MPK Częstochowa - Polski Serwis Naukowy

Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Częstochowie – przedsiębiorstwo, którego działalność koncentruje się na organizacji i wykonywaniu autobusowego i tramwajowego transportu zbiorowego, na terenie Częstochowy i sąsiednich gmin.

Firma posiada 141 autobusów i 48 wagonów tramwajowych. Istnieje od 1950 roku jako przedsiębiorstwo państwowe, od 1991 roku jako zakład budżetowy gminy Częstochowa, natomiast od 2001 roku jako jednoosobowa spółka gminy. Prezesem MPK jest Roman Bolczyk. MPK zatrudnia ok. 770 pracowników, w tym ok. 340 kierowców.

Komunikacja miejska przed powstaniem MPK

15 stycznia 1929 roku uruchomiono Miejską Komunikację Autobusową, która wykorzystywała 10 autobusów. Linia A, obsługiwana przez 3 pojazdy, jeździła trasą al. NMP↔Nowy Rynek (ob. pl. Daszyńskiego)↔Narutowicza (ob. ul. Krakowska)↔fabryka Częstochowianka. Linię B działała od 1 lutego 1929 roku na trasie Zacisze↔Kościuszki↔al. NMP↔Nowy Rynek↔Warszawska. 31 marca 1932 roku przedsiębiorstwo zlikwidowano jako nierentowne a autobusy zlicytowano. 7 maja 1932 roku miasto powierzyło komunikację Polskiemu Towarzystwu Samochodów Citroen.

Unia Europejska (oficjalny skrót w Polsce: UE) – powstały . W określeniu europejskości Unii naczelną rolę odgrywają czynniki historyczne i kulturowe oraz wspólna tożsamość i identyfikacja z wartościami demokratycznymi.
Pojazdy Szynowe PESA Bydgoszcz SA (PESA) – bydgoska firma produkująca oraz remontująca pojazdy szynowe dla transportu kolejowego (m.in. lokomotywy, zespoły trakcyjne, wagony) jak i miejskiego (tramwaje).

W 1946 roku po Częstochowie zaczęły jeździć autobusy dwóch prywatnych firm, Zgoda i Auto–Komunikacja. Stan ten trwał jednak tylko do sierpnia 1948 roku, gdy prywatni przewoźnicy, na mocy nacjonalizacji, zostali zmuszeni do zaprzestania działalności i przekazania autobusów PKS. PKS na liniach miejskich działał do 28 lutego 1950 roku.

Tramwaj niskopodłogowy to miejski pojazd szynowy, umożliwiający wejście osobom niepełnosprawnym oraz matkom, prowadzącym wózki spacerowe. Charakteryzuje się on m.in. podłogą bez stopni oraz nowoczesnym wyglądem. Obecnie produkowane wagony są częściowo lub całkowicie niskopodłogowe.
Tramwaje w Częstochowie – najmłodszy system tramwajowy na terenie Polski, powstały w roku 1959. W przebiegu linii o łącznej długości 10,2 km i rozstawie szyn 1435 mm znajduje się 20 przystanków, jedna zajezdnia oraz 4 pętle, w tym jedna obecnie nieużywana i jedna połączona z linią kolejową. Komunikację prowadzi Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Częstochowie.

Historia MPK

Ikarus 280, linia nr 27

Dnia 1 marca 1950 roku obsługę ruchu przejęło Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Częstochowie, które w roku 1991 zmieniło nazwę na Miejski Zakład Komunikacji (MZK) a 9 lat później, 1 kwietnia po przekształceniu w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością (Spółka z o.o.), ponownie przyjmując nazwę Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Częstochowie Sp. z o.o.

Tramwaj (z ang. tram way - linia tramwajowa, tram - tramwaj) – pojazd szynowy służący do transportu miejskiego, poruszający się w ruchu mieszanym po jezdni lub na wydzielonym albo niezależnym torowisku. Istnieją sieci przebiegające częściowo w tunelach.
Aleja Tadeusza Kościuszki – jedna z najważniejszych ulic w Częstochowie. Przed I wojną światową, razem z Aleją Wolności, była fragmentem ul. Teatralnej. Jest częścią większej arterii, wzdłuż której biegnie jedyna linia tramwajowa w mieście. Przedłużeniem alei od strony południowej jest Aleja Wolności, a od strony północnej – Aleja Armii Krajowej.

