeczeniem (którymi są kategorie przypadłościowe) i analizy orzeczeń greckich, która doprowadziła do powstania listy kategorii przypadłościowych. Współcześnie Arystotlesowskiego podziału kategorii nie uznaje się przeważnie ani za wyczerpujący i spójny, ani za zgodny z naturą języka, dał on jednak podstawy do dalszych analiz pojęcia kategorii. Arystoteles wyróżnił następujące kategorie:

Ukulele − odmiana gitary o niewielkich rozmiarach i czterech strunach. Gra się palcami lub z użyciem kostki (piórka), zwykle używana jako instrument akompaniujący.

Rzemiosło lutnika zwykle dzieli się na dwie kategorie:

chordofony szarpane, instrumenty strunowe, które są szarpane lub brzdąkane
instrumenty smyczkowe

Większość instrumentów szyjkowych jest obecnie wytwarzanych seryjnie, a u lutników zaopatrują się tylko profesjonalni artyści.
W pierwszej kategorii są: bandżo, buzuki, cytra, gitara, harfa, kantele, kitara, kora, koto, lutnia, teorban, kobza, bandura, lira, pipa, mandolina i ukulele

Smyczek - element instrumentu smyczkowego służący do wzbudzania wibracji strun. Smyczek składa się z drzewca będącego elementem nośnym wykonanym z bardzo trwałego drewna fernambuku, uchwytu, włosia i śruby naciągowej (żabka), pozwalającej uzyskać odpowiedni naciąg włosia, niezbędny do poprawnej gry.

Lutnia – dawny instrument ze strunami szarpanymi (najpierw gęsim piórem, potem palcami). Pochodzi z arabskiej Hiszpanii (arab al-ud). W Europie grali na niej średniowieczni minstrele. Odgrywała pierwszoplanową rolę w muzyce renesansu i wczesnego baroku, dopóki nie wyparł jej klawesyn. Model klasyczny zaopatrzony jest w pięć podwójnych strun i jedną nie skracaną palcami (pustą), wydającą tylko dźwięk, na jaki jest nastrojona. Najczęściej spotykany strój: G-c-f-c-e. Szóstą strunę strojono różnie, zależnie od tradycji. Z lutni zrodziła się mandolina. Basową odmianą lutni jest teorba.

W drugiej kategorii są : wiolonczela, kontrabas, skrzypce, altówka, sarangi.

Bibliografia

Szulc Z. Słownik lutników polskich, Poznań, 1953