Mamert Stankiewicz - Polski Serwis Naukowy

Grób kapitana Mamerta Stankiewicza w Hartlepool, 2005

Mamert Stankiewicz herbu Mogiła (ur. 22 stycznia 1889 w Mitawie (obecnie Jełgawa), zm. 26 listopada 1939) – komandor podporucznik Marynarki Wojennej II RP, kapitan żeglugi wielkiej Polskiej Marynarki Handlowej, dowódca statków "Lwów", "Polonia" oraz "Piłsudski", znany jako Znaczy Kapitan, także jako bohater powieści Karola Olgierda Borchardta Znaczy Kapitan.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Flotylla rzeczna - część marynarki wojennej, składająca się z okrętów rzecznych i działająca na wodach śródlądowych - rzekach, kanałach, jeziorach. Głównymi klasami okrętów rzecznych były monitory rzeczne, kanonierki rzeczne, kutry artyleryjskie, kutry patrolowe oraz różne typy doraźnie uzbrojonych statków. Na większych rzekach mogły operować też niektóre okręty pełnomorskie. Zadaniem flotylli rzecznych były głównie obrona linii rzek, wspieranie wojsk lądowych, wspieranie desantów, ochrona przepraw i walka z okrętami przeciwnika.

Życiorys

Ukończył Morski Korpus Kadetów w Petersburgu i służył w rosyjskiej marynarce wojennej.

W czasie I wojny światowej był oficerem nawigacyjnym okrętu flagowego Floty Bałtyckiej – krążownika pancernego "Ruryk", podczas operacji w Zatoce Ryskiej; później dowódcą pancernika.

W latach 1918-1919 został urzędnikiem Konsulatu Rosyjskiego w Pittsburghu w USA. Delegowany następnie na Syberię do flotylli rzecznej. Aresztowany przez Czeka, przebywał w więzieniu w Irkucku, a następnie, do połowy maja 1921, w obozie w Krasnojarsku.

Nawigacja – dział wiedzy zajmujący się określaniem bieżącego położenia oraz drogi do celu dla statków, pojazdów i innych przemieszczających się obiektów.

Mina morska to środek walki morskiej, przeznaczony do rażenia podwodnej części kadłuba okrętu lub statku. Składa się z ładunku materiału wybuchowego umieszczonego w kulistym lub cylindrycznym kadłubie wodoszczelnym, wyposażonego w urządzenia zapalające i zabezpieczające.

Od czerwca 1921 w Polsce, zweryfikowany w stopniu komandora podporucznika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku i przydzielony do Szkoły Morskiej w Tczewie jako kierownik Wydziału Nawigacyjnego. Jednocześnie wykładał astronomię i nawigację w Oficerskiej Szkole Marynarki Wojennej w Toruniu. W 1923 uczestniczył w podróży statku Szkoły Morskiej "Lwów" do Brazylii, a w latach 1924-1926 dowodził "Lwowem" jako komendant, następnie podjął pracę na statkach handlowych i jako pilot w Urzędzie Morskim w Gdyni.

Order Virtuti Militari (. Ustanowiony przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego 22 czerwca 1792 dla uczczenia zwycięstwa w bitwie pod Zieleńcami, po rozpoczęciu wojny polsko-rosyjskiej przeciwko konfederacji targowickiej, w obronie Konstytucji 3 Maja.

Tczew (kaszb. Dërszewò, koc. Derszewo, niem. Dirschau, łac. Trsovia) – miasto i gmina w województwie pomorskim, siedziba powiatu tczewskiego. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa gdańskiego.

Od 1931 dowodził transatlantykami "Pułaski" i "Polonia". Dozorował budowę transatlantyku MS "Piłsudski" i został jego kapitanem.

MS "Piłsudski" został zatopiony 26 listopada 1939, prawdopodobnie na niemieckiej minie. Kapitan Stankiewicz zszedł z pokładu jako ostatni. Wyłowiono go z morza, lecz zmarł wskutek hipotermii i ataku serca.

Napisał wspomnienia Z floty carskiej do polskiej (pierwotny tytuł nadany przez autora to Korsarz i Don Kichot). Opisany został w poświęconej mu książce Karola Olgierda Borchardta Znaczy Kapitan.

