Marcin - arcybiskup gnieźnieński - Polski Serwis Naukowy

Marcin – arcybiskup gnieźnieński na początku XII wieku.

Po raz pierwszy jest wspomniany przez Galla Anonima jako mediator w konflikcie między księciem Władysławem I Hermanem a jego synami Zbigniewem I i Bolesławem III Krzywoustym (1099/1100). W 1102 roku przewodniczył uroczystościom pogrzebowym Władysława w Płocku. Położył kres wojnie domowej i doprowadził do pojednania Bolesława ze Zbigniewem. Przyjmował legata papieskiego Gwalona, biskupa Beauvais, który ok. 1103 roku przewodniczył synodowi, na którym złożono z urzędu dwóch biskupów z powodu "nieprzestrzegania kanonów". Gall Anonim ok. 1112 roku zadedykował arcybiskupowi Marcinowi swą kronikę.

Heinrich von Wülzburg lub Henryk z Wülzburga, znany też (błędnie) jako Henryk z Würzburga (zm. po 1092?) – niemiecki benedyktyn, opat klasztoru w Wülzburgu znany z "żywotu św. Ottona z Bambergu" autorstwa Ebona. Według Ebona w latach 80. XI wieku Heinrich przybył do Polski, a wśród jego świty był młody podówczas Otton z Bambergu. Niedługo potem Heinrich miał zostać arcybiskupem gnieźnieńskim.

Zbigniew (ur. po 1070, zm. 8 lipca 1113?), książę Wielkopolski, Mazowsza i Kujaw w latach 1102-1107. Pierworodny syn księcia Władysława I Hermana i prawdopodobnie Przecławy z rodu Prawdziców.

Data jego śmierci nie jest znana. Późniejsze źródła (m.in. Długosz) podają najczęściej rok 1118. Jego następca Jakub ze Żnina w 1124 roku był jeszcze prepozytem gnieźnieńskim, a jako arcybiskup jest udokumentowany dopiero w 1136 roku, stąd też niektórzy autorzy datują zgon Marcina dopiero na okres po 1124 (K. Śmigiel) lub też przyjmują pomiędzy nim a Jakubem pontyfikat jeszcze jednego, nieznanego z imienia metropolity (G. Labuda).

Gall Anonim (zm. po 1116) – pierwszy kronikarz działający na ziemiach polskich, autor Kroniki polskiej, (łac.) Cronicae et gesta ducum sive principum Polonorum.

Przypisy

Gerard Labuda: Szkice historyczne X-XI wieku: z dziejów organizacji Kościoła w Polsce we wczesnym średniowieczu, Wyd. Pozn. 2004, s. 431 i nast. Kętrzyński, s. 311, uważał, że arcybiskupem tym był znany z jednego z żywotów św. Ottona z Bambergu opat niemiecki Henryk, jednak z kontekstu tego przekazu zdaje się wynikać, że ów Henryk był metropolitą pod koniec XI wieku, a więc był raczej poprzednikiem, a nie następcą Marcina

Bibliografia

Władysław Abraham, Organizacja Kościoła w Polsce do połowy wieku XII, Lwów 1890, s. 83

Biogram na stronie archidiecezji

Kazimierz Śmigiel: Słownik biograficzny arcybiskupów gnieźnieńskich i prymasów Polski, Wydawn. WBP, 2002

Wojciech Kętrzyński: Studyja nad dokumentami XII wieku, Roczniki Akademii Umiejętności, Lwów 1891, s. 311