Marduk-apla-iddina II - Polski Serwis Naukowy

Marduk-apla-iddina II (akad. Marduk-apla-iddina, tłum. "Marduk dał mi następcę";bibl. Merodach-Baladan, Merodachbaladan) - władca Babilonii w latach 721 - 710 p.n.e. oraz 703 p.n.e. Pochodził z chaldejskiego plemienia Bit-Jakini. W 721 roku p.n.e. korzystając ze zmiany władcy Asyrii, na czele wszystkich plemion chaldejskich wkroczył do Babilonu i ogłosił się królem Babilonii. Otwarcie w ten sposób zerwał z lojalnością wobec Asyrii. Rok później (720 p.n.e.) zawarł sojusz z królem Elamu Humbannikaszem, który pokonał w bitwie pod Der wysłane przez Sargona II oddziały interwencyjne bez pomocy Babilończyków. Nie przeszkodziło to Marduk-apla-iddinie II przypisania sobie zwycięstwa i ogłoszenia, że:

Nabu-bel-szumati (VII wiek p.n.e.) – przywódca plemion chaldejskich w Kraju Nadmorskim; wnuk króla Babilonii Marduk-apla-iddiny II. Wspólnie z Szamasz-szum-ukinem, plemionami arabskimi i Elamem zorganizował antyasyryjską rebelię w latach 652–648 p.n.e. Walczył o tron Babilonii przy wsparciu Elamu. Po niepowodzeniach zbiegł do Elamu, szukając ochrony u Humban-haltasza III. W obawie przed wydaniem w ręce Asyryjczyków nakazał się zabić giermkowi. Król elamicki odesłał zakonserwowane w soli zwłoki Nabu-bel-szumatiego Aszurbanipalowi, który nie mogąc ukarać żywego odmówił zwłokom pochówku.

Druga Księga Królewska [2 Krl], Druga Księga Królów, w Septuagincie Czwarta Księga Królewska jest kontynuacją sprawozdania z Księgi 1 Królów, opisuje dalszy ciąg burzliwych dziejów królestwa Izraela i Judy, opisuje panowanie 29 monarchów - 12 władców północnego królestwa Izraela oraz 17 panujących w południowym królestwie Judy. Ukazuje też działalność proroków Eliasza, Elizeusza, i Izajasza. Przedstawia choć nie zawsze w porządku chronologicznym, wydarzenia poprzedzające zniszczenie Samarii i Jerozolimy.

(...)powalił na ziemię armię Subartu i pogruchotał jej oręż.

W 710 p.n.e. podczas kolejnej kampanii Sargona II przeciwko Babilonii zmuszony został do wycofania się z Babilonu. Wspomagany przez plemiona zamieszkujące bagienne tereny południowego Sumeru i Kraju Nadmorskiego Chaldejczyk bronił się prawie dwa lata. Ostatecznie został oblężony w Durjakin i ranny:

Biblia, Pismo Święte (z greckiego βιβλίον, biblion – zwój papirusu, księga, l.m. βιβλία, biblia – księgi) – zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie po hebrajsku, aramejsku i grecku, uznawanych przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga. Biblia i poszczególne jej części posiadają odmienne znaczenie religijne dla różnych wyznań. Na chrześcijańską Biblię składają się Stary Testament i Nowy Testament. Biblia hebrajska – Tanach obejmuje księgi Starego Testamentu. Muzułmanie uważają, iż część Biblii[potrzebne źródło] (np. Księgi Mojżeszowe, Psalmy) powstała w wyniku boskiego objawienia, ale jej treść została zafałszowana.

Język akadyjski , dawniej też: chaldejski (akad. lišānum akkadītum, Kod ISO 639: akk) - język z grupy semickiej, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e. Nazwa wywodzi się od starożytnego miasta Akad. Jego podstawowe dialekty to: staroakadyjski, babiloński i asyryjski. W drugiej połowie II tysiąclecia p.n.e. był używany w kontaktach dyplomatycznych między państwami Egiptu, Mezopotamii, Anatolii, Palestyny i Syrii.

(...)prześlizgnął się przez bramę swojego miasta jak mysz czmychając do dziury.

