Marcin V - Polski Serwis Naukowy

Marcin V (łac. Martinus V), faktycznie Oddone Colonna; (ur. 1368 w Genazzano – zm. 20 lutego 1431 w Rzymie) – papież w okresie od 11 listopada 1417.

Pochodził z italskiego rodu arystokratycznego. Papież Urban VI nadał mu tytuł protonotariusza, a Innocenty VII mianował kardynałem-diakonem S. Giorgio in Velabro. W 1417 został obrany papieżem podczas konklawe na soborze w Konstancji po odsunięciu od rządów trzech papieży – Jana XXIII (antypapież, nie mylić z papieżem Janem XXIII z XX w.), Benedykta XIII, Grzegorza XII; tym samym zakończono trwającą od kilkudziesięciu lat schizmę. W wyborze papieża, który przyjął imię Marcina V (ze względu na elekcję dokonaną w dniu św. Marcina), brał udział arcybiskup gnieźnieński Mikołaj Trąba. Marcin V w krótkim czasie odebrał święcenia diakońskie, kapłańskie i biskupie.

Kuria Rzymska – organ, przez który papież sprawuje swoją władzę. Kuria składa się z dykasterii i innych urzędów, z których każdy ma swój zakres działania, co wiąże się z odpowiedzialnością oraz odpowiednimi kompetencjami. Najważniejszymi działami Kurii są Sekretariat Stanu oraz kongregacje. Kolejne miejsca w hierarchii zajmują rady i komisje papieskie. Oprócz stałych urzędów papież może zwoływać konsystorze Kolegium Kardynalskiego w celu wyjaśnienia szczególnie trudnych kwestii. Powołano w szczególności Komisję Kardynalską ds. Organizacji i Problemów Ekonomicznych Stolicy Apostolskiej, która zajmuje się zarządzaniem finansami Watykanu. Kuria stanowi osobisty personel papieża i jej organizacja zależy całkowicie od niego.

Jan XXIII (właściwie Baldassare Cossa, ur. ok. 1360/1370, zm. 22 grudnia 1419) – antypapież obediencji pizańskiej podczas wielkiej schizmy zachodniej.

22 kwietnia 1418 Marcin V zakończył obrady soboru w Konstancji, nie uznając zasady wyższości soboru nad papieżem. Po opuszczeniu Konstancji przebywał w Mantui i Florencji, do Rzymu przyjechał pod koniec września 1420. Dokonał rekonstrukcji Kurii Rzymskiej, zatrudniając także dawnych urzędników obediencji awiniońskiej. Pracował nad podniesieniem znaczenia papiestwa, zajmował się Żydami, jawnie nawoływał do fizycznej eksterminacji husytów, czym zapoczątkował w 1420 roku Wojny husyckie. W 1427 wprowadził kult Imienia Jezus, przyjął na audiencji reformatora franciszkańskiego Bernardyna ze Sieny.

Papież (Ojciec Święty) (łac. papa, -ae m, wł. papa, gr. pappas, forma funkcjonująca w języku polskim pochodzi od czeskiego papež) – biskup Rzymu, głowa Kościoła rzymskokatolickiego, katolickich Kościołów wschodnich, Stolicy Apostolskiej oraz państwa Watykan. Obecnym papieżem jest Benedykt XVI.

Konklawe (łac. cum clave, "pod kluczem", zamknięte pomieszczenie, pokój) – ogólne zgromadzenie kardynałów, zwoływane po 15, maksymalnie po 20 dniach od śmierci papieża (tyle czasu mają nieobecni kardynałowie na przybycie na spotkanie), poprzedzone okresem novemdiales.

Zwalczał koncyliaryzm wśród kardynałów; 22 września 1423 zwołał sobór do Pawii, przeniesiony następnie – ze względu na epidemię – do Sieny. Widząc żądania reform, docelowo osłabiających rolę papieża w Kościele, Marcin V rozwiązał sobór i zapowiedział zwołanie kolejnego na 1431 w Bazylei. 16 maja 1425 papież ogłosił konstytucję reformatorską o sposobie sprawowania władzy przez kurię i zasadach rezydowania biskupów.

Jan XXIII, (Angelo Giuseppe Roncalli), (ur. 25 listopada 1881, zm. 3 czerwca 1963 w Watykanie) - papież w okresie od 28 października 1958 do 3 czerwca 1963.

Paweł Janowski, (ur. 10 grudnia 1968 r. w Połczynie Zdroju), polski historyk, teolog, adiunkt naukowy, od 2008 r. wykłada na Wydziale Nauk Politycznych Akademii Humanistycznej im. A. Gieysztora w Pułtusku, a od lutego 2009 r. koordynator do spraw badań naukowych w Instytucie Leksykografii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Kierownik Działu Historii Zakonów i Zgromadzeń Zakonnych w Rosyjskiej Encyklopedii Katolickiej, autor ponad 160 haseł do Encyklopedii Katolickiej oraz kilkudziesięciu do Encyklopedii "Białych Plam", Encyklopedii Gutenberga, Powszechnej Encyklopedii Filozofii, Jan Paweł II. Encyklopedia dialogu i ekumenizmu i Encyklopedii Politycznej (I-II, Radom 2008-09), ponadto twórca i redaktor naukowy serii: Pomorze Środkowe. Dzieje i kultura.

Przeprowadził renowację bazylik św. Pawła i św. Jana na Lateranie, odnowił akwedukty i ulice, nakazał rozebrać pozostałości dawnych obwarowań rezydencji rodów magnackich. Przywrócił świetność Ogrodom Watykańskim. Został pochowany w Bazylice św. Jana na Lateranie.

Bibliografia

Paweł Janowski, Marcin V, Oddone Colonna, 1386-1431, papież od 11 listopada 1417, [w:] Encyklopedia Katolicka, Lublin 2006, t. XI, kol. 1239-1240.

Linki zewnętrzne

Bulle Marcina V

Salvadore Mirandas, "The Cardinals of the Holy Roman Church" (ang.)

Przypisy

Catholic Encyclopedia
Louis Marie De Cormenin, The Public and Private History of the Popes of Rome (znane jako History of the Popes), Vol. II., pp. 116-7

Koncyliaryzm, Teoria koncyliarna - w XIV i XV wieku doktryna w katolicyzmie, twierdząca, że sobory powszechne są najwyższą władzą Kościoła, mającą nawet władzę sędziowską nad papieżem. Ze względu na zdecydowane przeciwstawianie się jej papieży stawała się przyczyną odstępstwa od Kościoła rzymskokatolickiego tych chrześcijan, którzy nie akceptowali nieograniczonej władzy papieża i w konsekwencji jedną z przyczyn reformacji, a także m. in. gallikanizmu.

Kardynał (łac. cardinalis – główny, zasadniczy, mocno z czymś związany) – potocznie nazywany purpuratem z racji koloru noszonego mucetu, w Kościele katolickim najwyższa po papieżu godność kościelna.