Majątkowe prawo małżeńskie. W całości objęte regulacją prawa świeckiego.

Typy systemów majątkowych

1. Wspólność majątkowa - wspólność obejmowała majątek żony i męża wniesiony do małżeństwa oraz nabyty podczas jego trwania; majątkiem zarządzał mąż, który mógł nim swobodnie dysponować, chociaż w niektórych systemach prawnych do dysponowania nieruchomościami potrzebna była zgoda żony. Dziedziczenie: jeżeli nie było potomstwa, cały majątek (albo jego część) przypadała żyjącemu małżonkowi; jeżeli było potomstwo albo powstała wspólność rodzica i dzieci, albo połowę majątku otrzymywał rodzic, a połowa przypadała dzieciom. Występowanie: Niemcy, Prusy do 1598 roku, Rosja do połowy XVII wieku.
2. Ograniczona wspólność majątkowa - a) własność obejmowała wniesione ruchomości, dochody z dóbr własnych, ruchomości i nieruchomości nabyte w trakcie trwania małżeństwa albo b) wspólnotę dorobku, tj. nabytych podczas trwania małżeństwa ruchomości i nieruchomości albo c) ruchomości (zarówno wniesione, jak i nabyte w czasie trwania małżeństwa). Wspólnym majątkiem zarządzał mąż (nieruchomościami mógł dysponować tylko za zgodą żony). Dziedziczenie: a) w przypadku wspólności wniesionych ruchomości wspólny majątek dzielona na dwie części, z których jedna przypadała pozostałemu przy życiu małżonkowi, a druga spadkobiercom zmarłego; b) w przypadku wspólności dorobku albo wspólności ruchomości, jeżeli małżeństwo miało wspólne dzieci, to na nieruchomościach zabezpieczano ich prawa majątkowe, natomiast całością zarządzał żyjący małżonek (na dysponowanie nieruchomościami potrzebna zgoda dzieci); c) w przypadku braku potomstwa, wspólny majątek dzielony między pozostałego przy życiu małżonka i spadkobierców zmarłego. Występowanie: Francja.
3. Rozdzielność majątkowa - oba majątki pozostawały rozdzielone, majątkiem żony (oprócz wyprawy) zarządzał mąż, ale do dysponowania nieruchomościami potrzebna była zgoda żony. Dziedziczenie: po śmierci jednego z małżonków majątek przechodził na jego spadkobierców. Występowanie: Niemcy, Rosja od połowy XVII wieku, w Polsce - prawo magdeburskie i średzkie, Landrecht pruski, ABGB, Kodeks cywilny Królestwa Polskiego, BGB.
4. Rzymski system posagowy - posag żony stawał się własnością męża, jednak żona mogła mieć swój własny pozaposagowy majątek; mąż zarządzał majątkiem posagowym, ale nie mógł go alienować ani obciążać długami. Pozaposagowym majątkiem żona dysponowała swobodnie. Dziedziczenie: po śmierci męża majątek posagowy wracał do żony. Występowanie: południowa Francja.
5. System rządu posagowego - posag pozostawał własnością żony. Gdy posag ustanawiano w formie sumy zapisanej na dobrach - to oddawano je w zastaw użytkowy mężowi; gdy posag ustanowiono w pieniądzu - sumę posagową oraz wienną zabezpieczał mąż na połowie swoich dóbr - co nazywano oprawą (stanowiła hipotekę żony). Gotówką posagową oraz wienną dysponował mąż, na dysponowanie dobrami oprawnymi potrzebował zgody żony. Dziedziczenie: a) po śmierci męża żona obejmowała dobra oprawne w zastaw użytkowy (do czasu wypłaty sum posagowych przez spadkobierców jej męża); gdy mąż nie ustanowił wiana - wdowie należał się od spadkobierców męża tzw. wieniec, traktowany jako odszkodowanie za utracone dziewictwo; mąż mógł ustanowić dożywocie (zapis dla żony na wypadek wdowieństwa, przyznający jej prawo użytkowania części lub całości (najczęściej) majątku mężowskiego (bez możności dysponowania nim, oprócz prawa wydzierżawienia) do końca jej życia (stąd nazwa) lub do powtórnego zamążpójścia. b) po śmierci żony dobra oprawne przechodziły na dzieci, a gdy ich nie było - wiano wracało do męża; od XVI wieku również żona mogła ustanowić dożywocie na rzecz męża. Występowanie: polskie prawo ziemskie.