Mar Saba - Polski Serwis Naukowy

Mar Saba widziane z lotu ptaka

Wielka Ławra św. Saby, znana w arabskim jako Mar Saba (heb. מנזר מרסבא) – prawosławny klasztor leżący w dolinie Cedron na Zachodnim Brzegu, na wschód od Betlejem. Założony został przez św. Sabę, archimandrytę z Kapadocji w roku 482, dzisiaj mieszka w nim około 20 mnichów. Jest jednym z najstarszych klasztorów na świecie i po dziś dzień pielęgnuje starożytne tradycje. Jedną z jego wciąż zachowanych restrykcji jest zakaz wchodzenia do jego wnętrza przez kobiety.

Archimandryta (gr. archimandrites - przełożony owczarni) - w okresie wczesnego chrześcijaństwa opiekun klasztorów na terenie danej diecezji. Obecnie tytułu tego używa się w cerkwi prawosławnej i w niektórych wschodnich Kościołach katolickich.

Zakon mniszy, zakon kontemplacyjny (z gr. μοναχός monachos – samotnik, z łac. contemplare - wpatrywać się), – katolicka i prawosławna forma życia zakonnego, polegająca w pierwotnej wersji na całkowitym odcięciu się od świata zewnętrznego i życie w całkowitym odosobnieniu lub w nielicznej zamkniętej wspólnocie, poświęcone prawie wyłącznie modlitwie i kontemplacji Boga.

Klasztor przechowuje dobrze zachowane ciało i relikwie św. Saby. Mar Saba jest sporadycznie odnoszona do zakonu albo klasztoru św. Saby.

Mar Saba było domem Jana z Damaszku (ur. 676, zm. 749-754?), który odegrał ważną rolę podczas Ikonoklazmu. Około roku 726 pisał listy do bizantyjskiego cesarza Leona III, polemizując z jego edyktami zabraniającymi czczenia obrazów i posągów Chrystusa oraz chrześcijańskich ikon.

Tajemna Ewangelia Marka – hipotetyczna ewangelia, której autorem miał być św. Marek Ewangelista. Prawdopodobnie powstała na początku lat 70. I w. n.e. O jej istnieniu świadczy jedynie list Klemensa Aleksandryjskiego do Teodora z przełomu II i III w. n.e. Tekst listu odnalazł w 1958 r. w bibliotece prawosławnego klasztoru Mar Saba Morton Smith z Uniwersytetu Columbia. List opisuje okoliczności powstania i przechowywania Tajemnej Ewangelii Marka:

Cedron – (Kidron; heb. נחל קדרון, Nahal Qidron, arab. Wadi an-Nar) niewielki okresowy strumień płynący doliną o tej samej nazwie położoną między Wzgórzem Świątynnym a Górą Oliwną w Jerozolimie, wielokrotnie wymieniany w Biblii. Z Doliną Cedronu (hebr. Emek Kidron, arab. Wadi an-Nar) identyfikowana jest Dolina Jozafata, w Biblii symbolicznego określenia miejsca przyszłego Sądu Ostatecznego.

Klasztor jest ważny dla poznania historycznego rozwoju liturgii Prawosławia.

Wedle opinii Mortona Smitha (1915-1991) miał on w 1958 roku znaleźć w Mar Sabie kopie listów przypisane Klemensowi Aleksandryjskiemu, zawierające fragmenty nazwane Tajemną Ewangelią Marka.

Galeria

Mar Saba widziane z doliny Cedron.

Liturgia (gr. λειτουργια – działanie na rzecz ludu) – w starożytnej Grecji działania konkretnej osoby lub społeczności na rzecz obywateli, obecnie – publiczna forma kultu religijnego, dotycząca całokształtu zrytualizowanych, zbiorowych i ściśle określonych czynności sakralnych, ustalonych przez kapłanów danej religii.

Ławra (nowogr.: Λαύρα – przejście) – określenie używane w stosunku do większych (i o szczególnym znaczeniu) męskich klasztorów w kościele prawosławnym oraz w Kościołach katolickich wschodnich.

Mar Saba w XIX wieku.

Relikwie sanktuarium klasztoru.

Przypisy

Ławra A jest wielkim, historycznym klasztorem.
'Mar Saba Monastary: No women, meat or apples, Masa Aher Magazine (hebr.)
Praca zbiorowa: Przewodniki Wiedzy i Życia - Jerozolima i Ziemia Święta. Warszawa: Hachette Livre Polska sp. z o.o., 2009, s. 191. ISBN 978-837-575-640-1.
John Lloyd Stephens (1837) Incidents of Travel in Egypt, Arabia Petraea, and the Holy Land

Linki zewnętrzne

Founder's Typikon of the Sabas Monastery near Jerusalem z Byzantine Monastic Foundation Documents

Kapadocja – kraina historyczna w Tureckiej Anatolii, znana przede wszystkim z charakterystycznych form tufowych tworzących księżycowy krajobraz oraz z domów i kościołów wykutych w tufowych skałach. Kapadocja była aż do średniowiecza silnym ośrodkiem chrześcijaństwa oraz miejscem narodzin idei życia klasztornego.

Jan z Damaszku, Jan Damasceński (ur. ok. 675 w Damaszku, zm. ok. 749 w Mar Saba) – teolog, filozof, święty, jeden z najwybitniejszych pisarzy chrześcijańskich, doktor Kościoła.