|
|
|
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
 RSS
Dodaj do:
Warto przeczytać: Wiosną, nad zachodnią częścią Ameryki Północnej, odnotowuje się większą koncentrację ozonu, głównie za sprawą powietrza napływającego ze wschodu znad Oceanu Spokojnego - jak pokazują wyniki nowych badań. Odkrycia, opisane w czasopiśmie Nature, stanowią dorobek finansowanego ze środków unijnych projekt... W dniach 18 - 20 października 2011 w Oxfordzie, Wlk. Brytania, odbędą się warsztaty pt. "Dostarczanie zharmonizowanych informacji wysokiej jakości na podstawie danych z obserwacji Ziemi do roku 2015".
Podczas wydarzenia omawiane będą problemy związane z ustaleniem mapy drogowej kluczowych celów, która obejmie aspekty techniczne,... Nowe badania europejskie wskazują, że powiązanie między spożywaniem alkoholu a uszczerbkiem na zdrowiu jest ściślejsze w krajach bałtyckich i Szwecji niż we Włoszech. Odkrycia opublikowane w czasopiśmie Alcoholism: Clinical & Experimental Research s... Już wkrótce ruszą nowe badania unijne nad zdrowiem migrantów z Afryki Północnej. Przeprowadzi je 6 uczelni wyższych z Europy i Afryki Północnej, a UE przeznaczyła na nie kwotę 2 mln EUR.
Źródłem wsparcia badań jest projekt EUNAM (UE i migranci z Afryki Północ... Przegląd najważniejszych tematów współczesnej fizyki oraz opracowanie zasad współpracy naukowców w ramach dużych ośrodków badawczych to główne tematy konferencji naukowej ASEPS 2011, która rozpoczęła się w środę we Wrocławiu. W konferencji ...
Ostatnio na Forum:
Dyskusje
8
odp.
4
odp. Reklama:
 MamutCzy wiesz że...? Skarłowacenie to ewolucyjny proces sukcesywnego zmniejszania się rozmiarów ciała populacji danego gatunku wskutek presji selektywnej zwiększającej przeżywalność mniejszych osobników. Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa. The University of Oxford (nieformalnie: Oxford University, lub po prostu Oxford, tradycyjne spolszczenie: Uniwersytet Oksfordzki lub po prostu Oksford) – najstarszy uniwersytet w krajach języka angielskiego, znajdujący się w Oksfordzie w środkowej Anglii. 
 Mamut (Mammuthus) – rodzaj trąbowców wymarłych pod koniec ostatniej epoki lodowej, u schyłku plejstocenu, zamieszkujących rozległe obszary Europy, Ameryki Północnej i północnej Azji. Wyspa Wrangla (ros. Остров Врангеля) – wyspa na północno-wschodnich krańcach Rosji na Morzu Arktycznym, między Morzem Wschodniosyberyjskim a Morzem Czukockim, jest oddzielona od kontynentu Cieśniną de Longa. Wyspa wchodzi w skład Czukockiego Okręgu Autonomicznego. Powierzchnia ok. 7,3 tys. km², środkowa część górzysta, (najwyższy szczyt - Góra Sowiecka 1096 m), wzdłuż wybrzeży niziny. Wyspa znajduje się w strefie klimatu subpolarnego, liczne lodowce górskie, roślinność tundrowa.
Wymieranie, ekstynkcja – proces zanikania gatunków lub innej grupy taksonomicznej. Naturalny proces związany z istnieniem życia na Ziemi i towarzyszący jego istnieniu od samego początku. W skali milionów lat szacuje się tempo wymierania gatunków na zaniknięcie jednego gatunku co rok do pięciu lat. Na wielkość tę ogromny wpływ mają jednak okresowo następujące masowe wymierania. Pomiędzy nimi tempo wymierania jest niewielkie, szacowane na wymarcie jednego gatunku co kilkaset lat. Wpływem cywilizacji ludzkiej tłumaczy się zwiększone tempo wymierania gatunków dokumentowane od kilkudziesięciu tysięcy lat, zwłaszcza w okresie ostatnich kilkuset lat. Współcześnie, według różnych ocen, wymiera od 5 tysięcy do 500 tysięcy gatunków rocznie. Najczęściej pod pojęciem mamuta rozumie się wymarłego pod koniec ostatniej epoki lodowcowej mamuta włochatego (zw. też mamutem właściwym), choć większość gatunków mamutów nie posiadała owłosienia. Wyodrębnia się kilka gatunków mamutów: Mamut włochaty należał do ulubionej zwierzyny łownej człowieka w późnym plejstocenie, co znalazło swe odzwierciedlenie w zachowanych do dzisiaj licznych wyobrażeniach i malowidłach, pozostawionych głównie na ścianach jaskiń (np. w Rouffignac we Francji). Mamuty były źródłem pożywienia, ale dostarczały także materiałów do wyrobu okryć (skóry), sprzętów domowych, narzędzi i ozdób (kości, ciosy). Kości wykorzystywane były sporadycznie również do budowy paleolitycznych domostw, czego ślady odnaleziono w miejscowości Meziriczi na Ukrainie. Słoń indyjski (Elephas maximus) - ssak z rzędu trąbowców, jeden z trzech żyjących gatunków rodziny słoniowatych, zamieszkujący lasy i zarośla Azji Południowej i Południowo-Wschodniej.