Podstawą prawną istnienia MPK, jako przedsiębiorstwa państwowego, była uchwała Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Częstochowie nr 463/50 z dnia 23 listopada 1950 roku i zgoda Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 8 stycznia 1951 roku, nr 0/8/2/zb/51.

Początkowo MPK nie posiadało własnego zaplecza technicznego ani pomieszczeń biurowych. Tabor był garażowany na terenie innych zakładów a biura mieściły się w różnych punktach miasta. W pierwszym roku kursowało 16 autobusów na 4 liniach. Wśród nich było 12 nowych autobusów Mavag zakupionych na Węgrzech. Do końca roku MPK przewiozło 8,5 mln pasażerów a zatrudnienie wzrosło do 182 osób.

Ulica Warszawska - ważna ulica w Częstochowie o długości ok. 4,5 km. Zaczyna się na placu Daszyńskiego w centrum miasta. Przebiega w kierunku północno-wschodnim przez dzielnice Stare Miasto i Wyczerpy-Aniołów. Na północ od Ronda Trzech Krzyży ulica ma status drogi krajowej nr 91. Kończy się na prostym odcinku kilkaset metrów przed skrzyżowaniem z ul. Batalionów Chłopskich.
Gmina (od niem. Gemeinde - komuna, społeczność) - to wspólnota samorządowa mieszkańców na odpowiednim terytorium. Może występować również jako jednostka samorządu specjalnego np. gmina wyznaniowa, gmina szkolna.

Uruchomiono 4 linie:

1 – pl. Stalina↔Raków

2 – Częstochowianka↔Lisiniec

7 – Olsztyńska↔Pułaskiego↔św. Kazimierza↔św. Barbary

8 – Wyczerpy Dolne↔Zacisze↔koszary

Problemy organizacyjne przedsiębiorstwa zaczęto rozwiązywać w 1951 roku. Wtedy MPK otrzymało zajezdnię autobusową przy ul. Wilsona 44/54, w której znajdowało się 17 boksów garażowych i 13 kanałów rewizyjnych. Do 1955 roku zajezdnia była współużytkowana z Miejskim Przedsiębiorstwem Oczyszczania (MPO).

Aleja Najświętszej Maryi Panny w Częstochowie (al. NMP) – ulica będąca główną, reprezentacyjną arterią komunikacyjną centrum Częstochowy. Jest to usytuowana równoleżnikowo aleja prowadząca do klasztoru jasnogórskiego.
Lisiniec, dawniej Lisieniec – dzielnica Częstochowy położona w zachodniej części miasta przy drodze do Olesna. Graniczy z dzielnicami Gnaszyn-Kawodrza, Podjasnogórska, Częstochówka-Parkitka i Grabówka. Występuje zabudowa jednorodzinna.

Pierwsza połowa lat pięćdziesiątych to okres tworzenia zaplecza remontowego, eksploatacyjnego i powiększania stanu zatrudnienia. Sprzyjało temu powstawanie nowych dzielnic mieszkaniowych (w 1955 roku liczba mieszkańców miasta wzrosła do 150 tysięcy).

Decyzja o stworzeniu komunikacji tramwajowej zapadła w 1951 roku, ale z powodu przedłużających się prac drogowych pierwszy tramwaj kursować zaczął dopiero 8 marca 1959 roku. Wtedy uruchomiono nową zajezdnię tramwajową oraz 4-kondygnacyjny budynek przy ul. Źródlanej, w którym do dziś mieści się siedziba MPK.

Oddana linia tramwajowa miała długość 7,1 km. Była to trasa dwutorowa, która biegła po wydzielonej stronie jezdni od ulicy Worcella, wzdłuż alei Kościuszki, Wolności, Niepodległości (wówczas ZWM) i Pokoju do pętli na Kucelinie. Natomiast 21 lipca 1959 roku uruchomiono drugą linię, która stanowiła odgałęzienie od pierwszej do dzielnicy Stary Raków (w ciągu ulicy Łukasińskiego) o długości 1,5 km.

Aleja Wolności (na początku XX wieku Teatralna) – jedna z głównych ulic w śródmieściu Częstochowy, rozciąga się pomiędzy Rondem Mickiewicza, a Alejami.
Częstochowa () – miasto w południowej Polsce, miasto na prawach powiatu (powiat grodzki), siedziba powiatu ziemskiego częstochowskiego. Chociaż historycznie jest częścią Małopolski, to po reformie administracyjnej w 1999 została włączona do województwa śląskiego.

Linię tramwajową obsługiwało w 14 wozów silnikowych oraz 26 wozów doczepianych. W pierwszym roku tramwaje przewiozły 8,2 mln pasażerów.

