MF Herald of Free Enterprise - Polski Serwis Naukowy

MF Herald of Free Enterprise – prom RORO, pasażersko-samochodowy.

6 marca 1987 roku przewrócił się i zatonął koło Zeebrugge w Belgii. W katastrofie straciły życie 193 osoby.

Prom należał do towarzystwa Compania Naviera S.A., a armatorem była firma Townsend Thoresen European Ferries. Zbudowany w 1980 roku pływał na kilku liniach promowych przez Kanał La Manche.

Przebieg katastrofy

6 marca 1987 roku o 18:05 GMT statek odcumował od nabrzeża w Zeebrugge. Na pokładzie było 80 członków załogi i około 459 pasażerów. Ładunek stanowiło 81 samochodów osobowych, 3 autobusy i 47 samochodów ciężarowych.

Czas uniwersalny (ang. universal time, UT, Greenwich Mean Time, GMT) – astronomiczny czas słoneczny średni na południku zerowym za który przyjęto południk przechodzący przez obserwatorium astronomiczne w miejscowości Greenwich, (obecnie jest to dzielnica Londynu w Wielkiej Brytanii). Jest czasem strefowym pierwszej strefy czasowej, od którego liczy się czas pozostałych stref.

Ro-ro (także RO-RO; Roll On / Roll Off; w języku polskim czasem określane jako "rorowce") – typ statku towarowego, pasażersko-towarowego lub barki przystosowanego do przewożenia ładunków tocznych i pojazdów (samochodów osobowych, ciężarówek lub wagonów kolejowych).

O 18:28,gdy statek właśnie minął falochron, tu kapitan, który miał pięciominutowe opóźnienie przyśpieszył statek do 18 węzłów( jednostka prędkości). Gdy statek miał przepływać przez zimne wody la Manche kapitan dostał sygnał, niebezpieczny sygnał "Woda", Woda wdarła się do statku. Jako, że statek nie był podzielony na różne sekwencje, był przepływowy. Po kilku minutach statek się zatrząsł, pasażerowie się nie przejęli. Gdy statek znów zaczął się kiwać, tym razem 30 000 ton wody przeważyło nad statkiem, który przechylił się o 30 stopni i nie miał jak przywrócić się do "poziomu" przechylił się na bok. Tysiące ton wody zaczęły przelewać się przez statek, ludzie kurczowo trzymali się czego się da. Kobieta, której udało się wyjść cało z tragedii, opowiadała,że ludzie tonący próbowali się jej łapać, a gdy się już złapali dotyk nagle spadał i odpuszczał. Woda po dwudziestu minutach przestała wlewać się.Statek nie zatonął dzięki wzniesieniu w wodzie na którym prom się 'położył'. Dzięki pogłębiarce, która zauważyła,że światła promu zaczynają gasnąć i statek pogrążył się w ciemnościach "Mej dej, Mej dej", krzyczał kapitan pogłębiarki. Po 20 minutach nadleciał helikopter ratunkowy, kilkanaście karetek czekało przy brzegu aby odwozić żywe osoby do szpitali, nurkowie zdeklarowali się do pomocy, to głównie dzięki nim ludzie uwięzieni w przedziałach zalanych wodą mogli przeżyć. Nie wielu, ale mogło. Wiele osób zmarło w skutek wyziębienia,hipotermii.

Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO.

Nabrzeże – linia brzegowa mola, pirsu lub kanału portowego wraz z przyległymi terenami portowymi, odpowiednio przystosowane (uzbrojone) do postoju i obsługi jednostek pływających. W żargonie marynarskim używa się też określenia keja.

Przyczyny katastrofy

Statek utracił stateczność, ponieważ na pokład samochodowy wdarła się woda przez niezamkniętą furtę dziobową.

Furta nie była zamknięta, gdyż osoba odpowiedzialna za jej zamknięcie spała w swojej kabinie. Oficer, który powinien sprawdzić zamknięcie udał się na mostek przed zamknięciem furty. Czynnikami dodatkowymi była duża prędkość promu i zanurzenie dziobu większe niż normalnie, spowodowane odmiennym niż zwykle balastowaniem.

Samochód ciężarowy - pojazd mechaniczny, silnikowy, przeznaczony do przewozu towarów, ciągnięcia naczepy, przyczep (nie będący ciągnikiem rolniczym) lub do przewozu ludzi (a nie będący autobusem), o masie dopuszczalnej całkowitej powyżej 3500 kg.

Zanurzenie – na statku wodnym jest to odległość pionowa mierzona na owrężu pomiędzy letnią wodnicą ładunkową, a górną powierzchnią stępki płaskiej lub punktem zetknięcia się wewnętrznej powierzchni poszycia poszycia ze stępką belkową.

W toku postępowania wyjaśniającego stwierdzono, że zasadą było jak najszybsze wychodzenie z portu, co skutkowało naruszaniem procedur bezpieczeństwa. Stwierdzono, że instrukcje stanowiskowe w przedsiębiorstwie nie uwzględniały realiów i powszechnej praktyki.

Skutki

Katastrofa promu Herald of Free Enterprise zwróciła uwagę na stan bezpieczeństwa promów Ro-ro. IMO opracowało szereg przepisów i zaleceń, które miały zapobiegać podobnym katastrofom. Rozpoczęto opracowanie i wdrażanie International Safety Management Code, przepisów , które mają zapewnić bezpieczne funkcjonowanie przedsiębiorstw armatorskich i statków.

Mostek kapitański (lub mostek, sterówka, pomost, pomost nawigacyjny, pomost bojowy) – najwyższa kondygnacja w dominującej nadbudówce lub samodzielna nadbudówka na statku (żaglowcu, małej jednostce pływającej). Znajduje się tam centralny punkt kierowania statkiem. Z tego też względu miejsce to powinno zapewniać dobrą widoczność wokół jednostki. Aby ją jeszcze poprawić, na boki wyprowadza się pomosty w kierunku burt nazywane skrzydłami mostku wyposażone w repetytory (przekaźniki, "powtarzacze") kompasów z namiernikami oraz często w panele sterowania sterami strumieniowymi. Skrzydła te zapewniają możliwość prowadzenia obserwacji w kierunku tylnej strefy statku oraz pomagają w prawidłowym przeprowadzeniu manewrów portowych lub dokowania.

Zeebrugge, miasto portowe w północnej Belgii, nad Morzem Północnym, w prowincji Flandria Zachodnia. Awanport Brugii, połączony z nią kanałem (podobnie jak z Gandawą). Liczba mieszkańców: ok. 5 tys.

Inne

Filmy nakręcone w czasie akcji ratowniczej były wykorzystane w filmie Trzy kolory. Czerwony Krzysztofa Kieślowskiego

Była to największa katastrofa morska (w czasie pokoju) floty brytyjskiej od 1918 roku.

Przypisy

w nawiasie ilość miejsc w kabinach pasażerskich
niektóre źródła podają liczby od 185 do 195; nie jest znana dokładna liczba pasażerów
Raport Departamentu Transportu w sprawie katastrofy