Měrćin Nowak-Njechorński - Polski Serwis Naukowy

Měrćin Nowak-Njechorński (wym. [miɪrtɕin nɔvak nʲekʰorɲski]; ur. 13 czerwca 1900 w Njechorniu jako Martin Sodan, zm. tamże 6 lipca 1990). Był serbołużyckim malarzem, pisarzem i działaczem narodowym. Studiował w Lipsku, Dreźnie oraz Pradze i w latach 1927–1929 na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Pierwszą wystawę swojej twórczości malarskiej miał w Zgorzelcu w 1920 roku. Jako ponad 20-letni człowiek odnalazł swoją przynależność do narodu serbołużyckiego i postanowił poświęcić mu całe swoje życie.

Związek Polaków w Niemczech T.z. (ZPwN, niem. Bund der Polen in Deutschland e.V.) – organizacja polonijna w Niemczech, istniejąca od 1922 roku.Celem organizacji była reprezentacja prawna Polaków, obywateli Niemiec, oraz polskich stowarzyszeń wobec władz niemieckich. Główne zadania związku to zdobycie dla ludności polskiej pełnych praw mniejszości narodowej i obrona jej interesów we wszystkich dziedzinach życia społecznego. Mniejszość polska (2 mln ludzi) od dekretów wydanych przeszło 65 lat temu nie ma przywróconego statusu mniejszości narodowej w Niemczech, w przeciwieństwie do mniejszości niemieckiej w Polsce (150 tys. ludzi). Związek Polaków w Niemczech podkreśla swe przywiązanie do religii katolickiej. Patronką mniejszości polskiej w Niemczech jest Matka Boska Radosna.

Order Zasług dla Ojczyzny (niem. Der Vaterländische Verdienstorden) – odznaczenie (order) za zasługi dla państwa, nadawane w latach 1954–1990 w Niemieckiej Republice Demokratycznej.

W okresie 20-lecia międzywojennego redaktor czasopism serbołużyckich m.in. "Serbski Student", "Sokołske Listy", "Serbske Nowiny". W latach 1935-39 współpracownik Związku Polaków w Niemczech. Ilustrator i współredaktor czasopisma "Młody Polak w Niemczech". Polonofil i słowianofil. Człowiek bardzo kontrowersyjny. W okresie powojennym zwolennik idei socjalistycznej. Po wojnie redaktor naczelny czasopism: "Nowej Doby" oraz czasopisma kulturalnego "Rozhladu". Autor reportaży, bajek alegorycznych, opowiadań. Publikował pod pseudonimami Njechorński, Wohnjoš, Bobak. Jako pisarz niezwykle płodny. Bardzo czynny i utalentowany jako dziennikarz. Działacz narodowy w okresie przed- i powojennym. W latach 30. za artykuły o treści patriotycznej dwukrotnie więziony. W czasie II wojny światowej wcielony do Wehrmachtu. Odznaczony m.in. Orderem Zasług dla Ojczyzny.

Wehrmacht – niemieckie siły zbrojne okresu III Rzeszy. Zostały utworzone 16 marca 1935 roku wbrew traktatowi wersalskiemu zastępując Reichswehrę. Powstały po wprowadzeniu przez Adolfa Hitlera powszechnej służby wojskowej. W skład Wehrmachtu wchodziły niezależne od siebie i posiadające własne sztaby generalne; wojska lądowe (Heer), lotnictwo (Luftwaffe) i marynarka wojenna (Kriegsmarine).

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.

Jego styl artystyczny był inspirowany folklorem serbołużyckim. Tak w malarstwie, jak i w literaturze preferował małe formy. Twórca narodowego stylu serbołużyckiego w malarstwie i rysunku. W jego domu w Njechorniu znajduje się muzeum poświęcone jego życiu i twórczości.

Dorobek literacki

Ruskie byliny. Praha 1927

Po serbskich pućach. Budyšin 1936

Wusaty Krjepjel a druhe bajki. Budyšin 1950

Wuknimy dolnoserbski. Krótki kurs delnjoserbšćiny za hornjołužiskich Serbow. Budyšin 1952

Zapiski Bobaka. Budyšin 1952

Serbski Wšudźebył. Budyšin 1954

Mišter Krabat. Budyšin 1954, wydane w Polsce pod tutułem "Mistrz Krabat. Dobry łużycki czarodziej", Wyd. Śląsk, Katowice 1979

Kołowokoło Błotow. Budyšin 1957

Bołharske podlěćo. Budyšin 1958

Wot wčerawša na jutřiše. Budyšin 1960

Molerjo, spěwarjo, podróżnicy. Budyšin 1961

Pod Pamirom a za Kaukazom. Budyšin 1961

Baćon a žaby a druhe bajki. Budyšin 1967

Bibliografia

Moler serbskeho luda. Bautzen 1959 (mit Texten von Měrćin Nowak-Njechorński und Alfred Schneider)

Wubrane spisy, zwjazk 1 (pućowanske wobrazy). Bautzen 2000, ISBN 3-7420-1822-1

Wubrane spisy, zwjazk 2 (bajki). Bautzen 2000, ISBN 3-7420-1824-8

Helmut Kaltšmit: Leksikon awtorow serbskich knihow 1945–1978. Bautzen 1979