Męczennicy wczesnochrześcijańscy - Polski Serwis Naukowy

Obraz T. E. Breitenbacha przedstawiający – od lewej – św. Szczepana, Bartłomieja Apostoła i Pawła z Tarsu.

Męczennicy chrześcijańscy – święci i błogosławieni Kościoła katolickiego i prawosławnego, którzy ponieśli męczeńską śmierć ze względu na bycie chrześcijanami. Wykaz zawiera informacje o męczennikach zabitych do podziału chrześcijaństwa w 1054 roku. Dokładna ich liczba nie jest znana, dlatego poniższa lista jest niepełna.

Czterdziestu męczenników z Sebasty, cs. Sorok muczenikow siewastijskich (zm. 9 marca 320 w Sebaście w ówczesnej Armenii) – żołnierze XII legionu rzymskiego zwanego Błyskawicą (Legio XII Fulminata), męczennicy chrześcijańscy i święci Kościoła katolickiego, ewangelickiego, koptyjskiego, ormiańskiego oraz prawosławnego.
Konstancjusz i towarzysze (zm. pod koniec III wieku w Val Maira koło Cuneo) - rzymscy żołnierze legendarnej Legii Tebańskiej, męczennicy chrześcijańscy, święci Kościoła katolickiego.

Okres prześladowań

W czasach cesarzy rzymskich chrześcijaństwo było religią rozwijającą się. Ze względu jednak na monoteistyczny charakter religii i jej dynamiczną ekspansję, niektórzy z cesarzy, zwłaszcza upatrujący w mitologicznych wierzeniach uniwersalny rdzeń jedności państwa, wydawali edykty godzące w wolność chrześcijan. Tak ustanowione prawo spowodowało powstanie okresów prześladowań nazywanych od imion cesarzy nakazujących piętnowania. Między właściwymi okresami prześladowań chrześcijanie ponosili śmierć zazwyczaj na podstawie praw ustanowionych wcześniej.

Święta Serapia, również Serafia, łac. Seraphia (ur. w I wieku w Antiochii Syryjskiej, zm. w II wieku na Awentynie w Rzymie) - męczennica chrześcijańska i święta Kościoła katolickiego.
Dionizy Areopagita, ros. Swiaszczennomuczenik Dionisij Areopagit, jepiskop Afinskij (zm. ok. 96) - ateńczyk, postać wymieniona w Nowym Testamencie a także przez Ojców Kościoła, prawosławny męczennik, pierwszy biskup ateński.

Męczennicy opisani w Biblii

Św. Szczepan (Stefan) – ukamienowany ok. roku 35

Św. Jakub Większy Apostoł – ścięty w roku 44

Prześladowania za Nerona (54–68)

Św. Nikodem – poniósł śmierć męczeńska z rąk Żydów (nieznana jest data śmierci)

Św. Tekla – dwukrotnie skazana na śmierć i męczona, ocalała (nieznana jest data śmierci)

Św. Karp z Berei – poniósł śmierć męczeńska z rąk Żydów (nieznana jest data śmierci)

Św. Filip Apostoł – ukrzyżowany w roku 54

Św. Mateusz Ewangelista – został zabity halabardą w roku 60

Św. Jakub Mniejszy Apostoł – ukamienowany ok. 62

Św. Jakub Sprawiedliwy – zginął w roku 62

Św. Piotr Apostoł – ukrzyżowany głową w dół w roku ok. 64

Św. Paweł – ścięty w roku 66 lub 67

Święte Anastazja i Bazylisa – ścięte w 67 lub 68

Św. Paulin z Lukki – zginął ok. 67

Św. Marek Ewangelista – pobity na śmierć ok. roku 68

Św. Antypas z Pergamonu – spalony w kotle za czasów Nerona lub Domicjana (ok. 92)

Święci Akwila i Pryska – wg tradycji ponieśli śmierć męczeńską w I wieku z rąk pogan (nieznana jest data śmierci)

św. Waleria – zginęła z rąk pogan (mogła zginąć za Nerona, Marka Aureliusza albo Dioklecjana)

Św. Gerwazy – zatłuczony ołowianymi prętami (zginął za Nerona lub Dioklecjana)