Plejstocen – epoka, która wraz z holocenem stanowi okres czwartorzędu, który jest formalnie trzecim okresem w erze kenozoicznej. Trwał od 2,588 mln lat temu (obejmując piętro gelas, dawniej zaliczane do pliocenu) do początku holocenu 11700 lat temu (przed rokiem 2000). Plejstocen nieformalnie nazywany jest też epoką lodowcową, lub epoką lodową, w której olbrzymie lodowce kontynentalne (lądolody) pokryły wielką część Europy, łącznie z Polską, a także inne obszary strefy umiarkowanej, a więc zachodnią Syberię, Amerykę Północną, Grenlandię, Tybet, Ziemię Ognistą, Argentynę, Tasmanię. W powszechnym mniemaniu mamuty były zwierzętami niezwykłych rozmiarów, co zaowocowało przenośnym znaczeniem samego określenia mamut jako czegoś wielkiego. Największy znany gatunek mamuta, mamut stepowy, którego szczątki odnaleziono na obszarze Europy i Azji, osiągał 4,5–5 m wysokości w kłębie. Większość gatunków mamutów była mniejsza, porównywalna z dzisiejszym słoniem indyjskim, choć istniały także jeszcze mniejsze formy, jak mamut karłowaty, którego pozostałości odnaleziono na Channel Islands u wybrzeży Kalifornii, a który był niemal dwukrotnie mniejszy od mamuta cesarskiego. Muzeum Ziemi Polskiej Akademii Nauk w Warszawie jest wielodziałową placówką muzealną, która oprócz podstawowej misji jaką jest gromadzenie zbiorów i ochrona dziedzictwa geologicznego, prowadzi prace badawcze i dokumentacyjne oraz szeroką działalność w zakresie popularyzacji nauk o Ziemi i upowszechniania wiedzy przyrodniczej.
Wikinews to wolnodostępny serwis informacyjny oparty na technologii Wiki. Oznacza to, że każdy jego użytkownik (zarówno zarejestrowany, jak i niezarejestrowany) może redagować jego zawartość, dodawać nowe artykuły i tworzyć materiały dziennikarskie. Celem tego obywatelskiego dziennikarstwa jest dbałość zarówno o przestrzeganie praw autorskich, pozwalanie na łatwiejsze udostępnianie treści, lecz także dbałość o wiarygodność. Nie do końca jest jasna przyczyna wymarcia mamutów. Najogólniej rzecz biorąc podaje się trzy ewentualne przyczyny lub ich kombinację: Jak się uważa, ostatnie mamuty na stałym lądzie wyginęły ok. 10–8 tys. lat p.n.e., natomiast niewielka populacja mamutów istniała na Wyspie Wrangla nawet do 2000 r. p.n.e. Ta ostatnia izolowana populacja uległa skarłowaceniu wskutek systematycznie malejącej przestrzeni ich biotopów i zasobów pożywienia. Karłowate osobniki dorastały do wzrostu 1.8 m w kłębie. W 2009 roku naukowcy odkryli że ostatnie mamuty, jakie żyły na terenie dzisiejszej Wielkiej Brytanii wyginęły około 12000 lat p.n.e. Przedtem uważano, że zwierzęta te zniknęły z północno-zachodniej Europy 19000–17000 lat p.n.e. Odkrycia dokonano za pomocą nowej metody oczyszczania próbek, wykorzystywanych do datowania węglem, nazwanej ultrafiltracją i opracowanej na Uniwersytecie Oksfordzkim. Bieriozowka (ros. Берёзовка) – rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji; prawy dopływ Kołymy. Długość 517 km, powierzchnia dorzecza 24 800 km².
