Manicouagan - jezioro - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy jeziora i krateru. Zapoznaj się również z: Manicouagan (rzeka).

Manicouagan – jezioro i krater uderzeniowy w Kanadzie, w centralnej części prowincji Quebec, ok. 800 km na północny wschód od Montrealu.

Jezioro Manicouagan, widok ze strony wschodniej. W oddali (nieco na prawo od środka fotografii) widać Mont Babel.

Jezioro ma kształt pierścienia kołowego otaczającego wzniesienie centralne. To wzniesienie centralne znane jako wyspa René-Levasseur, z najwyższym szczytem zwanym Mont Babel (centrum krateru) wznoszącym się 952 m n.p.m. i 590 m nad poziomem jeziora. Ze względu na swój kształt, jezioro to jest czasem zwane "okiem Quebecu" (fr.l'œil du Québec).

Quebec, Québec – prowincja Kanady. Quebec jest największą prowincją w Kanadzie pod względem powierzchni, a jeśli chodzi o liczbę ludności ustępuje jedynie Ontario. Na zachodzie graniczy z Ontario, na północy przez Zatokę Hudsona z terytorium Nunavut, na wschodzie z kontynentalną częścią Nowej Fundlandii i Labradoru oraz z Nowym Brunszwikiem. Od południa graniczy ze stanami USA: Nowy Jork, New Hampshire, Vermont i Maine. Największym miastem prowincji jest Montreal. Inne duże miasta: Québec (stolica prowincji), Trois-Rivières, Sherbrooke i Drummondville.

Ziemia (łac. Terra) − trzecia licząc od Słońca, a piąta co do wielkości planeta Układu Słonecznego. Pod względem średnicy, masy i gęstości jest to największa planeta skalista Układu.

Krater

Ocenia się, że krater Manicouagan powstał w wyniku uderzenia około pięciokilometrowego bolidu ok. 214 mln lat temu i miał początkowo średnicę ok. 100 km. Jednakże w wyniku erozji, widoczna obecnie struktura ma średnicę ok. 72 km. Krater ten jest czwartym lub piątym największym (razem z kraterem Popigaj w Rosji) kraterem uderzeniowym znanym obecnie (2009) na Ziemi.

Nature – jedno z najstarszych i najbardziej prestiżowych . Aktualnie wydawcą „Nature” jest firma Nature Publishing Group, należąca do brytyjskiego wydawnictwa Macmillan Publishers. Oprócz „Nature” wydaje ona także miesięczniki naukowe, prowadzi serwis internetowy news@nature.com oraz serwis rekrutacyjny Nature Jobs.

Kanada (ang. i fr. Canada) – państwo położone w Ameryce Północnej, rozciągające się od Oceanu Atlantyckiego na wschodzie do Oceanu Spokojnego na zachodzie i Oceanu Arktycznego na północy. Na południu i północnym zachodzie graniczy ze Stanami Zjednoczonymi, granice morskie: na północy z Danią (Grenlandia) i na wschodzie z Francją (wyspy Saint-Pierre i Miquelon). Drugie państwo świata pod względem powierzchni (po Rosji) oraz 38. pod względem ludności. Kanada jest członkiem ONZ, NAFTA, Wspólnoty Narodów, Frankofonii, NATO, G8, APEC.

Istnieje teoria, ze krater ten jest jednym z kilku w łańcuchu powstałym w tym samym czasie (tzn. w odstępie rzędu godzin). Inne kratery z tej samej serii to krater Rochechouart we Francji, krater Saint Martin w prowincji Manitoba, Kanada; krater Obolon na Ukrainie, oraz krater Red Wing w Północnej Dakocie w USA.

Skróty: n.p.m. – nad poziomem morza oraz m n.p.m. – metry nad poziomem morza używane są przy mierzeniu wysokości bezwzględnej danego obiektu na Ziemi. Określa punkt odniesienia, którym jest średni poziom morza.

Krater uderzeniowy – owalne zagłębienie (lub zniekształcenie) na powierzchni Ziemi lub innego ciała niebieskiego spowodowane upadkiem meteorytu. Na Ziemi do tej pory odkryto około 160 dużych kraterów. Najstarszy z nich to Vredefort w Afryce południowej o średnicy 180 km, a liczący sobie około 2,5 miliarda lat. Największy (prawdopodobny) znaleziony na Ziemi krater leży pod lądolodem Antarktydy, na Ziemi Wilkesa, mierzy ponad 500 km średnicy i ma 250 milionów lat. Planetoida, która wybiła ten krater miała przypuszczalnie 40 km średnicy i spowodowała zarówno "wielkie wymieranie" z przełomu permu i triasu, jak i przyczyniła się do rozpadu superkontynentu Gondwany. Innym przypuszczalnym kraterem o podobnej średnicy jest krater Śiwa u zachodnich wybrzeży Indii, związany z wymieraniem kredowym.

Krater ten może być związany z wymieraniem triasowym; jednakże najnowsze datowania wydaja się temu przeczyć: krater jest datowany na 12 ± 2 mln lat przed początkiem tego masowego wymierania.

Hydroenergetyka

Jezioro zostało powiększone przez tamy z elektrowniami zwanymi Manic 1, Manic 2 ... Manic 5, Manic 5 P.A. tworzącymi wspólnie duży zespół energetyczny na rzece Manicouagan. Poziom jeziora jest zwykle niższy w zimie, kiedy zapotrzebowanie na prąd jest najwyższe.

Przypisy

J.G. Spray, S.P Kelley, D.B Rowley. Evidence for a late Triassic multiple impact event on Earth. „Nature”. 392, s. 171-173, 1998.
J.P. Hodych, G.R. Dunning. Did the Manicouagan impact trigger end-of-Triassic mass extinction?. „Geology”. 20, s. 51-54, 1992.

Linki zewnętrzne

Earth Impact Database - baza danych kraterów ziemskich