Młyny Kentzera - Polski Serwis Naukowy

"Słoneczny Młyn"

Przed przebudową

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Młyny Kentzera

Młyny Kentzera – dawny młyn położony nad rzeką Brdą w Bydgoszczy, przy ulicy Jagiellońskiej. Po przebudowie dokonanej w 2008 r. jest czterogwiazdkowym hotelem pod nazwą "Słoneczny Młyn".

Maszyna parowa to parowy silnik tłokowy. Czasem do maszyn parowych zalicza się pompy parowe powstałe przed silnikiem tłokowym. Za wynalazcę maszyny parowej uważa się Jamesa Watta, który w 1763 roku udoskonalił atmosferyczny silnik parowy zbudowany wcześniej przez T. Newcomena.
Hotel – obiekt wchodzący w skład infrastruktury turystycznej, w którym świadczone są odpłatnie usługi noclegowe (przede wszystkim krótkookresowe).

Historia

Pierwsze wzmianki o młynie pochodzą z 1862 r., ale pewne jest, że istniał już wcześniej.

Obiekt został wzniesiony przez wspólników Ludwika Wolfena i Meyera Fliessa. Początkowo był to mały młyn parowy (o wydajności ok. 1 tony przemiału dziennie), a jego znaczenie gospodarcze – znikome. Bardzo dogodna była natomiast lokalizacja obiektu nad rzeką, która umożliwiała transport zboża i mąki drogami wodnymi, do których należała wówczas głównie Brda i Kanał Bydgoski.

Secesja – styl w sztuce europejskiej ostatniego dziesięciolecia XIX wieku i pierwszego XX wieku, zaliczany w ramy modernizmu. Istotą secesji było dążenie do stylowej jedności sztuki dzięki łączeniu działań w różnych jej dziedzinach, a w szczególności rzemiosła artystycznego, architektury wnętrz, rzeźby i grafiki. Charakterystycznymi cechami stylu secesyjnego są: płynne, faliste linie, ornamentacja abstrakcyjna bądź roślinna, inspiracje sztuką japońską, swobodne układy kompozycyjne, asymetria, płaszczyznowość i linearyzm oraz subtelna pastelowa kolorystyka.
Wzgórze Wolności – dzielnica Bydgoszczy znajdująca się w południowej części miasta pomiędzy ulicami Toruńską, Kujawską i Aleją Jana Pawła II (dawniej ul. Niziny) na tzw. górnym tarasie. Około 11,5 tys. mieszkańców, zajmuje obszar niecałych 80 hektarów. Graniczy z dzielnicami: Babia Wieś, Wyżyny, Glinki, Szwederowo.

W 1892 r. młyn został przejęty przez L. Berwalda, a od 1899 r. zarządzała nim spółka Williego i Moritza Berwaldów. Przeprowadzono wtedy gruntowną modernizację i rozbudowę obiektu do tego stopnia, że uznawano je za najnowocześniejsze w Bydgoszczy. Młyn praktycznie zbudowano od nowa oraz wyposażono m.in. w nowe maszyny parowe oraz w kolej wąskotorową prowadzącą do pomostu nad rzeką Brdą, gdzie rozładowywano barki ze zbożem.

Spichlerz (czasem: śpichlerz, spichrz, elewator zbożowy) - budynek przeznaczony do przechowywania materiałów sypkich, głównie ziarna zbóż. W miastach przeważnie murowany, wielokondygnacyjny magazyn z windą do transportu zboża. Zachowane spichlerze często posiadają ciekawie rozwiązaną elewację ozdobioną charakterystycznymi dla danej epoki detalami architektonicznymi. Znane zabytkowe spichlerze znajdują się m.in. w:
Bydgoszcz (łac. Bidgostia, niem. Bromberg) – miasto w północnej Polsce, położone na historycznych Kujawach, nad rzeką Brdą i Kanałem Bydgoskim, którego wschodni fragment graniczy na Wiśle, siedziba Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego oraz Wojewody Kujawsko-Pomorskiego i największe miasto województwa kujawsko-pomorskiego.

Młyn Berwalda napędzany był maszyną parową, posiadał spichlerz i elewator, gdzie przechowywano surowiec (zboże) i produkty (m.in. mąkę). Wydajność młyna wynosiła na przełomie XIX/XX w. 15-20 ton mąki na dobę, a następnie 30 ton, przy zatrudnieniu ok. 20-25 osób. Obiekt wielokrotnie rozbudowywano. W 1916 r. wzniesiono m.in. wysoki pięciokondygnacyjny magazyn zbożowy z wieżą – obecnie dominantę architektoniczną obiektu.

Bronisław Kentzer, od którego obiekt wziął swą potoczną nazwę, władał młynami stosunkowo krótko (1938-1939 r.) Za jego kierownictwa dzienny przerób zboża wynosił ok. 50 ton. Jesienią 1939 roku polski właściciel został zamordowany przez hitlerowców, prawdopodobnie w fordońskiej Dolnie Śmierci.

W 1940 r. obiekt przejęli Niemcy: najpierw Erich Schemke, a następnie Gustaw Harmel. Po wojnie obiekt na krótko był w gestii Spółdzielni „Społem”, potem prowadził go Jan Kentzer. Po 1948 r. zakład upaństwowiono. Odtąd przejęły go Państwowe Zakłady Zbożowe w Bydgoszczy, wykorzystując go do produkcji mąki i innych produktów zbożowych.

W okresie powojennym nie dokonano znaczących zmian budowlanych w obrębie obiektu. W 1961] r. zastąpiono napęd parowy elektrycznym, a w latach 70. w miejsce kotłowni wzniesiono budynek biurowo-socjalny, warsztaty, wiaty i garaże. Młyn osiągał wówczas wydajność ok. 100 ton przemiału zboża dziennie. Pod koniec lat 90. XX w. użytkownik przekształcił się w spółkę akcyjną, a w 2003 r. zespół młyna został wyłączony z produkcji i przeznaczony na sprzedaż.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)