Marcin Kwiatkowski - Polski Serwis Naukowy

Marcin Kwiatkowski, inne formy nazwiska: Quiatkovius, Martinus Qwiatkovius de Rozicze, Quiatkowski, Marcin Qwjatkowski z Rozycz, Płachta, (rok urodzenia nieznany, zm. w 1585) – polski teolog, pisarz ewangelicki, poeta, historyk, geograf i teoretyk wymowy. Działacz reformacyjny w Prusach Książęcych i tłumacz dzieł religijnych na język polski.

Polacy – zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, poza granicami Polski tworzący zbiorowości polonijne.

Albrecht Fryderyk Hohenzollern (Albert Fryderyk) (ur. 29 kwietnia 1553, Neuhausen (obecnie Gurjewsk), zm. 27 sierpnia 1618, Fischhausen (pol. Rybaki, obecnie Primorsk w obwodzie kaliningradzkim)) – syn księcia Albrechta i Anny Marii Brunszwickiej; książę pruski w latach 1568-1578. Ostatni Hohenzollern z linii pruskiej.

Życiorys

Pochodził z rodziny szlacheckiej. Był nieślubnym synem Wojciecha Lutomirskiego, brata innowiercy Stanisława Lutomirskiego. W roku 1553 zapisał się na Uniwersytetu Albertyna w Królewcu, będąc równocześnie tłumaczem w kancelarii księcia pruskiego. Przyjaźnił się z O. Trepką i J. Seklucjanem. W 1556 powierzono mu opiekę nad drukiem konfesji swego stryja Stanisława Lutomirskiego. Po krótkim pobycie w Lutomirsku powrócił w 1557 do Królewca. W roku 1560 udał się do Wittenbergi i wkrótce wstąpił uniwersytet lipski. Tutaj, za namową F. Melanchtona, zabrał się do przekładu Confessio.... Rozpoczęty druk dzieła został wstrzymany na skutek interwencji senatu Uniwersytetu Albertyna w Królewcu. Po ukończeniu druku w Lipsku, mimo ponownego protestu, książę pruski zezwolił na rozpowszechnianie dzieła. Przekład ten był polecany przez M. Reja i przedstawiony królowi na sejmie piotrkowskim (1562/1563). Po powrocie do kraju Kwiatkowski przyjął początkowo służbę na dworze Zygmunta Augusta, następnie był nauczycielem języka polskiego przy młodym księciu pruskim i z kolei został jego dworzaninem. W roku 1565 został tłumaczem i sekretarzem do spraw polskich na dworze księcia Albrechta Fryderyka w Królewcu. W 1577 zamieszkał we własnej wiosce Kwiatkowie.

Geografia – nauka przyrodnicza i społeczna zajmująca się badaniem powierzchni Ziemi (przestrzeni geograficznej), jej zróżnicowaniem przestrzennym pod względem przyrodniczym i społeczno-gospodarczym, a także powiązaniami pomiędzy środowiskiem przyrodniczym a działalnością społeczeństw ludzkich. Nazwa geografia (gr. Γεωγραφία) pochodzi od słów γῆ geos – "ziemia" i γράφω grapho – "piszę". Za twórcę terminu uważa się Eratostenesa z Cyreny. Ze względu na różnorodność przedmiotu geografii i urozmaiconej metodologii częste są dyskusje wokół jej definicji oraz zakresu badawczego; proponuje się używanie w miejsce dotychczasowej nazwy "geografia" terminu "nauki geograficzne".

Jan Seklucjan (także: Seclucianus, Sekluczian, ur. między 1510 i 1515, zm. w 1578), polski działacz reformacyjny, teolog i pastor luterański, drukarz, tłumacz, wydawca i propagator ewangelickiej literatury religijnej w języku polskim.

Według F. M. Sobieszczańskiego – po powrocie do Polski przebywał na dworze Szafrańców i tu przeszedł na kalwinizm. Według G. Korbuta – Kwiatkowski nie miał pochodzenia szlacheckiego, urodzony w Różycach w Sieradzkiem prawdopodobnie przyjął przybrane nazwisko, gdyż jego synowie używali nazwiska czy też przydomka Płachta.

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

Uniwersytet "Albertyna" (Albertina) (niem. Albertus-Universität Königsberg) – uniwersytet w Królewcu istniejący w latach 1544-1945. Jedyny uniwersytet w Księstwie Pruskim i drugi w I Rzeczypospolitej (po Akademii Krakowskiej). Po oderwaniu się Prus od Polski w 1657, Albertyna pozostała największym ośrodkiem akademickim w Prusach Wschodnich do końca ich istnienia. Obecnie do tradycji Albertyny odwołuje się Rosyjski Państwowy Uniwersytet im. Immanuela Kanta w Kaliningradzie.

Twórczość

Ważniejsze publikacje

Wszystkiej Lifflanckiej ziemie, jako przed tym sama w sobie była, krótkie a pożyteczne opisanie, Królewiec 1567, drukarnia J. Daubmann; wyd. Z. Celichowski "Książeczki rozkoszne... o poczciwym wychowaniu... dziatek 1564 i Wszystkiej Lifflanckiej ziemi... opisanie 1567", Kraków 1889, BPP nr 3; przedr. homograficzny T. Działyński, Paryż (brak roku wydania)

Libellus fere aureus latissimum usum et maximam utilitatem linguae slavonicae fideliter demonstrans, Królewiec 1569, drukarnia J. Daubmann

Libellus sive praefatio in serenissimam... Jagellonissam nativam genealogiam, Królewiec 1577, drukarnia J. Osterberger

Nadobna pieśń o błogosławionym a najjaśniejszym książęciu panie a panie Stefanie, pierwszym z łaski Bożej monarsze polskim, królu galickim i lodomirskim... Królewiec 1577

Przekłady

Confessio Augustane fidei. To jest wyznanie wiary krześciańskiej... z łacińskiego języka na polski, (Królewiec-Lipsk) 1561

P. P. Vergeriusz Xiążeczki rozkoszne a wielmi użyteczne o poćciwym wychowaniu i w rozmaitych wyzwolonych naukach ćwiczeniu królewskich, xiążęcych, slacheckich i inszych stanów dziatek, Królewiec 1564, drukarnia J. Daubmann; przedr. Z. Celichowski "Książeczki rozkoszne... o poczciwym wychowaniu... dziatek 1564 i Wszystkiej Lifflanckiej ziemi... opisanie 1567", Kraków 1889, BPP nr 3; fragmenty pt. O potrzebie wykształcenia artystycznego przedr. W. Tomkiewicz "Pisarze polskiego Odrodzenia o sztuce", Wrocław 1955, Teksty Źródłowe do Dziejów Teorii Sztuki, t. 4

Bibliografia

Sławomir Augusiewicz, Janusz Jasiński, Tadeusz Oracki, Wybitni Polacy w Królewcu. XV-XX wiek, Olsztyn, wyd. Littera, 2005, ISBN 83-89775-03-4

Bibliografia Literatury Polskiej – Nowy Korbut, t. 2 Piśmiennictwo Staropolskie, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1964, s. 435-436

Linki zewnętrzne

Próbka twórczości - fragment dzieła Książeczki...