W latach następnych, wraz z rozbudową miasta, wielokrotnie zmieniano układ linii komunikacyjnych, wprowadzano nowsze typy autobusów. W 1960 roku tabor liczył 61 autobusów i 38 wozów tramwajowych, a długość 29 linii wynosiła 179 km. W ciągu roku przewieziono wtedy 42,1 mln pasażerów.

W 1962 roku opracowano Studium Koncepcyjne Układu Komunikacyjnego miasta Częstochowy na lata 1970 i w perspektywie roku 1980. Na jego podstawie przeprowadzono reorganizacje ruchu na liniach autobusowych w nadchodzących latach, system ten funkcjonuje do dziś, z niewielkimi zmianami, takimi jak wydłużenie lub uruchomienie nowych linii komunikacyjnych.

Poznań (, niem. Posen, jidysz פּױזן Pojzn, ros. - Познань) – jedno z najstarszych i największych polskich miast, położone nad rzekami Wartą i Cybiną, na Pojezierzu Wielkopolskim. Stolica Wielkopolski i województwa wielkopolskiego. W obrębie miasta znajduje się duży węzeł drogowy i kolejowy oraz międzynarodowy port lotniczy Ławica. Piąte pod względem liczby ludności miasto w Polsce i szóste pod względem powierzchni.
Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

W latach sześćdziesiątych wprowadzone zostały automaty biletowe i kasowniki, jednak MPK przeszła na przedsprzedaż biletów w kioskach Ruchu i samoobsługę kasowania biletów przez pasażerów. Pod koniec roku 1973 na 20 liniach o długości 216 km MPK przewozi 100 mln pasażerów. MPK posiadała wtedy 142 autobusy i 45 tramwajów, w tym nowe tramwaje przegubowe. Oddana została do użytku nowa zajezdnia autobusowa przy ul. Źródlanej 2.

Raków jest dzielnicą Częstochowy, położoną na południowy wschód od centrum miasta, na lewym brzegu Warty. Od zachodu ograniczona jest drogą krajową nr 1. Graniczy z dzielnicami Błeszno, Wrzosowiak, Ostatni Grosz oraz Zawodzie-Dąbie. Przebiega przez nią linia kolejowa Warszawa Centralna–Katowice (pierwotnie kolej warszawsko-wiedeńska) wraz ze stacją Częstochowa Raków (przez wiele lat noszącą nazwę Częstochowa Błeszno). Przeważa zabudowa wielorodzinna.
Ikarus 415 - to węgierski jedenastometrowy, średniopodłogowy autobus z fabryki Ikarusa. Do Polski trafiły łącznie 63 sztuki. Obecnie pojazdy te eksploatują następujące polskie przedsiębiorstwa komunikacyjne:

Należące do MPK w Częstochowie tramwaje typu 105Na.

Pod koniec lat siedemdziesiątych MPK uruchomiła regenerację i produkcję części zamiennych w warsztatach przy ul. Wilsona. W 1984 roku przedłużono linię tramwajową do dzielnicy Północ, w wyniku czego trakcja ma obecnie 10,2 km długości. Po krótkim czasie linia tramwajowa osiągnęła zdolność przewozową 50 milionów pasażerów rocznie.

MAN SE (Maschinenfabrik Augsburg-Nürnberg) – spółka akcyjna z siedzibą w Monachium. Jedno z wiodących przedsiębiorstw produkujących samochody ciężarowe, autobusy, silniki oraz urządzenia przemysłowe pod marką MAN. Spółka notowana na Deutsche Börse wśród trzydziestu największych niemieckich spółek akcyjnych. Koncern zatrudnia na całym świecie ponad 33.400 pracowników, a jego roczne obroty wyniosły w roku 2005 ponad 7,4 miliardów Euro.
Mercedes-Benz – marka samochodów produkowanych obecnie przez koncern Daimler AG (poprzednia nazwa DaimlerChrysler), zaś wcześniej przez koncern Daimler-Benz, popularnie nazywana Mercedes. Pod marką tą produkowane są samochody osobowe, dostawcze, ciężarowe i autobusy. W kategorii samochodów osobowych, Mercedes-Benz uważany jest za jedną z najbardziej prestiżowych marek na świecie.