Okręt flagowy – okręt, na którym znajduje się dowódca zespołu okrętów lub całej floty. Obecność dowódcy symbolizuje flaga lub proporzec na maszcie. Okrętów flagowych może być tyle, ile jest samodzielnie działających zespołów okrętów w czasie wojny. W czasie pokoju jest jeden symboliczny okręt wyznaczony do pełnienia funkcji okrętu flagowego dla całej floty.

Pancerniki – klasa dużych, silnie opancerzonych i uzbrojonych pełnomorskich okrętów, stanowiących trzon największych flot wojennych od czasu powstania klasy pancerników w drugiej połowie XIX wieku, do okresu II wojny światowej. Przeznaczeniem pancerników było zapewnienie panowania na morzach poprzez wygrywanie bitew artyleryjskich i niszczenie wrogich jednostek nawodnych wszystkich klas. Pierwsze pancerniki pojawiły się w latach 60. XIX wieku i z miejsca zastąpiły drewniane okręty liniowe w roli najpotężniejszych jednostek floty, przejmując także ich nazwę w niektórych językach (zobacz niżej). Szczyt znaczenia pancerniki miały podczas wojny rosyjsko-japońskiej (1904-1905) i I wojny światowej, istotną rolę odgrywały także podczas II wojny światowej, aczkolwiek utraciły wtedy swój prymat na rzecz lotniskowców. Po tej wojnie klasa ta stopniowo zanikła, jedynie nieliczne pozostające w służbie okręty używane były w bardzo ograniczonym zakresie do lat 90. XX wieku. Polska nie posiadała w swojej marynarce okrętów tej klasy.

Jego imię nosił statek MS „Kapitan M. Stankiewicz” zwodowany 13 listopada 1962.

Odznaczony pośmiertnie orderem Virtuti Militari i brytyjskim Distinguished Service Cross.

Został pochowany z asystą wojskową na cmentarzu West Village Cementary przy View Road w Hartlepool niedaleko Middlesbrough, na wschodnim wybrzeżu Anglii (położenie grobu kpt. Mamerta Stankiewicza kwatera: PLOT 2 RCM na cmentarzu West Village Cementary w Hartlepool 54°42′26.54″N 1°14′01.41″W / 54.707373, -1.233725). Dawniej grobem kpt. Mamerta Stankiewicza opiekowało się Stowarzyszenie Oficerów Polskiej Marynarki Handlowej w Londynie obecnie opiekę przejął YKP w Londynie.

Marynarka Wojenna Imperium Rosyjskiego (Военно-Морской Флот Российской империи, Wojenno-Morskoj Fłot Rossijskoj impierii) – jeden z rodzajów sił zbrojnych (marynarka wojenna) Imperium Rosyjskiego, istniejący od XVII wieku do wojny domowej w Rosji.

Komandor podporucznik (kmdr ppor.) – wojskowy stopień oficerski w polskiej Marynarce Wojennej, odpowiadający majorowi w Wojskach Lądowych i Siłach Powietrznych. Jego odpowiedniki znajdują się także w marynarkach wojennych innych państw.

Przypisy

od słowa "znaczy", którym rozpoczynał niemal każde zdanie. Źródło: Znaczy Kapitan K.O.Borchardta
Jan Ruszkowski: Śladami Znaczy Kapitana (pol.). port21.pl. [dostęp 22 lipca 2009].
[za:] Jerzy Knabe: Doroczna wizyta u Kpt. Mamerta Stankiewicza (pol.). pogoria.org, 3.11.2008. [dostęp 22 lipca 2009].
Yacht Klub Polski w Londynie (pol.). [dostęp 22 lipca 2009].

Literatura

Karol Olgierd Borchardt: Znaczy Kapitan. Gdynia: Miniatura, 2005, s. 377. ISBN 8389915014. [dostęp 22 lipca 2009]. (pol.)

Mamert Stankiewicz: Z floty carskiej do polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Iskry, 2007, s. 350. ISBN 978-83-244-0057-7. (pol.)

Linki zewnętrzne

Who is who: Mamert Stankiewicz. www.ZeglujmyRazem.com. [dostęp 2012-04-20].