Joseph Raymond McCarthy

Okładka propagandowego komiksu Is This Tomorrow

Okładka pamfletu Red Channels o komunistycznych wpływach w radiu i telewizji

Makkartyzm - ogólna nazwa na zespół działań politycznych zainicjowanych przez specjalną komisję Senatu USA, Senate Internal Security Subcommittee (Senacki Podkomitet Bezpieczeństwa Wewnętrznego) powstałą 21 grudnia 1950 roku, której przewodniczącym i inicjatorem był senator Pat McCarran, wspierany bezpośrednio przez prezydenta Harry'ego Trumana, natomiast sekretarzem Joseph Raymond McCarthy, od którego nazwiska pochodzi nazwa tego ruchu. Termin ten został po raz pierwszy użyty przez satyryka Herberta Blocka z The Washington Post, 29 marca 1950 r. Innymi ważnymi organizacjami makkartyzmu były: House Un-American Activities Committee (Komisja Izby Reprezentantów do Badania Działalności Nieamerykańskiej) oraz Senate Permanent Subcommittee on Investigations (Stała Senacka Podkomisja Śledcza).

Pierwotnie celem powołania komisji było przeciwstawienie się infiltracji instytucji rządowych przez członków Komunistycznej Partii Stanów Zjednoczonych oraz agentów NKWD. Działania te jednak szybko wymknęły się spod kontroli i zostały rozszerzone przez grupę senatorów skupionych wokół McCarthy'ego na inwigilację wszelkich środowisk opiniotwórczych - aktorów, reżyserów, dziennikarzy, naukowców.

Działania te polegały na przesłuchiwaniu osób z listy sporządzonej na podstawie osobistych i zazwyczaj niczym nie uzasadnionych podejrzeń McCarthy'ego i w przypadku odmowy współpracy, w postaci podawania nazwisk kolejnych osób podejrzanych o sprzyjanie lub związki z członkami partii komunistycznej, łamanie ich kariery. Łamanie to polegało w przypadku osób zatrudnionych w prywatnych przedsiębiorstwach na wysyłaniu donosu do ich pracodawców, zaś w przypadku pracowników rządowych na wydawaniu negatywnych opinii o dopuszczeniu ich do tajemnic państwowych. Amerykański historyk Stanley Schultz (profesor emeritus Uniwesytetu Wisconsin) w "American History 102" napisał: " Ze znikomymi lub nieistniejącymi dowodami jego oskarżeń, McCarthy opierał się na pomówieniach, donosach i inuendach w celu zniszczenia reputacji swoich przeciwników (styl obecnie znany jako 'makkartyzm'). W 1954 telewizyjna relacja pozwoliła milionom oglądać metody McCarthe'go po raz pierwszy, co obudziło falę oburzenia i spowodowało oficjalną cenzurę jego działalności. Zmarł w wieku 49 lat na skutek komplikacji spowodowanych alkoholizmem".

Ofiary

Ofiarami politycznej nagonki FBI i Senackiej Komisji McCarthy'ego byli nie tylko ci, których wezwano na przesłuchiwania do Waszyngtonu ale i wokół których stwarzano atmosferę podejrzenia o pro sowieckie sympatie. U szczytu Zimnej Wojny, po obu stronach Żelaznej Kurtyny łatwo było rozniecić psychozę stałego zagrożenia. Niekonieczne były wyroki sądowe, by skłonić opinię publiczną do ferowania własnych samosądów. Posądzenie o "nie-amerykańskość" (unamerican activities) była poważnym oskarżeniem, zdolnym złamać kariery, paść ofiarą ostracyzmu socjalnego. Do znanych ofiar makkartyzmu należeli:

1. David Bohm, fizyk
2. Charlie Chaplin, aktor
3. Aaron Copland, kompozytor
4. Paul Erdős, matematyk
5. Dashiell Hammett, pisarz
6. Lillian Hellman, scenarzysta
7. Arthur Miller, scenarzysta i eseista
8. Paul Robeson, aktor, pisarz, sportowiec i piosenkarz
9. Waldo Salt, pisarz
10. Paul Sweezy, ekonomista, założyciel Monthly Review
11. John Garfield, aktor
12. Pete Seeger, piosenkarz folkowy i działacz związkowy

Większość osób, ofiar McCarthy'ego, sympatyzowała w młodości lub w momencie przesłuchania z rozmaitymi ruchami lewicowymi, lecz większość "dowodów", na podstawie których skazywano je na "śmierć zawodową", była niewiarygodna. Samonapędzający się mechanizm działania komisji McCarthy'ego zaniepokoił w końcu samych jego inicjatorów z kół rządowych, którzy doprowadzili do publicznego ujawnienia sposobu jej działania.

Pierwszym był generał Joseph Welch, szef adwokatury US Army, który w dyskusji przeprowadzonej w programie telewizyjnym stacji American Broadcasting Company zarzucił wprost McCarthy'emu brak elementarnego poczucia przyzwoitości. Dyskusja ta rozpoczęła narodową dysputę na temat działania komisji, która została podsumowana przez szczegółowy raport, sporządzony przez dziennikarza z CBS, Edwarda R. Murrowa, 9 marca 1954 r., którego skutkiem było oficjalne potępienie działań McCarthy'ego przez Senat USA kilka dni później.