16 stycznia 1984 roku trasę tramwajową przedłużono od ul. 16-go Stycznia (ob. ul. Kiedrzyńska) do nowowybudowanej pętli przy al. Wyzwolenia. Przywrócono wówczas linię nr 2, które jeździły z Kucelina do ul. 16-go Stycznia, zaś linia nr 1 pokonywała całą trasę do Wyzwolenia.

W 1991 z przedsiębiorstwa państwowego, decyzją uchwały Rady Miasta, MPK stała się zakładem budżetowym gminy jako Miejski Zakład Komunikacji. W 1995 roku liczba pasażerów wynosiła 114,4 mln, a w 1999 roku zmalała do 93,1 mln, co było spowodowane wzrostem ilości prywatnych samochodów. Jednocześnie zatrudnienie zostało ograniczone do 1025 pracowników.

Plac Ignacego Daszyńskiego w Częstochowie, do 1934 nazywany Nowym Rynkiem – plac w centrum Częstochowy, w dzielnicy Stare Miasto, nazwany imieniem premiera polski - Ignacego Daszyńskiego.
PESA Twist – jednoprzestrzenny tramwaj niskopodłogowy, wyprodukowany w zakładach PESA w Bydgoszczy. Jest to tramwaj jedno- lub dwukierunkowy, wąsko- (1000 mm), normalno- (1435 mm) lub szerokotorowy (1520 mm) o trzech członach połączonych przegubami. Odróżnia go to od pięcioczłonowego Swinga. Wszystkie jego wózki są skrętne. Pierwsze zamówienie na Twisty złożyła Częstochowa, która zakupiła 7 sztuk jednokierunkowych składów normalnotorowych. Posiada napęd asnychroniczny, klimatyzację oraz udogodnienia dla niepełnosprawnych.

W 1992 roku uruchomiono nowoczesną myjnię autobusową. Rok później kupiono 5 autobusów przegubowych Ikarus 435.05C. W 1994 roku ujednolicono tabor tramwajowy, wycofując z użytku przestarzałe modele. W 1995 roku zakupiono 13 kolejnych autobusów Ikarus 415.14A oraz 415.14E, a rok później gmina zakupiła i przekazała MZK 17 autobusów przegubowych Ikarus 280.70E i 12 autobusów niskopodłogowych Ikarus 412.08A. Ogółem przeznaczono na ten cel sumę 12,3 mln zł.

Konstal 4N to oznaczenie tramwaju wytwarzanego w latach 1956-1962 przez zakłady Konstal w Chorzowie. Wersja wąskotorowa 5N produkowana była w latach 1957-1962. Wersje doczepne (wagony bez silnika) oznaczane są 4ND lub 5ND.
Częstochówka-Parkitka – dzielnica Częstochowy położona na północny zachód od centrum miasta. Składa się z trzech osiedli: Częstochówki i Parkitki oraz nowego osiedla Słonecznego. Przebiegają przez nią drogi krajowe DK46 oraz DK43.

W latach 1998–2000 zmodernizowano linię tramwajową.

Z dniem 1 kwietnia, na podstawie uchwały Rady Miasta nr 262/XXIII/2000 z dnia 28 marca 2000 roku, w stan likwidacji (bez zawieszania usług) postawiono MIEJSKI ZAKŁAD KOMUNIKACJI. W jego miejsce utworzono jednoosobową spółkę gminy o nazwie MIEJSKIE PRZEDSIĘBIORSTWO KOMUNIKACYJNE w Częstochowie Sp. z o.o., która z dniem 1 lipca 2000 roku przejęła cały majątek i załogę likwidowanego zakładu.

Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej (PKS) - nazwa polskich przedsiębiorstw usługowych zajmujących się transportem publicznym. W latach 1945-1992 rozwinięcie skrótu PKS brzmiało Państwowa Komunikacja Samochodowa.
Solaris Urbino 12 – niskopodłogowy autobus z serii Solaris Urbino przeznaczony dla komunikacji miejskiej, produkowany od 1999 roku przez polską firmę Solaris Bus & Coach S.A. z Bolechowa koło Poznania. Obecnie powstają modele trzeciej generacji. Od 2010 roku będzie produkowana wersja z napędem hybrydowym.

W roku 2000 zakupiono 7 autobusów niskopodłogowych MAN NL222, a rok później przybył kolejny taki sam autobus. Zmodernizowano 6 wagonów tramwajowych.

W roku 2002 zakupiono 9 niskopodłogowych autobusów Solaris Urbino 12.

W lipcu 2003 wprowadzono na trzy miesiące zasadę wpuszczania pasażerów pierwszymi drzwiami. Od 1 marca 2004 roku zasadę "pierwszych drzwi" wprowadzono na stałe.

