Mantra - Polski Serwis Naukowy

Mantry wyryte na kamieniach, Tybet

Mantra (dewanagari मन्त्र , od rdzenia man- myśleć, z przyrostkiem tra- wznieść lub ochraniać) - w buddyzmie i hinduizmie formuła, werset lub sylaba, która jest elementem praktyki duchowej. Jej powtarzanie ma pomóc w opanowaniu umysłu, zaktywizowaniu określonej energii, uspokojeniu, oczyszczeniu go ze splamień. Szczególnie istotną sprawą jest bezpośredni przekaz z ust wykwalifikowanego nauczyciela (guru), gdyż tylko wtedy mantra uzyskuje właściwą moc.

Młynek modlitewny (tyb. Mani) – stosowany w buddyzmie tybetańskim walec na obrotowej osi z wypisanymi na powierzchni mantrami. Zgodnie z wierzeniami tybetańskimi obracanie takim młynkiem daje ten sam efekt, jak ich ustne recytowanie, jednak obracać można szybciej.

Hinduizm

Najsławniejszą i najważniejszą w religii wedyjskiej jest mantra Om. Przykładową popularną mantrą do Śiwy jest mantra Om Namaha Śiwaja, a najpopularniejszą mantrą do żeńskiego bóstwa w hinduizmie jest mantra Gajatri. W tłumaczeniu z sanskrytu mantry brzmią mniej więcej tak: „składam cześć i oddaję hołd bóstwu o takim a takim imieniu" . Z okresu klasycznego pochodzą również mahawakja.

Dewanagari (देवनागरी, z sanskr. Devanāgarī; deva "bóg" + nagari "miasto") – pismo alfabetyczno-sylabiczne, używane w północnych, zachodnich i środkowych Indiach do zapisu kilkunastu języków z grupy języków indoaryjskich, m.in. sanskrytu, hindi, marathi, nepali.

Buddyzm (inna nazwa to: sanskr. Buddha Dharma; pāli. Buddha Dhamma – "Nauka Przebudzonego") – system filozoficzno-etyczny uznawany przez wielu ludzi za religię, rzadziej za psychologię. Założycielem i twórcą jego podstawowych założeń był żyjący od około 560 do 480 roku p.n.e. Siddhārtha Gautama (pāli. Siddhattha Gotama), syn księcia z rodu Śākyów, władcy jednego z państw-miast w północnych Indiach. Jako religia buddyzm zalicza się do religii dharmicznych oraz do religii nieteistycznych.

Aum Namah Śivāya mantra

Praktyka

W hinduizmie do powtarzania mantr ( dźapa ), służy 108-koralikowy sznur modlitewny zwany dźapamala.

Podział

Mantry w hinduizmie dzielą się na kilka podstawowych grup. Najważniejsze z nich to:

Guru mantra

Iszta mantra

Maha mantra

Bidźa mantra

Asatoma

Mantra pochodząca z Bryhadaranjakopaniszad (1.3.28) :

असतोमा सद्गगमय।
तमसोमा ज्योतिर् गमया।
मृत्योर्मामृतं गमय॥

Upaniszady (dewanagari उपनिषद्, trl. Upaniṣad, ang. Upanishads) - najpóźniejsze, bo pochodzące z VIII-III w. p.n.e., teksty, należące do wedyjskiego objawienia (śruti) o treści religijno-filozoficznej. Stanowią kontynuację filozofii spekulatywnej brahman, rozwinęły m.in. doktrynę brahmana, atmana, transmigracji (samsara), karmana. Znanych jest ponad 200 upaniszad. Nadal powstają nowe w czasach nam współczesnych.

Mudry (sanskr. मुद्रा mudrā – pieczęć, znak symbol) to w medytacji symboliczne gesty. Mudry są stosowane w buddyzmie i hinduizmie. Jest to także jedna z technik hatha-jogi, która opiera się na pracy z ciałem i oddechem.

asato mā sad gamaya
tamaso mā jyotir gamaya
mṛtyor mā amṛtam gamaya

om śānti śānti śāntiḥ

Mahawakja

Mahawakja (dewanagari महावाक्य, trl. Mahāvākya) to nazwa dla jednej z grupy klasycznych mantr, których źródłem są teksty Upaniszad. Cztery najsławniejsze odpowiadają do czterech ksiąg Wed:

