Męczeństwo świętej Szuszanik - Polski Serwis Naukowy

Ikona świętej Szuszanik

Męczeństwo świętej Szuszanik (oryg. gr. წამებაჲ წმიდისა შუშანიკისი დედოფლისაჲ) – pierwszy oryginalny utwór literatury gruzińskiej, napisany przez spowiednika świętej Szuszanik Jakuba Curtawelego.

Chrześcijaństwo, chrystianizm ( ludzi (1/3 ludności świata), biorąc pod uwagę wszystkie odłamy wchodzące w jej skład. Zgodnie z Dziejami Apostolskimi (11,26) "W Antiochii po raz pierwszy nazwano uczniów chrześcijanami" (gr. Χριστιανός).

Iran (pers. ايران – Īrān), (w języku polskim dawniej używano także formy Persja) pełna nazwa: Islamska Republika Iranu (pers. جمهوری اسلامی ايران – Dżomhuri-je Eslâmi-je Iran) – państwo na Bliskim Wschodzie, leżące nad Morzem Kaspijskim, Zatoką Perską i Zatoką Omańską.

Autor opowiada o życiu i śmierci kanonizowanej przez Gruziński Kościół Prawosławny Szuszanik, córki Wardana Mamikoniana, bohatera powstania Ormian w 451 roku przeciwko monarsze Iranu. Szuszanik wyszła za mąż za księcia Warskena, Gruzina, właściciela zamku Curtawi na granicy ormiańsko-gruzińskiej. Chcąc wkupić się w łaski dynastii perskiej, Warsken porzucił chrześcijaństwo i przyjął mazdaizm, zażądał również od żony, by uczyniła tak samo. Szuszanik odmówiła i przez siedem lat była więziona i torturowana przez męża, zanim zmarła w wyniku doznanych obrażeń.

Mazdaizm to staroirański kult boga Ahura Mazdy (Ormuzda), który uważany był za uosobienie wszelkiej mądrości, dobra i prawdy, bóstwa walczącego ze złem oraz stwórcy pierwszego człowieka – kapłana Gajomarata.

Język gruziński (gruz. ქართული ენა, kartuli ena) – język południowokaukaski, używany przez ok. 4,2 mln osób głównie w Gruzji, gdzie jest językiem urzędowym, oraz przez dalsze 2,5 mln w Turcji, Rosji, USA i Europie, jak też przez niewielkie grupy w Iranie (tj. Gruzini ferejdańscy) i Azerbejdżanie (Ingilojcy). Jest też używany jako język literacki przez zamieszkujące Gruzję niewielkie wspólnoty etniczne, nie posiadające piśmiennictwa we własnych językach: przez Swanów, Megrelów i Lazów.

Zdaniem D. M. Langa

Postacie dumnej Szuszanik, Warskena oraz jego brata, bezskutecznie wstawiającego się za torturowaną kobietą, zostały nakreślone w sposób żywy i sugestywny. Curtaweli wprowadził do utworu również szereg postaci drugoplanowych, np. pełnego hipokryzji Persa żyjącego na dworze Warskena, czy młodego diakona, który nie ma odwagi wesprzeć choćby słownie cierpiącej Szuszanik. Curtaweli zawarł w utworze również obraz życia codziennego mieszkańców doliny Mtkwari, ukazując zły klimat regionu, nędzę i choroby chłopów.

Przez starożytny Iran należy rozumieć nie terytorium tożsame z dzisiejszym Iranem, ale tzw. Wielki Iran, wyodrębniany ze względu na wspólnotę kulturową i historyczną, a w starożytności przede wszystkim językową. W tej epoce obejmował on oprócz dzisiejszego Iranu także Azję Środkową po Syr-Darię, stepy dzisiejszej południowej Rosji i Ukrainy zamieszkane od VIII/VII wieku p.n.e. przez irańskich koczowników oraz zachodni i środkowy Afganistan łącznie z pakistańską częścią Beludżystanu. Należy jednak tutaj zauważyć że mieszkający na terenie Ukrainy Scytowie i Sarmaci znaleźli się już w V w. p.n.e. pod silnym wpływem kultury greckiej i zaangażowani w sprawy europejskie zaczęli mieć odrębną od reszty Irańczyków historię.

Ormianie (orm. Hajer, Հայեր) - naród indoeuropejski zamieszkujący początkowo obszar Zakaukazia i Wyżyny Armeńskiej, posługujący się językiem ormiańskim. W wyniku wielowiekowych emigracji, obecnie częściowo rozproszeni, tworzą 5-milionową diasporę. Jednym z filarów tożsamości Ormian jest przynależność do jednego z trzech głównych Kościołów ormiańskich. Ormianie to starożytny naród, szczycący się 3000-letnią historią. Jednocześnie to najstarszy chrześcijański naród na świecie - chrzest przyjęli w 301 r. n.e. )

Przypisy

↑ D. M. Lang: Dawna Gruzja. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1972, s. 126.
↑ D. M. Lang: Dawna Gruzja. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1972, s. 127.