W grudniu 2004 roku zakupiono 6 używanych autobusów MAN NL202. Rozpoczęte zostały przygotowania do realizacji zakupu elektronicznego systemu sprzedaży biletów i systemu informowania pasażerów. Na realizację 75% wartości tej inwestycji firma wnioskuje o środki z funduszy strukturalnych Unii Europejskiej.

Węgry (węg. Magyarország) – państwo śródlądowe w Europie Środkowej, od 1955 członek ONZ, od 1999 członek NATO, od 2004 członek Unii Europejskiej.
Błeszno – dzielnica Częstochowy, znajdująca się w południowej części miasta. W skład dzielnicy wchodzą również osiedla Kręciwilk, Bugaj, Brzeziny Małe i Brzeziny Wielkie.

W kwietniu 2005 roku zakupiono 4 używane autobusy przegubowe MAN NG272. Wniosek o dotację z Unii Europejskiej został odrzucony, z powodu błędów w dokumentach. Pod koniec roku 2005 MPK otrzymało od Urzędu Miasta 10,6 mln złotych, za które został wprowadzony bilet elektroniczny i zakupione nowe autobusy.

W marcu 2006 roku MPK rozpisało 2 przetargi: na dostawę 18 nowych autobusów i bilet elektroniczny. W czerwcu 2006 roku podpisano umowę na zakup 18 autobusów marki Mercedes-Benz.

Ulica św. Barbary - ważna częstochowska ulica zaczynająca się pod Jasną Górą na skrzyżowaniu z ul. 7 Kamienic, kończąca się skrzyżowaniem z u. św. Jadwigi. Na przeważającym odcinku posiada status drogi krajowej nr 43. Przedłużeniem ulicy w kierunku południowo-wschodnim jest ul. Główna.
Konstal 105Na – oznaczenie tramwaju wytwarzanego w latach 1979-1992 przez zakłady Konstal w Chorzowie. Obecnie jest to najliczniej eksploatowany tramwaj w Polsce. Wąskotorowa wersja oznaczona została 805Na.

W listopadzie 2006 zakupiono 10 sztuk autobusów O530 Citaro i 8 sztuk O345G Conecto.

W sierpniu 2007 rozpisano przetarg na dostawę 10 fabrycznie nowych, niskopodłogowych, jednoczłonowych autobusów miejskich. Przetarg wygrała firma EvoBus Polska, która jako jedyna przystąpiła do przetargu i zaproponowała autobus Citaro II. Autobusy przyjechały do Częstochowy w pierwszych dniach marca 2008.

W maju 2009 roku rozpisano przetarg na dostawę 14 nowych autobusów niskopodłogowych - 8 sztuk autobusów 12-metrowych oraz 6 sztuk 18-metrowych. Jedynym oferentem była firma EvoBus Polska. Zaproponowana cena to niecałe 14 milionów 300 tysięcy złotych. Umowa na dostawę została podpisana 10 lipca 2009 roku. Firma EvoBus miała od tego dnia 135 dni na dostawę 14 Mercedesów Citaro.

Autobus – pojazd samochodowy fabrycznie wyposażony w więcej niż 9 miejsc (wg polskich przepisów), łącznie z miejscem dla kierowcy. Autobus przystosowany jest do przewozu pasażerów i ich bagażu. Może mieć jeden lub dwa pokłady, może ciągnąć przyczepę bagażową.

6 listopada 2009 roku zostały zaprezentowane mieszkańcom nowe autobusy: 8 sztuk Mercedes-Benz Citaro oraz 6 sztuk Mercedes-Benz Citaro G.

13 listopada 2009 roku zostały ogłoszone wyniki konkursu na dotacje z funduszy Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007-2013 finansowanego przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Projekt częstochowskiego MPK, dotyczący zakupu nowych tramwajów, sklasyfikowano na 2. miejscu, zaraz za projektem Urzędu Miasta Częstochowy na rozbudowę sieci tramwajowej w mieście. Oznacza to, że w ciągu 3 lat, tabor tramwajowy częstochowskiego MPK powiększy się o 7 nowych, niskopodłogowych tramwajów, a sieć tramwajowa w Częstochowie zostanie rozbudowana o linię obejmującą swoim zasięgiem dzielnice Wrzosowiak, Błeszno oraz Raków. Całkowity koszt rozbudowy sieci tramwajowej (wraz z zakupem taboru) wyniesie ok. 162 miliony złotych, z czego dotacja unijna, to 128 milionów złotych (w tym prawie 44 milony złotych dla MPK Częstochowa na tramwaje).

