Małpiatki - Polski Serwis Naukowy

Małpiatki (Prosimiae, czasami pisane Prosimii) – pospolita nazwa grupy niedużych ssaków naczelnych. Nazwa Prosimia oznacza "przed małpami" i nawiązuje do wielu prymitywnych cech budowy małpiatek w porównaniu z wyżej rozwiniętymi naczelnymi – małpami właściwymi. Do małpiatek zalicza się lemury, lemurki, indrisy, lorisy, palczaki, galago i wyraki (tarsjusze).

Haplorrhini – podrząd ssaków naczelnych obejmujący wyraki oraz małpy właściwe czyli szerokonose małpy Nowego Świata, wąskonose małpy Starego Świata i małpy człekokształtne. W języku polskim Haplorrhini określane są jako wyższe naczelne w odróżnieniu do niższych naczelnych z kladu Strepsirrhini. Haplorrhini jest taksonem monofiletycznym.

Galagowate, galago (Galagidae) - rodzina południowoafrykańskich, nadrzewnych małpiatek o nocnym trybie życia, wcześniej zaliczanych do lorisowatych jako podrodzina Galaginae. Wiele gatunków pozostaje słabo poznanych, niektóre narażone są na wyginięcie.

Występowanie

Większość gatunków małpiatek występuje wyłącznie na Madagaskarze, jedynie lorisowate i galagowate zasiedliły kontynent afrykański i Azję Południowo-Wschodnią.

Opis

Małpiatki prowadzą nadrzewny tryb życia. Są aktywne głównie w nocy. Najczęściej mają różne odcienie szarości, wielkie oczy oraz charakterystyczny, długi ogon.

Systematyka

Dawniej małpiatki klasyfikowano w randze podrzędu obejmującego indrisowate, lemurowate, lorisowate, palczakowate, galagowate oraz wyrakowate. Obecnie – na podstawie badań molekularnych – wyraki okazały się być bliżej spokrewnione z małpami niż z lemurami i pozostałymi rodzinami małpiatek i zaliczane są do kladu Haplorrhini, w klasyfikacji fenetycznej traktowanego jako podrząd ssaków naczelnych. Pozostałe małpiatki tworzą klad Strepsirrhini.

Lemurowate (Lemuridae) – rodzina małpiatek potocznie nazywanych lemurami, często mylone z lemurkami, które wcześniej zaliczane były do lemurów jako podrodzina Cheirogaleinae, obecnie stanowią odrębną rodzinę Cheirogaleidae.

Ssaki (Mammalia) – zwierzęta należące do kręgowców, charakteryzujące się głównie występowaniem gruczołów mlekowych u samic, obecnością owłosienia (włosy lub futro) oraz stałocieplnością (potocznie "ciepłokrwistość"). Większość ssaków utrzymuje temperaturę w granicach 36-39 °C. Stałocieplność umożliwia aktywny tryb życia w różnych środowiskach – od mroźnych obszarów podbiegunowych do gorących tropików. Futro i tłuszcz pomagają uchronić się przed zimnem, a wydzielanie potu i szybki oddech pomagają pozbyć się nadmiernego ciepła.

Bibliografia

Kazimierz Kowalski: Ssaki, zarys teriologii. Warszawa: PWN, 1971.
Mały słownik zoologiczny: ssaki. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1978.
Zwierzęta : encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 100-105. ISBN 83-01-14344-4.