Mamut południowy (†Mammuthus meridionalis) - jeden z pierwszych gatunków mamutów, wywodzący się od wcześniejszego †Mammuthus africanavus. Pojawił się około 3 milionów lat temu a wymarł prawdopodobnie ok. 1 miliona lat temu. Jest to gatunek kluczowy dla ewolucji mamutów. Z jednej strony dał początek gałęzi euroazjatyckiej, której najlepiej znanym przedstawicielem jest mamut włochaty (†M. primigenius), z drugiej wywodzą się od niego mamuty północnoamerykańskie. Gatunek ten przekroczył most lądowy Beringa ok 1,7 miliona lat temu podczas jednego z ociepleń. Mamut południowy miał rozmiary zbliżone do rozmiarów dzisiejszego słonia afrykańskiego (Loxodonta africana). Budowa zębów trzonowych świadczy o przejściu z pokarmu zawierającego dużo liści do pokarmu, w którym dominowały trawy stepowe, typowego dla późniejszych gatunków. Przypuszczalnie mamut stepowy posiadał okrywę włosową, ale na pewno mniej gęstą niż u zimnolubnego mamuta włochatego. Łacińska nazwa Mammutidae opisuje, co ciekawe, nie mamuty właściwe, ale dalej z nimi spokrewnione mastodonty, które w tym samym czasie (u schyłku plejstocenu) zamieszkiwały Amerykę Północną i które również wykształciły formy pokryte owłosieniem. Na Syberii odnajdywane są liczne pozostałości mamutów, przede wszystkim kości i ciosy, ale czasem przypadkowo odkrywa się w wiecznej zmarzlinie bardzo dobrze zachowane, niemal kompletne ciała zwierząt, jak to miało miejsce w 1901 r. nad brzegami rzeki Bieriozowki, gdzie zachowały się także części miękkie, takie jak futro, skóra, mięśnie. Inny w pełni zachowany mamut został znaleziony w 2007 nad rzeką Juribej na Półwyspie Jamalskim. Na podstawie tych znalezisk możliwe jest dokładne i precyzyjne odtworzenie wyglądu tych zwierząt. Można było np. ustalić, iż w odróżnieniu od współcześnie istniejących gatunków słoni, mamuty miały małe uszy. Duże uszy u słoni służą do chłodzenia. Zamarznięte ciała mamutów były w tak dobrym stanie, iż możliwe było ustalenie, na podstawie treści żołądkowej, czym żywiły się te zwierzęta. Pożywieniem były pędy i gałązki wierzby, olchy, brzozy, młode igliwie i drobne rośliny zielne. Epoka lodowa, rzadziej lodowcowa epoka - historyczny termin na określenie okresu zlodowaceń w Europie odpowiadający z grubsza plejstocenowi, zaproponowany w 1837 przez niemieckiego botanika K. Schimpera jako alternatywa terminu dyluwium. Później stosowana także poza Europą. Obecnie termin ten nie jest używany w nauce w pierwotnym znaczeniu (jako synonim plejstocenu lub jednostka stratygraficzna), natomiast częściowo przetrwał w nazwach epizodów ochłodzeń holocenu, np. mała epoka lodowa. Używa się go też często w pracach popularnonaukowych (np. Andel) i w niektórych naukowych (zwłaszcza ogólnych podręcznikach anglojęzycznych pod angielską nazwą ice age) na określenie glacjałów plejstocenu. Czasami także w znacznie szerszym aspekcie dla każdego okresu, gdy istniały rozległe lądolody (np. Ziemia-śnieżka).
