Maciej Jan Meyer - Polski Serwis Naukowy

Freski na sklepieniu nawy głównej bazyliki w Świętej Lipce

Maciej Jan Meyer, niem. Matthias Johann Meyer (zm. w lipcu 1737 w Świętej Lipce) – malarz warmiński, który jako pierwszy w Rzeczypospolitej zastosował quadraturę w dekoracji sklepień kościoła w Świętej Lipce (1722-1727).

Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

Prezbiterium (w architekturze nazywane także "chórem kapłańskim") – przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa oraz służby liturgicznej (m.in. ministrantów). Zwykle jest wydzielone od reszty świątyni podwyższeniem, balustradą lub łukiem tęczowym i wyodrębniające się wizualnie z bryły kościoła. Nazwa pochodzi od słowa prezbiter - ksiądz.

Życiorys

Urodził się w Lidzbarku Warmińskim. Po podjęciu prac związanych z ozdobieniem sklepienia prezbiterium kościoła w Kraszewie koło Lidzbarka został zauważony przez biskupa warmińskiego Teodora Potockiego. Dzięki wsparciu biskupa Teodora Potockiego kształcił się we Włoszech. Tam Meyer nauczył się malarstwa techniką freskową. Po powrocie dokończył rozpoczętą pracę w Kraszewie.

Galiny (niem. Gallingen, Kreis Bartenstein) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie bartoszyckim, w gminie Bartoszyce.

Architektura (gr. αρχιτεκτονική architektonike) – czynność projektowania i konstruowania budynków oraz innych struktur przez osobę lub komputer, głównie dla zapewnienia schronienia. Szersza definicja często włącza projekt całości otoczenia od skali makro, czyli jak budynek zintegruje się z otoczeniem, do skali mikro, czyli detale architektoniczne i konstrukcyjne, czasami meble miejskie. Jako zajęcie, architektura to rola osób i komputerów zapewniających usługi architektoniczne. Jako dokumentacja, zazwyczaj bazuje na rysunkach, architektura definiuje charakter budynku. Architekci za główne zadanie mają zapewnienie potrzeb przestrzennych i mieszkaniowych w pewnych grupach przez kreatywne organizowanie materiałów oraz komponentów, biorąc pod uwagę masę, przestrzeń, formę, głośność, teksturę, strukturę, światło, cień, materiały, program oraz pragmatyczne elementy takie jak: koszt, limity technologiczne i konstrukcyjne, aby osiągnąć równowagę z funkcjonalnym, ekonomicznym oraz często z artystycznymi i estetycznymi aspektami. To odróżnia architekturę od inżynierii.

Meyer wykonał freski w sanktuarium w Świętej Lipce. Dzieło swoje zaczął od pomalowania zakrystii północnej kościoła. Był przedstawicielem malarstwa iluzjonistycznego ściśle współgrającego z architekturą. W dekoracji sklepienia prezbiterium i nawy głównej użył motywu fikcyjnej architektury i wprowadził panoramiczną dekorację, nazywaną figuralną. Wśród malowideł, w samym rogu nad organami Meyer umieścił swój autoportret w niebieskiej kamizelce, z zawiniętymi rękawami i pędzlem w ręce. Autoportret malarza jest też umieszczony w prawym dolnym rogu obrazu Chrystus nauczający w świątyni.

Sanktuarium – w religioznawstwie termin, którym określa się miejsce uznawane za święte, często identyfikowane ze świątynią, budowlą wzniesioną na miejscu uznawanym za święte.

Rzeczpospolita Polska, w skrócie RP – oficjalna nazwa państwa polskiego od drugiej połowy XVII wieku do roku 1795, w latach 1918–1952 oraz od roku 1989.

Wykonał dekorację kaplicy św. Brunona w Wozławkach koło Bisztynka. Do malowania czaszy, kopuły i ścian w kaplicy św. Brunona Meyer przystąpił w roku 1727 na zlecenie ówczesnego proboszcza Wozławek hrabiego Gotfryda Henryka zu Eulenburga z Galin.

W katedrze we Fromborku wykonał malowidła w kaplicy Salwatora (Zbawiciela) (1735) zwanej Kaplicą Szembeka. Nad wejściem do tej kaplicy Meyer pozostawił swoją sygnaturę.

Malował (1735) także projektowaną przez Pompeo Ferrariego kaplicę grobową swego mecenasa, wówczas już prymasa Polski Teodora Potockiego w katedrze w Gnieźnie.

Bisztynek (niem. Bischofstein) – miasto w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie bartoszyckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Bisztynek. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. olsztyńskiego.

Malarstwo – obok rzeźby i grafiki jedna z gałęzi sztuk plastycznych. Posługuje się środkami plastycznego wyrazu, np. barwną plamą i linią, umieszczonymi na płótnie lub innym podłożu (papier, deska, mur), a dzieła zwykle są dwuwymiarowe lub dwuwymiarowe z elementami przestrzennymi. Twórczość malarska podlega zasadom właściwym dla danego okresu. Poszukiwanie odmiennych form wyrazu przyczynia się jednak do kształtowania nowych oryginalnych kierunków i niezwykłej różnorodności dzieł malarskich.

Meyer malował także obrazy olejne. Jednym z nielicznych zachowanych do dziś jest obraz z roku 1720 "Św. Joachim z Marią". Obraz znajduje się w Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie.

Ostatnimi pracami Meyera z lat 1733-1737 były malowidła na sklepieniu i ścianach w północnej części krużganka kościoła w Świętej Lipce. Są to najbardziej dojrzałe ale już nie dokończone malowidła malarza. W lipcu 1737, gdy Meyer na sklepieniu krużganka malował leżąc na rusztowaniu obraz anioła walczącego z diabłem zdarzył się nieszczęśliwy wypadek – Meyer spadł z rusztowania. Po kilku dniach zmarł. Pochowany został z trzema pędzlami w prawej dłoni, w krypcie pod kościołem w Świętej Lipce.

Frombork (niem. Frauenburg, łac. Castrum Dominae Nostrae) – miasto w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie braniewskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Frombork. Jest położony na Równinie Warmińskiej, nad Zalewem Wiślanym. W miejscowości znajduje się port morski oraz morskie przejście graniczne.

Warmia lub Warmija (pruskie Wormjan – czerwona ziemia, warm. Warńija, mazur. Warmzia, łac. Varmia, Warmia, niem. Ermland lub Ermeland) – kraina historyczna w obecnym województwie warmińsko-mazurskim. Nazwę wzięła od pruskiego plemienia Warmów. Barwy historycznej Warmii to czerwień i biel. Powierzchnia Warmii wynosi 4249 km².

Twórczość Macieja Jana Meyera nie ograniczała się jedynie do terenu diecezji warmińskiej. Jego nazwisko jest zaliczane w poczet indywidualności artystycznych I Rzeczypospolitej I poł. XVIII w.

Bibliografia

Tadeusz Oracki, Słownik biograficzny Prus Książęcych i Ziemi Malborskiej od połowy XV do końca XVIII wieku. L-Ż, Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie, Olsztyn 1988.

Linki zewnętrzne

Strona archidiecezji warmińskiej