Św. Protazy – ścięty mieczem (zginął za Nerona lub Dioklecjana)

Prześladowania w latach 68–80

Św. Andrzej Apostoł – ukrzyżowany na krzyżu w kształcie litery X w roku 70

Św. Bartłomiej Natanael – ukrzyżowany i ścięty ok. roku 70

Święci: Filemon i Appia – ukamienowani ok. 70

Św. Archip Apostoł – zabity nożami ok. 70

Św. Tomasz Apostoł – zabity włócznią ok. roku 72

św. Apolinary z Rawenny – zginął ok. 76 lub w 2. połowie II wieku

Św. Maciej Apostoł – ukamienowany i ścięty w roku 80

Św. Juda Tadeusz Apostoł – zabity pałkami lub włócznią ok. 80

Św. Szymon Apostoł – zginął prawdopodobnie ok. 80 razem ze św. Judą

Prześladowania za Domicjana (81–96)

Święci: Inna, Pinna i Rimma – utopieni w rzece w Nowym Dunajcu w I wieku

Św. Zenaida z Tarsu – ukamienowana w I wieku

Św. Dionizy Areopagita – ścięty ok. 96

Św. Eugeniusz (biskup Toledo) – poniósł śmierć ok. 96 nieznany sposób śmierci

Św. Sebastiana – ścięta mieczem w Heraklei

Prześladowania za Trajana (98–117)

Św. Ewaryst (papież) – zginął ok. 105

Św. Ignacy Antiocheński – pożarty przez dzikie zwierzęta ok. 107

Prześladowania za Hadriana (117–138)

Święci Faustyn i Jowita – straceni przez ścięcie mieczem za czasów Hadriana (nieznana jest data śmierci)

Św. Balbina Rzymska i Kwiryn z Neuss – ojciec z córką straceni w Rzymie ok. 117

Św. Oliwia (Oliwa) – stracona ok. 119 w Brescii

Święte: Sabina i Serapia – ścięte mieczem ok. 120 lub 126 roku w Rzymie

Św. Sykstus I (papież) – zginął ok. 125

Święte: Wiara, Nadzieja i Miłość – ścięte mieczem ok. 137

Św. Zofia Rzymska – ścięta mieczem ok. 137

Św. Ariadna – poniosła śmierć za czasów Hadriana (ok. 130) lub Antonina Piusa (ok. 140)

Prześladowania za Antonina Piusa (138–161)

Św. Hygin (papież) – zmarł w więzieniu ok. 140

Św. Felicyta z Rzymu – ścięta ok. 160 lub 165

Prześladowania za Marka Aureliusza (161–180)

Św. Anicet, papież – ok. 166 (najprawdopodobniej zginął śmiercią męczeńską)

Św. Wiktor z Damaszku – ścięty mieczem pomiędzy 161–180

Św. Justyn Męczennik – ścięty mieczem pomiędzy 163–167

Św. Karp z Tiatyry – ścięty mieczem w 165 (lub 251)

Prześladowania za Septymiusza Sewera (193–211)

Św. Ireneusz z Lyonu – poniósł śmierć męczeńską ok. 202

Święte: Felicyta i Perpetua – ścięta mieczem w 203

Prześladowania za Aleksandra Sewera (222–235)

Św. Kalikst I – zginął w 222 najprawdopodobniej zginął w zamieszkach, a nie śmiercią męczeńską

Św. Tacjana (Tatiana) – ścięta mieczem ok. 225–228 w Rzymie

Św. Martyna – ścięta mieczem 226–230 w Rzymie

Św. Cecylia – zmarła przez wykrwawienie się, przy próbie ścięcia mieczem ok. 230

Św. Walerian – ścięty mieczem ok. 230 (mąż św. Cecylii)

Prześladowania za Maksymina Traka (235–238)

Prześladowania za Decjusza (249–251)

Św. Apolonia z Aleksandrii – spalona na stosie w 249

Św. Konon (ogrodnik) – stracony ok. 250

Św. Miron z Kizyku – ścięty ok. 250

Św. Tryfon z Kampsady – ścięty mieczem w 250

Św. Krzysztof – ścięty lub spalony na stosie ok. roku 250

Św. Tarsycjusz – stracony przez ukamienowanie ok. 250 lub 257

Św. Agata – zmarła na rozżarzonym węglu w 251

Św. Kalinik z Gangry – spalony na stosie. ok. 251

Św. Wiktoria z Sabiny – ścięta ze św. Anatolią pomiędzy 250 a 303

Prześladowania za Waleriana (253–260) i Galiena (253–268)