Mamut kolumbijski (†Mammuthus columbi) - najlepiej poznany gatunek mamuta zasiedlający Amerykę Północną podczas okresu plejstocenu. Wywodzi się od wcześniejszego mamuta południowego (Mammuthus meridionalis), który przywędrował z Azji przez most lądowy Beringa ok. miliona lat temu. Zasiedlał tereny stepowe i preriowe na południe od lądolodu. Prawdopodobnie nie tolerował warunków panujących na tzw. stepie mamutowym w bezpośrednim sąsiedztwie czoła lądolodu. Obszary te były zdominowane przez lepiej dostosowanego do chłodu mamuta włochatego. Mamut kolumbijski osiągał rozmiary zbliżone do rozmiarów dzisiejszego słonia afrykańskiego (Loxodonta africana). Ważył 10 ton, mierzył 4,3 m w kłębie. Jego ciosy były jednak znacznie większe niż u dzisiejszych krewniaków. Długość ciosów dorosłych samców mogła wynosić nawet do 5 metrów. Również tryb życia tego wymarłego trąbowca był najprawdopodobniej bardzo podobny do typowego dla dzisiejszych słoni. Jako ciekawostkę podaje się opowieści o ewentualnym przetrwaniu pojedynczych grup mamutów do czasów niemal nam współczesnych na odludnych, pokrytych tundrą obszarach Syberii. Przytacza się tu opowieści pilotów wojskowych, którzy w okresie II wojny światowej mieli widzieć na Syberii szarżujące stado słoni, czy wspomina o zapiskach XVI- i XVII-wiecznych podróżników rosyjskich, którzy donosili o tym, iż miejscowe ludy syberyjskie polują na mamuty dla ich ciosów. Wszystkie te opowieści, choć brzmią sensacyjnie, nie stanowią jednak żadnego dowodu dla ewentualnego istnienia mamutów także dzisiaj. Rodzaj (łac. genus, l.mn. genera) – podstawowa, obowiązkowa kategoria systematyczna obejmująca gatunek lub monofiletyczną grupę gatunków wyróżnionych na podstawie jednej lub więcej cech taksonomicznych. Nazwą rodzaj określany jest też każdy takson w randze rodzaju.
Mamut karłowaty (†Mammuthus columbi exilis) – wymarły ssak z rodziny słoniowatych, jeden z kilku znanych gatunków mamuta, którego pozostałości odnaleziono na leżących u wybrzeży Kalifornii Channel Islands (Santa Cruz, Santa Rosa, San Miguel). W oparciu o najnowsze zdobycze inżynierii genetycznej istnieje możliwość, do tej pory nie zrealizowana, sklonowania mamuta. Materiał genetyczny można by uzyskać z osobników wydobytych z wiecznej zmarzliny. Sklonowany mamut mógłby urodzić się ze słonicy. Mamuty należą wraz ze słoniem indyjskim do kladu Elephantini, natomiast słoń afrykański należy do siostrzanego kladu Loxodontini. Syberia (ros. Сибирь) – kraina geograficzna w północnej Azji, wchodząca w skład Rosji, położona między Uralem na zachodzie, Oceanem Arktycznym na północy, Oceanem Spokojnym na wschodzie, oraz stepami Kazachstanu i Mongolii na południu.
Mastodonty – to nazwa, którą do niedawna określano niemal wszystkie wymarłe trąbowce niebędące właściwymi słoniami (Elephantidae). Zaliczano tu przedstawicieli rodzin: Mammutidae, Amebelodontidae oraz Gomphotheriidae. Obecnie jedynie przedstawicieli rodziny Mammutidae nazywa się mastodontami. Budowa zębów trzonowych tych ssaków świadczy, że w przeciwieństwie do większości właściwych słoniowatych podstawą ich pokarmu były liście drzew lub inne miękkie części roślin, w tym prawdopodobnie również roślinność wodna. Właściwe słonie odżywiają się głównie twardymi trawami, więc ich trzonowce są płaskie i z dużą ilością jarzm, co umożliwia dokładne rozcieranie pokarmu bogatego w twarde składniki (krzemionkę). Zęby mastodontów miały zupełnie odmienną formę. Posiadały kilka wysokich guzków nadających się do rozcierania bardziej miękkiego pokarmu. Liczba guzków i budowa zębów trzonowych to bardzo ważne cechy, umożliwiające określenie przynależności systematycznej tych trąbowców. Mamut w muzeach polskichKompletny szkielet mamuta z Pyskowic na Śląsku, a prezentowany tutaj na zdjęciu, jest od wielu lat eksponowany na stałej wystawie w Muzeum Państwowego Instytutu Geologicznego w Warszawie. Niekompletną rekonstrukcję szkieletu, znalezionego również w Pyskowicach, wystawiono natomiast na Zamku Piastowskim w Gliwicach. Szczątki znalezione m.in. w okolicach Garwolina pokazano w warszawskim Muzeum Geologicznym na czasowej wystawie "Czas Mamuta" w roku 2007 i eksponowano ponownie, wraz ze znaleziskami ze Śląska, w latach 2009-2010. Muzeum Ziemi PAN w Warszawie dysponuje także włosami mamuta podarowanymi przez badaczy francuskich; w najniżej umieszczonej gablocie widoczne przezroczyste koliste pudełko z eksponatem. Państwowy Instytut Geologiczny (PIG) - państwowa jednostka badawczo-rozwojowa z centralną siedzibą w Warszawie, mająca za zadanie prowadzenie wszechstronnych badawczych prac geologicznych w Polsce, zwłaszcza pod kątem zastosowania wyników w gospodarce oraz realizacji map geologicznych. Pełni funkcje Państwowej Służby Geologicznej i Państwowej Służby Hydrogeologicznej. Posiada profil badawczy zbliżony do amerykańskiej United States Geological Survey.
