Mątwy - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy zwierząt z gromady głowonogów. Zapoznaj się również z: Mątwy – dzielnica Inowrocławia.

Mątwy, sepie (Sepioidea) – drapieżne głowonogi dziesięcioramienne, tradycyjnie klasyfikowane w randze rzędu. Mają krótkie, krępe i owalne ciało o długości do 30 cm. Charakteryzują się workiem trzewiowym z dwiema płetwami nie łączącymi się w tyle ciała, oraz znajdującymi się w części głowowej ramionami chwytnymi. U samców 1 lub 2 ramiona są przekształcone w hektokotylus. Szkielet wewnętrzny zredukowany do os sepiae.

Ocean Atlantycki (Atlantyk) – drugi pod względem wielkości ocean na Ziemi pokrywający około jednej piątej jej powierzchni. Nazwa wywodzi się z mitologii greckiej i oznacza "Morze Atlasa".

Głowonogi (Cephalopoda, z gr. kephalē – głowa + pous – noga) – gromada dwubocznie symetrycznych, morskich mięczaków o prostym rozwoju, nodze przekształconej w lejek, ramionach otaczających otwór gębowy, chitynowym dziobie i całkowicie zrośniętym płaszczu otaczającym organy wewnętrzne. Mają od 1 cm do ponad 20 m długości. Głowonogi są ewolucyjnie bardzo starą grupą – pojawiły się prawdopodobnie około 570 mln lat temu. Jest to najwyżej uorganizowana grupa mięczaków.

W sytuacji zagrożenia mątwa wystrzeliwuje ciemnobrązową substancję (sepię) z dużego worka czernidłowego. Tworzy się wówczas wokół niej ciemna osłona, która dezorientuje i zniechęca napastnika. Potrafią zmieniać barwę, dzięki czemu łatwo dostosowują się do koloru otoczenia.

Rząd (łac. ordo) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa od gromady (classis w zoologii) lub klasy (classis w botanice), a wyższa od rodziny (familia). Termin ordo został wprowadzony przez Karola Linneusza jako jedna z pięciu podstawowych kategorii w hierarchicznym systemie klasyfikacji biologicznej. Kategoriami pomocniczymi dla rzędu są nadrząd (superordo), podrząd (subordo) i infrarząd (infraordo), a w literaturze anglojęzycznej stosowane są jeszcze magnorder (wyższa od nadrzędu) i parvorder (niższa od infrarzędu).

Sepiolida – rząd dziesięciornic, tradycyjnie, wraz z rzędem Sepiida, zaliczanych do mątew. Przykładowymi przedstawicielami są mątewka pospolita (Sepietta oweniana) i mątewka karłowata (Sepiola rondeleti).

Żyją na dnie ciepłych mórz; występują w m.in. Oceanie Atlantyckim, Morzu Śródziemnym i Morzu Południowochińskim. Są łowione w celach konsumpcyjnych.

Tradycyjnie klasyfikowane są w randze rzędu Sepioida. Obecnie dzielone są pomiędzy dwa rzędy dziesięciornic:

Sepiida

Sepiolida

lub traktowane jako klad Sepioidea obejmujący te rzędy.

Hektokotylus – narząd kopulacyjny większości głowonogów (z wyjątkiem łodzików z rodzaju Nautilus, u których występuje spadiks), przekształcona część jednego z ramion samców. Służy ono do umieszczania spermatoforów w jamie płaszczowej samicy.

Inowrocław (niem. Inowrazlaw, w latach 1904-1920 i podczas okupacji niemieckiej Hohensalza, czasami też Jungbreslau) – gmina miejska w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie inowrocławskim na Równinie Inowrocławskiej, położone na Pojezierzu Kujawskim nad rzeką Noteć. Miejscowość uzdrowiskowa.

Młoda mątwa, kamuflująca się na dnie zbiornika

Mątwy

Przypisy

↑ Czesław Jura: Bezkręgowce : podstawy morfologii funkcjonalnej, systematyki i filogenezy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007. ISBN 978-83-01-14595-8.
S. Gofas: Decapodiformes (ang.). World Register of Marine Species, 2011. [dostęp 5 grudnia 2011].
Vecchione, Michael and Richard E. Young: Sepioidea Naef, 1916 (ang.). Tree of Life Web Project, 2008. [dostęp 30 listopada 2011].