Mainframe - Polski Serwis Naukowy

komputer mainframe IBM 704

Mainframe (ang. main – główny, frame – struktura) (często w Stanach Zjednoczonych nazywany "Big Iron", dawniejsze polskie określenie to "komputery głównego szeregu") klasa komputerów używanych głównie przez duże organizacje dla krytycznych aplikacji (np. finansowych, statystycznych). Są systemami o dużej wydajności przetwarzania danych. W czasie gdy powstawały i odnosiły największe sukcesy ich alternatywą były minikomputery i kalkulatory.

Urządzenie wejścia-wyjścia, urządzenie we/wy, urządzenie I/O (ang. input/output device) służy do komunikacji systemu przetwarzania danych (np. komputera) ze światem zewnętrznym - użytkownikiem, urządzeniem lub innym systemem przetwarzania danych. Urządzenie wejścia-wyjścia służy często do zamiany wielkości fizycznych na dane przetwarzane przez system lub odwrotnie. Np. mysz komputerowa przetwarza ruch ręki, odbiornik GPS aktualne położenie geograficzne, a monitor komputerowy przetwarza dane komputerowe na obraz.
Komputer osobisty (ang. personal computer) – mikrokomputer przeznaczony przede wszystkim do użytku osobistego, spotyka się je zarówno w domach, jak i biurach. Mają zazwyczaj postać desktopów albo notebooków. Służą głównie do uruchamiania oprogramowania biurowego, dostępu do zasobów Internetu, prezentacji treści multimedialnych (tekst, obrazy, dźwięki, filmy i inne), jak i gier.

Termin mainframe pochodzi od wczesnych maszyn tego typu, ze względu na ich rozmiary i fakt, że kompletny system komputerowy składał się z wielu oddzielonych od siebie jednostek (szaf, obudów) – main frame to była główna jednostka przetwarzająca dane. Pierwsze komputery mainframe były wykonane z tranzystorów, ale bez użycia układów scalonych. Późniejsze korzystały z układów scalonych o niskiej skali integracji, na przykład w UNIVAC 9000 z połowy lat sześćdziesiątych 256 KB pamięci było zbudowane z ponad 1200 układów scalonych Intela. Dzisiaj termin ten używany jest zazwyczaj do komputerów kompatybilnych do linii IBM System/360 zaprezentowanej w 1965 roku. Ostatnim przedstawicielem tej linii jest IBM System z196. Należy podkreślić, że słowo mainframe nie jest ani zastrzeżonym znakiem towarowym, ani też nie istnieje żadna formalna definicja komputera mainframe. Istniały również systemy, niekompatybilne z rodziną System/360 również nazywane mainframe: np. produkty firmy Unisys, która powstała z połączenia firm Burroughs i Sperry, a także rodzina Siemens BS2000, ICL, czy GECOS (Bull i NEC, dawniej Honeywell, a jeszcze wcześniej General Electric), czy NCR. Zdarza się nawet, że sprzedawcy wieloprocesorowych serwerów typu PC (Intel, AMD) używają tej nazwy aby podkreślić moc przetwarzania sprzedawanych maszyn.

Plik (ang. file), jest to ciąg danych (inaczej zbiór danych), o skończonej długości, posiadający szereg atrybutów i stanowiący dla systemu operacyjnego całość. Nazwa pliku nie należy do niego, lecz jest przechowywana w systemie plików.
Komputer (z ang. computer od łac. computare – obliczać, dawne nazwy używane w Polsce: mózg elektronowy, elektroniczna maszyna cyfrowa, maszyna matematyczna) – urządzenie elektroniczne służące do przetwarzania wszelkich informacji, które da się zapisać w formie ciągu cyfr albo sygnału ciągłego.

Charakterystyka systemów mainframe

Mainframe zostały zaprojektowane tak, aby obsłużyć wysokie obciążenie urządzeń wejścia/wyjścia (I/O), dlatego kładzie się duży nacisk na wydajność przetwarzanych danych. Od połowy lat 60. projekty mainframe zawierają kilka dodatkowych komponentów (nazywane kanałami lub obwodowymi procesorami), które zarządzają urządzeniami wejścia/wyjścia zostawiając CPU tylko obsługę głównej pamięci. Cechą wspólną dla systemów mainframe jest zajmowanie się obszernymi bazami danych i plikami. Pliki o wielkościach gigabajtów czy terabajtów nie są czymś nadzwyczajnym dla takich systemów. Celem systemu mainframe jest świadczenie usług dużej liczbie użytkowników. W odróżnieniu od superkomputera mainframe nie posiada dużej mocy obliczeniowej, a specjalizuje się w wydajnych operacjach I/O.

Control Data Corporation (CDC) – amerykański producent komputerów i urządzeń peryferyjnych, w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XX wieku jedna z najważniejszych amerykańskich firm komputerowych, producent pierwszych superkomputerów. Firma została ostatecznie zlikwidowana, a marka zniknęła z rynku w końcu lat osiemdziesiątych.
NCR, National Cash Register Corporation, wielka korporacja amerykańska, produkująca maszyny biurowe; obecnie dostawca zintegrowanych systemów informatycznych.

Rynek (sektor)

Na początku 2006 roku udział rynkowy urządzeń mainframe firmy IBM wynosił 90%, jednak nie jest on jedynym sprzedawcą tego sprzętu. Unisys stworzył mainframe'y ClearPath Plus z systemami operacyjnymi OS2200 i MCP wywodzącymi się z Sperry i Burroughs oraz jednocześnie umożliwiającymi uruchomienie systemów Linux i MS Windows. Hitachi współprojektowało zSeries 800 z IBM w celu zmniejszenia kosztów. Hewlett-Packard sprzedał swoje unikalne systemy NonStop firmie Tandem Computers i Group Bull's DPS. W Europie są dostępne mainframe'y DPS grupy Bull. Unisys i HP z powodu redukcji kosztów projektowania własnych procesorów w coraz większym stopniu uzależniało się od procesorów Intel, podczas gdy IBM posiadał własny duży ośrodek badawczy i rozwojowy wprowadzający własne technologie mainframe'owe. Platform Solutions Inc., wprowadziła na rynek serwery z procesorami Intel Itanium 2 wyposażone w firmware emulujące IBM System z. PSI i IBM są zaangażowane w serie sporów prawnych. IBM oskarża PSI o naruszenie patentów i odmawia udzielenia licencji na swój software uruchamiany na platformie PSI, podczas gdy PSI skarży IBM o złamanie praw anty-monopolowych.

Unisys Corporation – amerykańska firma komputerowa o zasięgu globalnym, mająca siedzibę w Blue Bell, Pensylwania, powstała w 1986 r. z połączenia Burroughs Corporation i Sperry Corporation.
General Electric – aktualnie drugie co do wielkości przedsiębiorstwo na świecie, zarówno pod kątem obrotów, generowanego dochodu jak i wartości rynkowej (406 miliardów dolarów w lipcu 2007). Spółka publiczna notowana na Giełdzie Nowojorskiej (NYSE): GE (tzw. "Wall Street").

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)