Mamut cesarski (†Mammuthus columbi imperator) - wymarły ssak z rodziny słoniowatych. Opisywany był w dawniejszej literaturze, a także w niektórych współczesnych źródłach jako oddzielny gatunek. Obecnie przeważa jednak pogląd, że był to podgatunek mamuta kolumbijskiego (Mammuthus columbi). Zobacz teżPrzypisy
Mamut włochaty, mamut właściwy (†Mammuthus primigenius) – gatunek wymarłego ssaka z rodziny słoniowatych, z rzędu trąbowców. Był jedynym gatunkiem mamuta, który miał gęstą sierść. Wywodził się od wcześniejszego mamuta stepowego (†Mammuthus trogontherii). Pojawił się ok. 750 tysięcy lat temu i szybko rozprzestrzenił w Europie i Azji, potem również w Ameryce Północnej. Nie znaleziono nigdy szczątków tego gatunku na południe od Alp i na Półwyspie Iberyjskim. Na tereny Północnej Ameryki gatunek ten wkroczył stosunkowo późno, zaledwie ok. 100 tysięcy lat temu i zasiedlił jedynie najbardziej na północ wysunięte tereny stepowe.
Klad (z gr. ὁ κλάδος – gałąź) – w kladystyce, grupa organizmów mających wspólnego przodka, obejmująca wszystkie wywodzące się z niego grupy potomne (linie rozwojowe). W ujęciu ścisłym klady rozdzielają się dychotomicznie, tworząc dychotomiczne drzewo pokrewieństw. Diagramy przedstawiające drzewa pokrewieństw konstruowane metodami kladystycznymi nazywane są kladogramami. Ponieważ klady obejmują organizmy wszelkich rang systematycznych i mogą dotyczyć grup organizmów opisywanych w systemach klasyfikacyjnych w ramach zróżnicowanych kategorii systematycznych (lub ich części) – zwykle organizmy należące do określonego kladu nazywa się mianem "grupy".
Czy wiesz że...? beta Mamut stepowy (†Mammuthus trogontherii) jest jednym z kilku gatunków wymarłych trąbowców zaliczanych do rodzaju mamut (Mammuthus). Wywodzi się od wcześniejszego mamuta południowego (†Mammuthus meridionalis) i dał początek późnoplejstoceńskiemu mamutowi włochatemu (†Mammuthus primigenius). Trąbowiec ten zasiedlał rozległe przestrzenie kontynentalnych stepów w okresie plejstocenu. Najliczniejsze szczątki tego gatunku pochodzą z regionu Morza Czarnego, ale znajdowane są również w wielu innych rejonach Europy i Azji. Fragmentaryczne szczątki znajdowano w Polsce centralnej i południowej.
Holocen (dawniej aluwium) - najmłodsza epoka geologiczna, trwająca od 11700 lat b2k – przed rokiem 2000 (lub 11650 lat BP; data radiowęglowa - 10,2 tys. lat BP). Epoka ta rozpoczęła się z końcem ostatniego zlodowacenia plejstoceńskiego, a dokładnie - z końcem zimnej fazy młodszego dryasu (późny glacjał).
Mamut afrykański (†Mammuthus africanavus) - jeden z najstarszych gatunków mamutów. Pojawił się około 4,8 miliona lat temu w okresie pliocenu. Skamieniałości z tego okresu odkryto na stanowiskach w Czadzie, Libii, Maroko i Tunezji.
Słoń afrykański (Loxodonta africana) – gatunek ssaka z rodziny słoniowatych, największy ze współcześnie żyjących gatunków ssaków lądowych. Wcześniej uznawany jako jeden gatunek wraz z afrykańskim słoniem leśnym (Loxodonta cyclotis). Zwierzę stadne, zamieszkuje afrykańską sawannę, lasy i stepy od południowych krańców Sahary po Namibię, północną Botswanę i północną część Afryki. W starożytności wykorzystywane jako zwierzęta bojowe. Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania
Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne. Nie mogą być traktowane jako porady. |
