Manuel I Komnen (gr. Μανουήλ Α' Κομνηνός, Manouēl I Komnēnos; ur. 28 listopada 1118, zm. 24 września 1180) – syn cesarza Jana II Komnena i Piroski Węgierskiej. Był czwartym cesarzem bizantyjskim z dynastii Komnenów. Był ostatnim z Komnenów, który uczynił Cesarstwo Bizantyjskie najpotężniejszym państwem w basenie morza Śródziemnego. Manuel I prowadził odważną i ambitną politykę prozachodnią. Sprzymierzył się z papieżem Hadrianem IV przeciwko Rogerowi II, królowi Sycylii. Przeprawił armie Drugiej Krucjaty przez terytorium cesarstwa. Uczynił z Bizancjum prawdziwego hegemona Bałkanów zadając klęskę Węgrom. Uzależnił od siebie państwa krzyżowe. Jednak jego sukcesy przeplatają się z klęskami - nieudana inwazja na Egipt Fatymidów i wreszcie klęska w bitwie pod Myriokefalon, która przez wielu jest uznawana za największą porażkę Bizancjum od czasu bitwy pod Manzikertem.

Zdobycie władzy

Manuel Komnen był czwartym synem Jana II i Piroski Węgierskiej. Miał niewielkie szanse na objęcie tronu po ojcu. Jednak w 1143 Manuel został wybrany na następcę przez ojca, mimo że żył jego starszy brat Izaak, dwaj starsi bracia zmarli w 1142. Po śmierci ojca 8 kwietnia 1143 został proklamowany na cesarza przez armię Jana II, który zmarł w Cylicji w czasie wyprawy do Jerozolimy. Zaraz po śmierci ojca Manuel uznał, że musi szybko wrócić do Konstantynopola i koronować się na cesarza. Wprzód wysłał do miasta swego sekretarza Jana Axoucha, z rozkazem uwięzienia rywala do tronu Izaaka. Jan Axouch przybył do stolicy nim dotarła tam wieść o śmierci cesarza. Szybko zapewnił lojalność miasta dla Manuela. Gdy przybył do stolicy w sierpniu 1143 został koronowany na cesarza przez nowego patriarchę Michała Kourkouasa. Po ustabilizowaniu swej pozycji rozkazał uwolnić Izaaka.

Druga Krucjata

Przybycie wojsk II Krucjaty do Konstantynopola - Jean Fouquet

W 1143 Manuel przyzwolił na przemarsz armii Drugiej Krucjaty, prowadzonej przez cesarza Konrada III i króla Francji Ludwika VII. Mieszkańcy Cesarstwa obawiali się, że ich wioski i miasta zostaną złupione przez obce armie. Bizantyjskie wojska podążały za krzyżowcami pilnując, aby ci nie wyrządzili żadnych szkód. Część wojsk stacjonowała w Konstantynopolu gotowa do obrony miasta przed jakimkolwiek aktem agresji, Manuel dla bezpieczeństwa nakazał też naprawić mury stolicy. W 1148 cesarz nakłonił Konrada III do sojuszu przeciwko Rogerowi III królowi Sycylii, sojusz był umocniony poprzez wcześniejsze małżeństwo Manuela z siostrzenicą Konrada Bertą von Sulzbach. Sojusz został zawarty jednak nic z niego nie wyszło gdyż cesarz rzymski zmarł 4 lata później w 1152.