Maluta Skuratow - Polski Serwis Naukowy

Maliuta Skuratow i metropolita moskiewski Filip II

Maliuta Skuratow (właściwie Grigorij Łukianowicz Skuratow-Bielskij, ros. Григорий Лукьянович Скуратов-Бельский, zm. 1 stycznia 1573) – jeden z dowódców opriczników, zaufany cara Rosji Iwana IV Groźnego.

Św. Filip II z Moskwy (ur. 12 grudnia 1507 - zm. 1569) - metropolita Moskwy i Wszechrusi moskiewskich). Urodził się w 1507 r. w Moskwie w rodzinie bojarskiej. Po śmierci ojca i odejściu matki do monasteru, przez pewien czas przebywał przy dworze wielkiego księcia Wasyla III. W 1537 r. ostatecznie zdecydował się zostać mnichem i skierował swe kroki do Monastyru Sołowieckiego. Tam, przechodząc kolejne szczeble życia zakonnego, został ihumenem. Pod jego rządami monaster znacznie się rozwinął. Zbudowano sobory - Przemienienia Pańskiego i Zaśnięcia Matki Bożej, wzniesiono szereg nowych budynków, powstała przystań, szpital, wspólnotę otoczono murami.

Dymitr Iwanowicz Szujski (ros. Дмитрий Иванович Шуйский) (ur. ok. 1560 zm. 27 września 1612 w Gostyninie) – naczelny wojewoda wojsk moskiewskich, brat cara Wasyla IV Szujskiego, krajczy dworu cara Iwana IV Groźnego w latach 1580-1586, wojewoda kargopolski w latach 1586-1587, bojar od 1586.

Skuratow zdobył wysoką pozycję w 1569 roku, biorąc udział w egzekucji kniazia Władimira Andriejewicza, kuzyna Iwana Groźnego i potencjalnego rywala do tronu. W grudniu 1569 roku Skuratow wykonał rozkaz uduszenia metropolity Moskwy, Filipa II, który popadł w niełaskę u cara z powodu krytyki jego krwawych rządów.

Estonia (est. Eesti, Republika Estońska – Eesti Vabariik) – państwo w Europie Północnej, nad Morzem Bałtyckim, powstałe po I wojnie światowej. Członek Unii Europejskiej i NATO. Graniczy z Łotwą od południa i z Rosją od wschodu oraz z Finlandią przez Zatokę Fińską.

Oblężenie białego Kamienia przez wojska moskiewskie miało miejsce w roku 1573. Zginął w nim twórca opryczniny, Maluta Skuratow. Było początkiem czteroletnich rządów Iwana Groźnego w tym mieście.

7 stycznia 1570 roku Skuratow poprowadził karną ekspedycję przeciw Nowogrodowi Wielkiemu, zabijając tysiące mieszkańców miasta, łupiąc i obracając je ruiny. Rok później kierował śledztwem w sprawie przyczyn klęski wojsk moskiewskich w wojnie z chanem krymskim Dewletem I Girejem.

Wojny inflanckie lub dominium Maris Baltici (pol. władztwo Morza Bałtyckiego) – seria konfliktów politycznych i zbrojnych w okresie od 1558 do 1583 między państwem polsko-litewskim (od 1569 roku Rzeczpospolita), a Szwecją, Danią i Carstwem Rosyjskim o ziemie zakonu inflanckiego (do 1525 gałąź zakonu krzyżackiego).

Opricznina (ros. Опричнина) – określenie okresu w historii Rosji (1565-1572) i jednocześnie polityki zastosowanej w tym czasie przez cara Iwana IV Groźnego. Głównym celem opriczniny było zdławienie wszelkiej opozycji wewnętrznej i umocnienie władzy carskiej. Polegała ona na wydzieleniu znacznej części państwa moskiewskiego spod władzy bojarów (pozostała im reszta zwana ziemszczyną) i poddaniu jej bezpośredniej władzy cara i terrorowi jego gwardzistów zwanych opricznikami.

Zginął w czasie oblężenia Weissensteinu (obecnie Paide w Estonii) w czasie wojny inflanckiej w 1573 roku i został pochowany w monasterze Josifo-Wołokołamskim.

Jedna z jego córek, Maria została żoną Borysa Godunowa, natomiast druga, Jekaterina, Dymitra Szujskiego.

Źródła

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Maluta Skuratow

В. О. Ключевский. «Курс русской истории». Лекция XXIX

Н. М. Карамзин. «История государства Российского» Глава 3. Продолжение царствования Иоанна Грозного. г. 1569—1572

С. М. Соловьев. «История России с древнейших времен» Том 6. Глава 4. Опричнина

Н. И. Костомаров. «Русская история в жизнеописаниях ея главнейших деятелей» Глава 20. Царь Иван Васильевич Грозный

Митрополит Макарий. «История Русской церкви» Том III. Отдел 2. Глава 2. Митрополия Восточнорусская, или Московская: ее первосвятители и ход главнейших в ней событий. — СПб, 1883.

А. В. Карташев. Очерки по истории Русской Церкви. Том 1. — Париж, 1959; М., 1991

Глушкова В. Г. Подмосковье. Культура, история, география. Исторический путеводитель. — М.: Вече, 2005

Генрих Штаден. О Москве Ивана Грозного. М. и С. Сабашниковы. 1925

Штаден Г. Записки о Московии. — М., — Л., 1927.

Штаден Г. Записики немца-опричника. — М., 2002.