Św. Wawrzyniec – zmarł przypiekany na rozżarzonym ruszcie 10 sierpnia 256

Św. Sykstus II (papież) – ścięty 6 sierpnia 258

Św. Eugenia Rzymska – ścięta mieczem ok. 262

Święci Prot i Hiacynt – ścięci mieczem lub spaleni ok. 262

Prześladowania za Klaudiusza II Gockiego (268–270)

Święci: Ptolomeusz i Roman – ścięci za Klaudiusza Gockiego w Nepi nieznana dokładna data śmierci

Św. Pryska – ścięta w Rzymie za Klaudiusza II nieznana dokładna data śmierci

Św. Walenty – stracony 14 lutego 269 w Rzymie

Prześladowania za Aureliana (270–275)

Św. Benigny z Dijon – poniósł śmierć w czasach Aureliana (nieznana data śmierci)

Św. Beata z Sens – poniosła śmierć za wiarę w 273 lub 277

Prześladowania za Probusa (276–282)

Prześladowania za Dioklecjana (284–305) i Maksymiana (286–305)

Św. Antonina z Nicei – spalona w IV wieku za czasów Dioklecjana nieznana data śmierci

Św. Maksymilian z Celei – zginął ok. 284 w Celje

Męczennicy z Agaunum, św. Maurycy i towarzysze – ścięci 22 września ok. 286 lub ok. 290-304 w Agaunum

Święci Kryspin i Kryspinian – straceni ok. 286

Święci Kasjusz i Florencjusz oraz towarzysze – ścięci mieczem po 286

Św. Teofryd z Saluzzo – stracony ok. 286 w Crissolo

Św. Defendente z Teb ścięty ok. 286 w Agaunum lub Marsylii

Święty Konstancjusz i towarzysze – zabici po 286

Św. Sebastian – ukamienowany ok. 287

Św. Krystyna – najpierw topiona i palona, następnie przebita strzałami w Bolsenie ok. 287–303

Św. Sawin z Hermopolis – utopiony w Nilu w 287

Św. Wiktor z Agaunum – ścięty ok. 287

Św. Dorota z Cezarei – ścięta mieczem ok. 288–300 razem ze św. Teofilem

Święte Krystyna i Kalista – siostry spalone w beczce ze smołą w Cezarei Kapadockiej ok. 288–300 śmierć możliwa również za czasów Maksymina Dai

Św. Wiktor – ścięty 21 lipca ok. 287–288 lub 290 w Marsylii

Św. Bonifacy z Tarsu – ścięty mieczem 14 maja 290

Św. Sergiusz – ścięty w Syrii ok. 290–303

Św. Bakchus – zamęczony na śmierć ok. 290–303 w Barbalissus nad Eufratem

Święci Tyrsus, Palmacjusz i Bonifacy – ścięci koło Trewiru ok. 291

Św. Zuzanna Rzymska – ścięta ok. 295

Święci Oktawiusz i Adwentor – ścięci ok. 297 w Turynie

Św. Salwator – ścięty ok. 297 w Ivrei

Św. Katarzyna Aleksandryjska – ścięta mieczem ok. 300 roku

Święci Fakund i Prymityw – ścięci mieczem ok. 300–304

Święci Feliks i Regula – ścięci ok. 300 w Zurychu

Święci Witalis i Agrykola – straceni ok. 300 w Bolonii

Św. Filomena – ścięta katowskim toporem ok. roku 302 (uznawana za świętą męczennicę wg Vetus Ordo)

Św. Antym z Nikomedii – ścięty w 302 lub 303

Św. Achacy z Kapadocji – ścięty w 303 roku

Św. Aleksander – ścięty 26 sierpnia 303 w Bergamo

Św. Antym – najpierw topiony w Tybrze, później ścięty w 303 roku

Święci Nabor i Feliks – ścięci ok. 303 w Laus Pompeia (Lodi Vecchio)