प्रज्ञानं ब्रह्म Pradźnanam Brahma - "Consciousness is Brahman" ( Aitarejopaniszad 3.3 of the Rygweda )
अयम् आत्मा ब्रह्म Ajam Atma Brahma - "This Self (Atman) is Brahman" ( Mandukjopaniszad 1.2 of the Atharwaweda )
तत् त्वं असि Tat Twam Asi - "Thou art That" ( Ćhandogjopaniszad 6.8.7 of the Samaweda)
अहं ब्रह्मास्मि Aham Brahmasmi - "I am Brahman" ( Brhadaranjakopaniszad 1.4.10 of the Jadźurweda )
नेति नेति Neti neti
यद् पिण्डे तद् ब्रह्माण्डे Jad Pinde Tad Brahmane

http://www.advaita-vedanta.org/series/mahavakyas/mahavakyas_top.htm

http://jayarams.com/dharma/mahavakyas.html

Wajdika śanti mantra

Przykładowa mantra zakończona trzykrotnym śanti.

Język tybetański to język z gałęzi tybeto-birmańskiej rodziny języków sino-tybetańskich. Jest językiem ojczystym Tybetańczyków. Używany w Tybecie, Syczuanie, Qinghai (regiony w granicach obecnej Chińskiej Republiki Ludowej) oraz w Bhutanie, Indiach, Nepalu, a także w diasporze Tybetańczyków rozproszonych m.in. w Norwegii, Szwajcarii, Republice Chińskiej, w USA. Posługuje się nim ok. 6,5 mln ludzi.

Atharwaweda – jedna z czterech sanhit (zbiorów) wchodzących w skład Wed, zawiera głównie teksty magiczne (formuły magiczne, zaklęcia i egzorcyzmy) związane przede wszystkim z rytuałami domowymi (głównie odnoszącymi się do ogniska domowego).

om pūrnamadah pūrnamidam pūrnāt pūrnamudachyate|
pūrnasya pūrnamādaya pūrnamevāvaśiṣyate|
om śāntih śāntih śāntih |

Śanti patha (śānti pāţha)

asato mā sad gamaya|
tamaso mā jyotir gamaya|
mṛtyor māmṛtam gamaya ||
sarveṣām svastir bhavatu|
sarveṣām śānti bhavatu|
sarveṣām pūrnam bhavatu|
sarveṣām mangalam bhavatu||
Lokāh samastāh sukhino bhavantu||
om trayambabam yajāmahe sugandhim puṣţivardhanam|
urvārukam iva bandhanāt mṛtyormukṣiya māmṛtāt||

Samaweda - jedna z czterech samhit (zbiorów) wchodzących w skład Wed; jej strofy śpiewał w trakcie spełniania ofiary udgatar (kapłan biorący udział w ofierze wedyjskiej, "kantor"). Powstała ok. XI wieku p.n.e.

Guru (dewanagari गुरु) - w religiach dharmicznych przywódca wspólnoty, przewodnik duchowy i nauczyciel, szanowany, a czasem nawet czczony jako wcielenie bóstwa.

om śāntih śāntih śāntih |

tvam eva mātā ća pitā tvameva|
tvam eva bandhuśća sakhā tvameva||
tvam eva vidyā dravinam tvameva|
tvam eva sarvam mama devadeva||

Pańća akszara

Om namah śiwaja

Buddyzm

Mantra Om Mani Peme Hung

W buddyzmie tantrycznym, np. w Tybecie lub Japonii, mantra jest jedną z metod praktyki, prowadzącą do wyzwolenia i oświecenia. Mantra jest jednym z elementów praktyki na aspekt buddy (tyb. Jidam, indywidualna forma medytacyjna). Mantra, która brzmi często jako sanskrycko wymawiane zdanie, wiąże się zazwyczaj z recytacją tekstów religijnych zwanych z sanskrytu Sadhanami, które przekazywane są uczniowi przez wykwalifikowanego nauczyciela Wadżrajany - lamę. Pozwolenie do praktyki nad tymi tekstami umożliwia przekaz zwany "lungiem", który obok przekazu mocy "wang" oraz wyjaśnień "tri" jest niezbędny do pełnego kultywowania i skuteczności tantry związanej z określonym aspektem buddy. Przykładem jest niezwykle popularna w Tybecie i Bhutanie mantra "Om Mani Peme Hung" związana z Avalokiteswarą (tyb. Czenrezig) co rozwija w praktykującym współczucie i miłość Bodhiczitta do wszystkich istot.