W 703 p.n.e. po powrocie z Elamu ponownie zjednoczył plemiona chaldejskie i aramejskie w Babilonii i korzystając z kolejnej zmiany władcy Asyrii wszczął rebelię zakończoną zdobyciem Babilonu. Kilka miesięcy później rebelianci zostali pobici przez armię króla asyryjskiego Sanheriba w bitwie pod Kisz, a sam Marduk-apla-iddina II ponownie uszedł w trudno dostępne tereny Kraju Nadmorskiego. Sanherib splądrował pałac króla babilońskiego, wziął licznych jeńców i przesiedlił ok. 210 000 Babilończyków, Chaldejczyków i Aramejczyków do Asyrii.

Marduk (sum. amar-utu, tłum. "Młody byczek boga Utu") – bóstwo opiekuńcze miasta Babilon, najważniejszy bóg panteonu babilońskiego, syn boga Enki/Ea, małżonek bogini Sarpanitu, łączony z planetą Jowisz.

Elam – starożytne państwo powstałe około 2400 roku p.n.e. na terenach obecnego południowo-zachodniego Iranu (prowincja Chuzestan na granicy z Irakiem) oraz górskiej prowincji Lorestan sięgającej aż do Buszehr nad Zatoką Perską o strukturze federacyjnej. Jego najważniejszym miastem była odkryta w 1927 roku Suza, leżąca na wschodnim brzegu rzeki Kercha (staroż. Choaspes).

W 701 p.n.e. na czele wojski chaldejskich, aramejskich i elamickich po raz ostatni próbował pokonać Sanheriba i odzyskać tron Babilonii. Został jednak pokonany w 700 p.n.e.. Wkrótce potem zmarł.

Jego wnukiem był przywódca plemion chaldejskich Nabu-bel-szumati.

Postać króla w relacji biblijnej

Marduk-apla-iddina II pod imieniem Merodak-Baladan występuje w Biblii: w Drugiej Księdze Królewskiej (20; 12-15), oraz w Księdze Izajasza (39; 1-8). Kontakty dyplomatyczne króla babilońskiego z królem Judy Ezechiaszem prawdopodobnie miały na celu pozyskanie nowego sojusznika przeciwko Asyrii oraz wywołanie konfliktu zbrojnego w walce z nią na zachodzie.

Aramejczycy to nazwa ludów semickich, które w II tysiącleciu p.n.e. żyły na pustyniach na zachód od Mezopotamii. W drugiej połowie II tysiąclecia zaczęły przenikać do Mezopotamii i Syrii. Najdawniejsze wzmianki o Aramejczykach (jako plemieniu Ahlamu) pochodzą z listów z Tell el-Amarna i dokumentów akadyjskich z XIV wieku p.n.e.. W XIII wieku p.n.e. utworzyły one na terenach Syrii niewielkie państewka. Najpotężniejszym z nich było Aram ze stolicą w Ibe (obecnie Damaszek). Dalszy rozwój nastąpił na przełomie XI i X wieku p.n.e., powstały wtedy takie panstwa-miasta jak Bit-Adimi, Bit-Bachiani, Bit-Zamani. Aramejscy koczownicy coraz liczniej osiedlali się również w Mezopotamii. W VIII w. p.n.e. państwa aramejskie w Syrii zostały podbite przez Asyrię. Jej królowie rozproszyli Aramejczyków przesiedleniami po całym Bliskim Wschodzie, przyczyniając się w ten sposób do rozpowszechnienia języka aramejskiego, który był także językiem ojczystym Jezusa.

Kraj Nadmorski - kraina historyczna w południowej Babilonii, powstała w wyniku cofnięcia się linii brzegowej Zatoki Perskiej o około 50 km na południe w przeciągu III i II tys. p.n.e.; kraina o charakterze podmokłym i bagiennym.

Przypisy

↑ Mezopotamia, Tajemnice starożytnych cywilizacji,Asyria cz. 2, ISBN 978-83-252-0800, t. 45, s.27.
op.cit., s. 28
op.cit., s. 36.
H. W. F. Saggs, Wielkość i upadek Babilonii, Warszawa 1973, str. 111.