Św. Wiktor (Afrykańczyk) – ścięty ok. 303 w Mediolanie

Św. Erazm z Formii (Elmo) – stracony ok. 303

Św. Fortunata – stracona ok. 303

Św. Antonin z Piacenzy – ścięty ok. 303 w Travo

Święci: Adaukt i Feliks – zginęli ok. 303 (lub 287)

Św. Małgorzata – ścięta ok. roku 303–305

Św. Chryzogon – ścięty ok. 303 w Akwilei

Św. Afra – spalona ok. 304

Święci Kosma i Damian – ścięci ok. 304

Św. Eufemia z Chalcedonu – rzucona na pożarcie dzikim zwierzętom 16 września ok. 304 roku

Św. Wincenty z Saragossy – stracony ok. 304, najpierw ukrzyżowany, potem żywcem upieczony na żelaznym ruszcie

Św. Anastazja z Dalmacji – spalona na stosie ok. 304

Św. Florian – utopiony w rz. Enns 4 maja 304

Św. Justyna z Padwy – ścięta ok. 304

św. Gereon i towarzysze – straceni ok. 304 lub w 2. połowie IV wieku w Kolonii

Św. Alban (pierwszy męczennik na Wyspach Brytyjskich) – ścięty 22 czerwca ok. 304 (możliwy również rok 209 lub 254)

Św. Pankracy – ścięty mieczem ok. 304

Św. Agnieszka – ścięta mieczem w roku 304

Św. Kasjan – zamordowany rylcem przez uczniów w 304 w Imoli

Św. Eupliusz – ścięty 12 sierpnia 304

Św. Łucja z Syrakuz – ścięta mieczem 13 grudnia 304

Św. Feliks z Sewilli – poniósł śmierć ok. 304

Św. Prokop – ścięty w 304

Św. Wiktoryn z Patawii – stracony w 304

Św. Ulpian z Tyru – utopiony w 304 lub 306

Św. Barbara – ścięta mieczem ok. 305

Św. Cyriak Rzymianin – ścięty ok. 305

Św. Julian z Tarsu – utopiony ok. 305

Św. Arkadiusz z Mauretanii – ukrzyżowany 12 stycznia ok. 305

Św. January – stracony 19 września 305 w Benewencie

Święci Julian i Bazylissa, Kelsos i Marcjanilla, Anastazy i Antoni – ścięci mieczem ok. 302 lub 313; Bazylissa uznana za męczennicę zmarła prawdopodobnie śmiercią naturalną

Święci Klaudiusz, Nikostrat, Kastor i Symforian – straceni w IV wieku w Panonii

Św. Tyburcjusz – ścięty w III lub IV wieku

Św. Sabin – biskup zamęczony w Spoleto w czasach Maksymiana

Prześladowania za Galeriusza (305–311) i Maksymina II Dazy (305–313)

Św. Edezjusz – zgładzony w 306 przez utopienie

Św. Apphianos – zgładzony w 306 przez utopienie

Św. Teodozja (Teodora) z Cezarei – zgładzona przez utopienie ok. 307

Św. Eutropiusz i św. Kleonik – bracia, straceni przez ukrzyżowanie 3 marca ok. 308

Św. Bazyliszek – ścięty mieczem 22 maja ok. 308

Św. Pamfil i towarzysze z Cezarei – ścięci w 310

Św. Zenobiusz z Sydonu – zamęczony ok. 310

Św. Metody z Olimpu – ścięty mieczem ok. 311

Św. Klemens, biskup Ankary – ścięty mieczem ok. 312

Św. Patrycja z Nikomedii – zginęła prawdopodobnie w IV wieku

Święty Tryfon, Tryfon męczennik, scs. Muczenik Trifon (ur. na początku III wieku we wsi Kampsada, ang. Campsada, w Azji Mniejszej, zm. 250 w Nicei) - męczennik chrześcijański, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego.
Krystyna, męczennica, cs. Muczenica Christina (zm. ok. 288-300 w Cezarei Kapadockiej) - męczennica chrześcijańska w czasach panowania Dioklecjana, siostra św. Kalisty, święta Kościoła prawosławnego.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)