23 lutego 2010 MPK zakupiło cztery kolejne autobusy, w odróżnieniu od poprzednich zakupów są to kilkunastoletnie, używane Ikarusy 280, sprowadzone z Poznania.

10 marca 2010 roku ogłoszono przetarg na dostawę 10 sztuk nowych autobusów niskopodłogowych - 5 jednoczłonowych o długości 12 metrów oraz 5 przegubowych, 18-metrowych. 21 kwietnia 2010 wybrano ofertę Evobusa oferującego pojazdy Mercedesa w cenie ok. 10,5 mln zł i 6 maja podpisano umowę. Dzięki niższej cenie MPK zdecydowało się wydać zaoszczędzone, w stosunku do planowanej kwoty, pieniądze na zamówienie dodatkowego jedenastego autobusu.

1 lipca 2010 wprowadzono zmianę trasy linii 37, dostosowując ją do wniosków pasażerów proszących o połączenie dzielnicy wokół ulicy Makuszyńskiego z centrum handlowym M1 i pl. Biegańskiego. Ponieważ nowa trasa pokrywała się częściowo z przebiegiem linii 36, tę drugą zlikwidowano.

19 lipca 2010 ogłoszony został przetarg na 7 fabrycznie nowych wieloczłonowych, jednokierunkowych, niskopodłogowych składów tramwajowych, wyposażonych m.in. w klimatyzację i monitoring. Tramwaje będą przeznaczone do obsługi nowo powstającej linii na Błeszno, której budowa zakończy się w 2012 roku. Wynik przetargu został ogłoszony 28 września 2010 roku. Zwyciężyła bydgoska PESA, a tramwaje mają być dostarczone do Częstochowy w okresie od kwietnia do listopada 2012 roku. Od wyników przetargu odwały się przedsiębiorstwa Solaris i Newag-Koncar, ale Krajowa Izba Odwoławcza 21 października odrzuciła protesty.

17 grudnia 2010 roku w siedzibie MPK podpisano z PESĄ umowę na dostawę 7 nowych tramwajów niskopodłogowych z klimatyzacją i monitoringiem. Tramwaje zostaną dostarczone w drugim i trzecim kwartale 2012 roku.

28 kwietnia 2011 roku zmieniono trasy linii 26 i 27, kierując je z II Alei przez al. Kościuszki i Jana Pawła do Szajnowicza. Był to pierwszy etap zmian układu komunikacyjnego, ponieważ władze miasta poinofrmowały, że wniosek o dotację unijną na remont Alej przewiduje usunięcie z nich autobusów. 23 maja zlikwidowano linię 34, wzmacniając jednocześnie linię 20, a autobusy linii 21 skierowano ze ul. Krakowskiej przez Warszawską i al. Jana Pawła do ul. Kilińskiego z pominięciem Alej (w ramach usuwania autobusów z Alej).

2 sierpnia 2011 roku linię 21 zlikwidowano, w dzielnicy Kiedrzyn zastępując ją wydłużoną z ul. PCK linią 13. Linię 29 skierowano jednocześnie zamiast ul. Dekabrystów i Kiedrzyńską przez ul. Kilińskiego i PCK do Wyzwolenia, a linię 24 skierowano w zamian na trasę przez Kiedrzyńską i wydłużono jej trasę na południu do pętli Błeszno.

Od 2 września 2011 roku linię 27 przemianowano na 10. Zlikwidowana została natomiast linia 33, którą w Gnaszynie i Dźbowie zastąpiła nowa linia 22A w relacji Dworzec Gnaszyn - Leśna, a na Mirowie linia 26, którą skierowano tam z Grabówki (wcześniej jeździła na Wrzosowiak). Likwidacji uległa też linia 18, którą w dzielnicy Podjasnogórskiej zastąpiło 31 skierowane przez Wolności i Sobieskiego do cmentarza Rocha i dalej do cmentarza komunalnego. Linia 22A wobec protestów mieszkańców Górnego Gnaszyna zlikwidowano już 16 września, tworząc linię 21 w relacji Leśna-Piłsudskiego/Stadion Miejski. 1 stycznia 2012 r. linię 25 skierowano do Kawich Gór w miejsce zlikwidowanej linii 37, a stamtąd do osiedla Wyczerpy Dolne.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)