Makatea - Polski Serwis Naukowy

Makatea - wyspa na Oceanie Spokojnym, koralowy atol, w archipelagu Tuamotu, w Polinezji Francuskiej.

Powierzchnia wyspy wynosi 25 km², zamieszkuje ją 94 stałych mieszkańców (2002).

Lokalnym ośrodkiem administracji francuskiej jest wieś Moumu na wschodnim wybrzeżu wyspy. Od roku 1964 rejestruje się ciągły spadek liczby ludności wyspy, powiązany ze wstrzymaniem wydobycia fosforytów.

Znajdują się tu również dwie opuszczone i wyludnione wioski : Vaitepaua i Temao (dawny port z którego wywożono wydobyte na wyspie fosforyty).

Tuamotu (fr. Îles Tuamotu, oficjalnie Archipel des Tuamotu) - archipelag na Oceanie Spokojnym, w Polinezji Francuskiej. Ciągnie się na przestrzeni 1500 km między 139° i 151° dł. zach. oraz 14° i 23° szer. pd. Tworzy go potrójny łańcuch 78 niskich atoli koralowych otoczonych płytkim morzem, pełnym mielizn. Gleba wysp jałowa, roślinność uboga, jedynie w pł.-zach. części archipelagu rosną palmy kokosowe i chlebowce. Klimat zwrotnikowy, gorący; opady od 1500 mm do 2500 mm rocznie. Częste huragany. Na wyspie Makatea są bogate pokłady fosforytów. Powierzchnia - 819 km², ludność - 14 876 mieszkańców (2002).

Ocean Spokojny (Pacyfik), Ocean Wielki – największy, najgłębszy i najstarszy na świecie zbiornik wodny. Z powierzchnią równą 178,7 mln km² zajmuje jedną trzecią całej Ziemi. Największą rozciągłość południkową osiąga między Arktycznym Morzem Beringa a Morzem Rossa przy brzegach Antarktydy i wynosi ona aż 15500 km. Z kolei największą rozciągłość równoleżnikową osiąga między wybrzeżem Indonezji a Kolumbii i Peru i wynosi 19800 km czyli prawie połowę obwodu kuli ziemskiej i pięć razy więcej niż średnica Księżyca. Granicami oceanu są: Ameryki Północna i Południowa na wschodzie, Azja i Australia na zachodzie oraz lodu Arktyki i Antarktydy odpowiednio na północy i południu. Pojemność oceanu szacowana jest na 169,2 mln km³ co stanowi 46% ziemskich zasobów wód. Tradycyjnie dzieli się go wzdłuż równika na część północną i południową, ale wyjątkami są tutaj wyspy Gilberta i Galapagos w całości uznawane za Południowy Pacyfik. Na tym Oceanie znajduje się największa głębia Rów Mariański (głębokość: 10 911 m) oraz druga co do wielkości wyspa świata Nowa Gwinea. Średnia głębokość wynosi 4 280 m p.p.m.

Wyspa stanowi część gminy zbiorowej („Commune associée“) Rangiroa, w skład której wchodzą jeszcze trzy inne atole koralowe. Podstawowym zajęciem mieszkańców jest uprawa kopry i rybołówstwo.

Wyspa została odkryta przez holenderskiego żeglarza i odkrywcę Jakoba Roggeveena w roku 1722. Odkrywca nadał jej nazwę Aurora. W późniejszym okresie wyspa została przez miejscowych Polinezyjczyków przemianowana na Tea Dad (Biała Skała - nawiązując do występujących tu złóż fosforytów).

Atol – typ płaskiej wyspy koralowej położonej na oceanie, składającej się z rafy koralowej w kształcie pierścienia otaczającego centralną depresję. Depresja ta nazywana laguną może być częścią wyłonionej wyspy, stanowić niewielki, lecz odrębny zbiornik wodny lub też być połączona z morzem. Nazwa atol pochodzi z języka divehi używanego na Malediwach, spopularyzował Karol Darwin.

Koral – szkielety węglanowe koralowców. Nazwa wywodzi się od łacińskiej nazwy organizmów morskich z podgromady koralowców Corrallium, zamieszkujących morza strefy ciepłej i gorącej.