Om mani padme hum – buddyjska, sześciosylabowa mantra bodhisattwy współczucia, Awalokiteśwary. Dalajlama jest uważany za inkarnację Awalokiteśwary, więc mantra ta jest szczególnie często używana przez ludzi mu oddanych.

Bodhiczitta (chiń. putixin 菩提心; kor. porisim; jap. bodaishin; wiet. Bồ-đê-tâm; tyb. byang chub kyi sems བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ , dosł. umysł oświecenia, przebudzone serce-umysł lub serce przebudzonego umysłu) — w buddyzmie aspiracja osiągnięcia oświecenia dla dobra wszystkich czujących istot.

Stosowanie mantry polega na wielokrotnym recytowaniu, śpiewaniu, szeptaniu lub powtarzaniu w myśli. Niektóre praktyki religijne wymagają powtórzenia mantry określoną ilość razy (na przykład 111 111 razy w praktyce nyndro). Do liczenia używa się zazwyczaj mali złożonej z 27 lub 108 koralików. Jednak najpełniejsze zrozumienie i skuteczność tych praktyk związane jest bezpośrednio z fazą Dzogrim tantr Jogi Najwyższej.

Nyndro (tyb. ngöndro, tłum. to, co przychodzi najpierw) – praktyki wstępne stosowane we wszystkich czterech szkołach buddyzmu tybetańskiego stanowiące podstawę ścieżki tantrycznej w wadżrajanie prowadzącej do Oświecenia wg buddyzmu. Nyndro jest wykonywane również w religii Bon, choć nie ma swego rodowodu w naukach buddy Siakjamuniego do Oświecenia.

Oświecenie (albo samourzeczywistnienie, bodhi skr. बोधि, poch. od rdzenia budh "wiedzieć", w stronie biernej "być przebudzonym") - stan umysłu (lub raczej cały szereg stanów), jaki według większości religii i filozofii Wschodu (buddyzm, zen, joga, wedanta, dżinizm, w pewnym sensie taoizm) czasami – lub na trwałe – przytrafia się albo po długotrwałej praktyce medytacyjnej, albo z nagła, bez żadnego przygotowania (spór gradualizmu z subityzmem).

W buddyzmie tybetańskim powszechne jest używanie młynków modlitewnych, na których wypisana jest treść mantry. Wielokrotne obrócenie młynka uważane jest za równoważne wypowiadaniu mantry na głos. Równie często treść mantry wypisuje się na chorągiewkach modlitewnych i skałach. Buddyści są zdania, że wibracja mantry słyszana przez inne istoty lub niesiona przez wiatr może przynieść wiele pożytku innym.

Wadżrajana to kierunek buddyzmu związany z praktyką tantr, który wyodrębnił się w II wieku n.e. w Indiach w ramach tradycji mahāyāny, gdzie ideałami są postawa bodhisattwy, który rozwija miłujące współczucie (skt. bodhiczitta) dla pożytku wszystkich istot oraz zrozumienie natury rzeczywistości Siunjata i wiedzy o naturze Buddy.

Rigweda (ऋग्वेद) - jedna z sanhit (zbiorów) wchodząca w skład Wed, najstarszy zabytek literacki indoaryjski, niejednolity treściowo i chronologicznie.

Zobacz też

dharani

njasa

mudra

Przypisy

www.kamakoti.org/hindudharma (ang.). [dostęp 5 sierpnia 2008].
Miracellaneous Stotra. W: Siddha Stotra Mālā. Garland of Chants. Wyd. 1. Munger, Bihar, India: Yoga Publications Trust, 2004, s. 184. ISBN 81-86336-37-0.
Miracellaneous Stotra. W: Siddha Stotra Mālā. Garland of Chants. Wyd. 1. Munger, Bihar, India: Yoga Publications Trust, 2004, s. 190. ISBN 81-86336-37-0.
Śiwaratri. W: Monika Tworuschka, Udo Tworuschka: Religie świata. Michał Dobrzański (tł.), Grzegorz Polak (uzup.). Wyd. 1. T. V: Hinduizm. Warszawa: Agora SA, 2009, s. 36, seria: Biblioteka Gazety Wyborczej. ISBN 978-83-7552-558-8.