Męczeństwo Polikarpa - Polski Serwis Naukowy

Męczeństwo Polikarpa (łac. Martyrium Polycarpi) – zabytek literatury wczesnochrześcijańskiej, zawierający opis męczeńskiej śmierci biskupa Smyrny Polikarpa, jednego z Ojców Apostolskich. Jest to najstarszy opis męczeństwa (nie licząc męczeństwa Szczepana w Dziejach Apostolskich). Anonimowy autor utworu zaadresował go do gminy w Filomelion. Tekst powstał dla uczczenia rocznicy śmierci Polikarpa, prawdopodobnie już w rok po tym wydarzeniu, które miało miejsce w 155/156 roku (lub 166).

Święty Szczepan (gr. Στέφανος, Stephanos – korona, wieniec) – święty katolicki oraz prawosławny, zwany Pierwszym Męczennikiem (Protomartyr).

Polikarp ze Smyrny (ur. ok. 69-82, zm. 22 lutego 156 r.) – biskup Smyrny (obecnie Izmir w Turcji), święty katolicki i prawosławny (jako męczennik; scs. Swiaszczennomuczenik Polikarp, jepiskop Smirnskij), zaliczony do Ojców Apostolskich.

Autor wyłożył w utworze teologię męczeństwa, postrzegając je jako powtórzenie ofiary Chrystusa. W opisie zdarzeń posługiwał się obrazowymi porównaniami: Polikarp udaje się do willi podmiejskiej jak Jezus do Getsemani, jak Jezus modli się w noc poprzedzającą mękę, wjeżdża do Smyrny na osiołku i tak jak Jezus przed obliczem Piłata, tak Polikarp staje przed obliczem prokonsula. Modlitwa Polikarpa ponoszącego śmierć na stosie przepełniona jest reminiscencjami biblijnymi i liturgicznymi, nawiązuje do Eucharystii. Utwór zawiera także cenne świadectwo rodzącego się wówczas kultu męczenników – prochy Polikarpa zostają zebrane i uroczyście pochowane, aby zmarłemu oddawano hołd jako naśladowcy Chrystusa.

Jezus Chrystus (z , zdaniem historyków prawdopodobnie , zm. ok. 30–33 n.e. w Jerozolimie), Jezus z Nazaretu — centralna postać chrześcijaństwa. Według chrześcijan założyciel Kościoła, Syn Boży i Zbawiciel.

Dzieje Apostolskie – księga historyczna Nowego Testamentu, zajmująca w kanonie miejsce piąte. Oryginalny tytuł grecki, Πραξεις(Prakseis) (dosł. czyny), znajdujemy już w Kodeksie Synaickim z IV stulecia, później będzie on rozszerzony do formy dziś używanej, Πραξεις <των> Αποστολων (Prakseis <ton> Apostolon) - Czyny Apostołów. Księga opisuje dzieje uczniów Chrystusa, formowanie się pierwszych zborów i rozprzestrzenianie chrześcijaństwa aż do panowania cesarza Nerona. Bohaterem (zbiorowym) pierwszych dwunastu rozdziałów jest zbór uczniów Chrystusa w Jerozolimie, kierowany przez Dwunastu Apostołów, wśród których wyróżnia się aktywnością i znaczeniem Szymon Piotr. Począwszy od r. 8 nowa nauka przekracza granice Jeruzalemu i Judei, docierając min. do Samarii i Antiochii Syryjskiej; od r. 13 głównym bohaterem Dziejów staje się Szaweł z Tarsu, dotąd prześladowca, a teraz świeżo pozyskany żarliwy wyznawca, który pod rzymskim imieniem Paweł (łac. Paulus) będzie przodującym apostołem chrystianizmu. Rozdziały 13 - 28 opisują kolejno trzy podróże misyjne Pawła z towarzyszami oraz czwartą podróż - przymusową, jako więźnia przed sąd cesarski w Rzymie. Księga kończy się opisem pobytu Pawła Apostoła w areszcie domowym w Rzymie w oczekiwaniu na proces sądowy przed cesarzem.

Fragmenty modlitw Polikarpa pochodzące z Męczeństwa cytowane są w Katechizmie Kościoła Katolickiego jako ilustracja artykułów wiary odnoszących się do komunii świętych (n. 957) oraz chrześcijańskiego świadectwa (n. 2474).

Przypisy

Św. Polikarp, biskup Smyrny (pol.). cerkiew.pl. [dostęp 2012-01-26].
Katechizm Kościoła katolickiego. Poznań: Pallottinum, 1994. ISBN 83-7014-221-4.

Bibliografia

Pierwsi świadkowie. Pisma Ojców Apostolskich. Anna Świderkówna (tłum.), Marek Starowieyski (opr.). Kraków: Wydawnictwo M, 2010. ISBN 978-83-7595-245-2.