Bp prof. dr Maksymilian Rode (ur. 13 września 1911 w Rogoźnie Wielkopolskim, zm. 6 lipca 1999 w Warszawie) – biskup-zwierzchnik Kościoła Polskokatolickiego w latach 1959–1965, wcześniej ksiądz rzymskokatolicki, ceniony wykładowca Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie, publicysta, społecznik. Odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi i Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.

W 1930 Maksymilian Rode rozpoczął studia filozoficzne w Arcybiskupim Seminarium Duchownym w Gnieźnie, które ukończył w 1932 i przeszedł na dalsze czteroletnie studia teologiczne w Arcybiskupim Seminarium Duchownym w Poznaniu. 15 czerwca 1935 otrzymał święcenia kapłańskie z rąk biskupa Walentego Dymka. Od lipca 1935 podjął pracę duszpasterską w Swarzędzu, w 1936 uzyskał tytuł magistra teologii na Wydziale Teologii Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, a w 1938 tytuł doktora teologii na Wydziale Teologii Katolickiej Uniwersytetu Warszawskiego. W październiku 1938 wyjechał do Louvain (Belgia) celem pogłębienia studiów w Ecole des Sciences Politiques et Sociales w zakresie katolickiej nauki społecznej.

W okresie okupacji hitlerowskiej przebywał początkowo w Niestronnie (k. Mogilna), gdzie w okresie od 7 września do 12 grudnia 1939 zastępował zmarłego proboszcza. Na początku 1940, znajdując się w Warszawie zajmował się pracą konspiracyjną. Zaczął tworzyć komplety szkolne i organizować pomoc dla osób wysiedlonych, w tym także dla duchownych, oraz wysyłanie paczek więźniom hitlerowskich obozów koncentracyjnych. Był inicjatorem i redaktorem czasopism konspiracyjnych: Kultura Polska i Polityka Społeczna, organizował tajne nauczanie. 13 sierpnia 1944 został aresztowany przez nazistów i jako więzień polityczny przebywał w obozie koncentracyjnym w Oranienburg-Sachsenhausen, skąd uwolniony został w dniu 27 kwietnia 1945 przez wojska amerykańskie.

Po zakończeniu II wojny światowej został administratorem parafii rzymskokatolickiej w Głuszynie, wkrótce objął stanowisko referenta duszpasterskiego Kurii Metropolitalnej w Poznaniu. Od października 1945 był wykładowcą na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Poznańskiego, zajmując przy tym szereg stanowisk kościelnych i społecznych, był ponadto od października 1946 profesorem socjologii w Wyższym Instytucie Kultury Religijnej i Arcybiskupim Seminarium Duchownym w Poznaniu oraz od 1948 redaktorem naczelnym miesięczników: Wiadomości Duszpasterskie i Miesięcznik Kościelny oraz tygodnika Głos Katolicki. Jako osobisty przedstawiciel kardynała Augusta Hlonda prowadził też rozmowy polityczne z ówczesnym premierem i wicepremierem Rządu RP.

W 1951 nastąpiły pierwsze nieporozumienia ks. Rodego z jego przełożonym, ks. abp Walentym Dymkiem, których podłożem były zawiedzione nadzieje na uzyskanie zaszczytów kościelnych. Konflikt ten dodatkowo potęgowały bliskie kontakty ks. Rodego z kobietami. W wyniku kilkuletniego konfliktu, w 1956 ks. Rode porzucił stan kapłański i wstąpił w związek małżeński. Urząd do Spraw Wyznań tylko czekał na taki rozwój sytuacji. Suspendowany przez Watykan, posiadający talenty organizacyjne i znane w środowisku rzymskokatolickim nazwisko, Maksymilian Rode stał się najodpowiedniejszym kandydatem ówczesnej władzy na przewodzenie Kościołowi Polskokatolickiemu. Już 20 grudnia 1958 zostaje powołany na stanowisko wikariusza generalnego Kościoła Polskokatolickiego. Rada Kościoła Polskokatolickiego na swej sesji w dniu 9 czerwca 1959 wybrała go na biskupa ordynariusza Kościoła, co owacyjnie poparł i przez głosowanie jednomyślnie zatwierdził IV Synod Ogólnopolski, odbyty w dniach 16—17 czerwca 1959 w Warszawie. Sakrę biskupią nadano elektowi w starokatolickiej katedrze św. Gertrudy w Utrechcie w dniu 5 lipca 1959. W latach 1959-1965 Kierownik Sekcji Starokatolickiej ChAT.

Bp Rode był nieprzychylny prymasowi Stefanowi Wyszyńskiemu. Na łamach prasy krytykował jego działania i reformy personalne przeprowadzane w Kościele rzymskokatolickim oraz to, iż rzekomo publicznie podżegał do niszczenia świątyń polskokatolickich. Władze ludowe były zadowolone z działań podejmowanych przez bp. Rodego, liczba wiernych Kościoła regularnie wzrastała, przybywały nowe parafie na terenie całej Polski. Z czasem jednak władze zaczęły odczuwać, iż aktywność bp. Rodego zmalała, a Kościół stracił misyjnego ducha. Władze PRL twierdziły, iż bp Rode nie prowadzi dynamicznych zmian, a tylko powiększa majątkowy i administracyjny stan kościoła poprzez wcielanie do instytucji kolejnych skłóconych z biskupami rzymskokatolickimi parafii. Również kler i polskokatolicy zaczęli zarzucać zwierzchnikowi zbytnią pychę i nazywanie siebie prymasem. 1 listopada 1965 zmuszono bpa Rodego do złożenia dymisji, a nowym biskupem został Julian Pękala.

Po ponownym włączeniu się bpa Maksymiliana Rodego w nurt życia kościelnego, powierzono mu szereg funkcji. Był więc oficjałem Sądu Kościelnego, członkiem Rady i Prezydium Rady Synodalnej, członkiem Rady Pedagogicznej przy Radzie Synodalnej, członkiem Kolegium Wydawniczego itp.

Przypisy