Magnoliowe - Polski Serwis Naukowy

Magnoliowe (Magnoliidae Novák ex Takht.) – grupa roślin wyróżniana zwykle w randze podklasy lub definiowana bez odniesienia do rang systematycznych jako jeden z kladów roślin okrytonasiennych. Magnoliowe jako podklasę w obrębie klasy okrytonasiennych (Magnoliopsida) wymienia system Reveala (1999) i popularny w ostatnich dekadach XX wieku system Cronquista (1981) (jednak w obu tych systemach takson różni się pozycją i składem). Od końca lat 90. XX wieku grupa określana jako klad magnoliowych zidentyfikowana jest jako jedna z najstarszych linii rozwojowych okrytonasiennych, oddzielona od wspólnego pnia jeszcze przed zróżnicowaniem jednoliściennych i dwuliściennych właściwych. Należą tu zazwyczaj krzewy lub niewielkie drzewa, rzadko można spotkać duże drzewa lub rośliny zielne.

Dwuliścienne (Dicotyledones) — wyróżniany do niedawna takson obejmujący wszystkie rośliny okrytonasienne z wyjątkiem jednoliściennych. Nazwa tej grupy roślin wywodzi się od wspólnej dla nich cechy – obecności dwóch liści zarodkowych (liścieni).

Oboczkowate (Atherospermataceae) – rodzina drzew i krzewów z rzędu wawrzynowców (Laurales). Należy niej 7 rodzajów występujących w Ameryce Południowej (dwa gatunki w Chile), na Nowej Kaledonii, we wschodniej Australii, na Nowej Zelandii i Nowej Gwinei. Rośliny te rosną głównie w lasach wspólnie z bukanami.

Morfologia

Liście U większości mają całe blaszki, rzadko liście są złożone. Kwiaty Duże, często mają wszystkie części (listki okwiatu, pręciki i słupki) umieszczone skrętolegle na wydłużonej osi. Są też kwiaty o okółkowym rozmieszczeniu elementów, wówczas zwykle trójkrotne. Słupki wolne, niezrośnięte, każdy z jednego owocolistka. Nasiona W nasionach zarodek jest bardzo mały i otoczony jest bielmem.

Systematyka

Pozycja systematyczna wg APweb

Zgodnie z danymi APweb (aktualizowana systematyka na bazie systemu APG III z 2009) stanowią grupę monofiletyczną, siostrzaną dla Chloranthales:

Pręcik (stamen) – męski organ płciowy w kwiecie, bardzo silnie zredukowany i zmieniony liść. Ponieważ każdy pylnik (theca) ma połączone po dwa woreczki pyłkowe pręcik okrytozalążkowych jest mikrosporofilem o 4 mikrosporangiach lub 2 synangiach dwusporangiowych. U roślin okrytonasiennych składa się z nitki pręcikowej (filamentum) i główki (anthera), która jest zróżnicowana na dwa pylniki (thecae) połączone płonnym łącznikiem (connectivum). W pylnikach znajdują się komory pyłkowe (archespor), wytwarzające ziarna pyłku kwiatowego lub pyłkowiny. Dojrzałe pylniki pękają, pyłek się wysypuje i zostaje on dalej przenoszony przez wiatr, owady, zwierzęta, a następnie osadza się na znamionach słupków innych kwiatów (następuje zapylenie). Istnieją także rośliny o kwiatach samopylnych. U roślin nagonasiennych pręciki stanowią jedyny element bezokwiatowego kwiatu męskiego.

Muszkatołowcowate, muszkatowcowate (Myristicaceae R. Br.) – rodzina roślin drzewiastych i krzewiastych z około 300 gatunkami. Występują na obszarach międzyzwrotnikowych, głównie w Azji. We florze Polski brak przedstawicieli tej rodziny.

Podział wg APweb (aktualizowany system APG III z 2009)

rząd Canellales – kanellowce

rodzina Canellaceae – kanellowcowate

rodzina Winteraceae – winterowate

rząd Piperales – pieprzowce

rodzina Aristolochiaceae – kokornakowate

rodzina Hydnoraceae – piestrzennikowate

rodzina Piperaceae – pieprzowate

rodzina Saururaceae – saururowate

rząd Laurales – wawrzynowce

rodzina Atherospermataceae – oboczkowate

rodzina Calycanthaceae – kielichowcowate

rodzina Gomortegaceae

rodzina Hernandiaceae – hernandiowate

rodzina Lauraceae – wawrzynowate

rodzina Monimiaceae – poleńcowate

rząd Magnoliales – magnoliowce

rodzina Annonaceae – flaszowcowate

rodzina Degeneriaceae – degeneriowate

rodzina Eupomatiaceae

rodzina Himantandraceae – himantandrowate

rodzina Magnoliaceae – magnoliowate

rodzina Myristicaceae – muszkatołowcowate

Podział systematyczny wg systemu Cronquista (1981)

Magnoliowe w systemie Cronquista stanowiły jedną z 6 podklas w obrębie klasy dwuliścienne (Magnoliopsida):

System Cronquista – system klasyfikacji roślin okrytonasiennych. Został opracowany przez amerykańskiego botanika Arthura Cronquista (1919-1992) i opublikowany w jego dziełach: An Integrated System of Classification of Flowering Plants (1981) i The Evolution and Classification of Flowering Plants (1968, 2. wyd. 1988).

Kielichowcowate (Calycanthaceae) – rodzina niewielkich i aromatycznych drzew i krzewów z rzędu wawrzynowców (Laurales). Należą niej w zależności od ujęcia systematycznego 3–4 rodzaje. Wyodrębniany w monotypową podrodzinę gatunek Idiospermum australiense rośnie w wilgotnych lasach równikowych w Queensland w północno-wschodniej Australii. Rodzaj kielichowiec (Calycanthus) liczący 4 gatunki rośnie w Ameryce Północnej. W niektórych ujęciach systematycznych do rodzaju tego włączany bywa monotypowy rodzaj Sinocalycanthus z wschodniej Azji. Tam też rosną rośliny z rodzaju Chimonanthus (5 gatunków).

Podklasa: magnoliowe – Magnoliidae

Rząd: kokornakowce – Aristolochiales

Rząd: badianowce – Illiciales

Rząd: wawrzynowce – Laurales

Rząd: magnoliowce – Magnoliales

Rząd: grzybieniowce – Nymphaeales

Rząd: makowce – Papaverales

Rząd: pieprzowce – Piperales

Rząd: jaskrowce – Ranunculales

Przypisy

↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-05-30].