Ten artykuł dotyczy zakładu w Rosji. Zapoznaj się również z: inne znaczenia słowa "Majak".

Widok z satelity na zakłady Majak

Majak, (ros.) Маяк, „latarnia morska”, to nazwa jednego z największych zakładów atomowych Federacji Rosyjskiej, zlokalizowanego około 150 kilometrów na południowy wschód od Jekaterynburga w pobliżu miasta Kasli i 72 kilometry na północny zachód od Czelabińska. Miastem położonym najbliżej zakładu jest Oziorsk, stanowiący ośrodek administracyjny. W historii rosyjskich badań nad bronią jądrową Majak znany był pod nazwami Czelabińsk-40, a potem Czelabińsk-65.

Majak przywoływany jest również w związku z poważnym skażeniem dużego obszaru Uralu w roku 1957, które było utrzymywane w tajemnicy przez Związek Radziecki przez około 30 lat. Warunki pracy w zakładzie Majak i ówczesny brak poczucia odpowiedzialności za środowisko naturalne doprowadziły do dodatkowego skażenia pobliskich jezior i spowodowania poważnych zagrożeń dla zdrowia ludzkiego oraz wypadków. Część obszaru skażona przez zakład Majak nadal jest zamknięta z uwagi na podwyższony poziom promieniowania. W ciągu drugiej połowy XX wieku na działanie promieniowania jonizującego narażone było około pół miliona mieszkańców rejonu; napromieniowanie następowało przy co najmniej jednej okazji, w niektórych przypadkach doprowadzając do dwudziestokrotnego przekroczenia dawki promieniowania osób przebywających w rejonie Czarnobyla podczas katastrofy elektrowni atomowej.

Majak był celem lotu rozpoznawczego Gary'ego Powersa w maju 1960.

Instalacje przechowywania materiałów rozszczepialnych, widok na budynek administracji magazynu z uwzględnieniem wszystkich instalacji pomocniczych. Koparka jest urządzeniem odkrywkowym zakupionym przez Korpus Inżynieryjny Armii Stanów Zjednoczonych.

Historia badań nuklearnych

Zakłady Majak zbudowano w pośpiechu i tajemnicy w latach 1945-1948, jako część radzieckiego programu badań nad bronią atomową. Pierwotnie zakładany cel istnienia zakładu to rafinowanie i obrabianie plutonu o przeznaczeniu wojskowym. W tym celu zbudowano pięć reaktorów atomowych. W późniejszym okresie zakład specjalizował się w przetwarzaniu plutonu ze zdemobilizowanej broni i odpadów z reaktorów atomowych. Współcześnie Majak wytwarza tryt i izotopy promieniotwórcze, wyłączywszy pluton. W ostatnich latach kontrowersje wokół zakładu wzbudził pomysł przetwarzania za opłatą odpadów zagranicznych reaktorów jądrowych.

W pierwszych latach działania z zakładu Majak wyciekły pewnie ilości skażonej promieniowaniem wody, która przedostała się do pobliskich jezior i rzeki Tiecza, której wody zasilają Ob. Konsekwencje przedostania się napromieniowanej wody do dolnego biegu rzek nie są jeszcze znane. Niektórzy mieszkańcy Oziorska twierdzą, ze mieszkanie w tej okolicy nie stanowi obecnie zagrożenia z uwagi na spadek poziomu promieniowania od lat 60. XX wieku. Nie przywołują też żadnych problemów ze zdrowiem własnym i zdrowiem pracowników zakładu Majak. Twierdzenia te są jednak niepoparte dowodami, a dodatkowo nikt nie zaprzecza temu, ze osoby pracujące w Majaku w latach 50. i 60. XX wieku zmarły wskutek wystawienia na promieniowanie jonizujące. Sytuacja znacznie się od owego czasu poprawiła, lecz administracja zakładu Majak była wielokrotnie krytykowana za praktyki nie do końca uzasadnione środowiskowo.