Mare Imbrium - Polski Serwis Naukowy

Mare Imbrium

Położenie Mare Imbrium

Mapa rejonu Mare Imbrium:
A – Sinus Iridum (Zatoka Tęczy)
B – Montes Jura (Góry Jura)
C – Platon
D – Montes Alpes (Alpy)
E – Aristillus
F – Autolykos
G – Archimedes
H – Palus Putredinis (Bagno Zgnilizny)
I – Szczelina Hadley
J – Miejsce lądowania Apollo 15
K – Montes Apenninus (Apeniny)
L – Eratostenes
M – Montes Carpatus (Karpaty)
N – Kopernik
O – Montes Caucasus (Kaukaz)

Mare Imbrium dominuje w środku północnej części Księżyca.

Morze Deszczów z Zatoką Tęczy i Jurą pokreślone przez terminator (zdjęcie wykonane z Ziemi 150 milimetrowym teleskopem).

Południowa część Mare Imbrium: na pierwszym planie krater Pytheas (20 km średnicy), na horyzoncie za pasmem Karpatów krater Kopernik (107 km średnicy) (Apollo 17, NASA).

Mare Imbrium (łac. Morze Deszczów) – położone na bliższej stronie Księżyca, drugie co do wielkości (po Oceanus Procellarum) morze księżycowe. Uformowało się wskutek wypełnienia bazaltem krateru powstałego po uderzeniu meteorytu ok. 3,85 - 3,77 mld lat temu. Zderzenie to zakończyło w historii Księżyca okres zwany nektaryjskim i zapoczątkowało okres imbryjski.

Maskony (z ang. mass concentrations) – skupiska masy, ośrodki o większej niż przeciętna gęstości, znajdujące się względnie płytko pod powierzchnią Księżyca i Marsa.
Kopernik (Copernicus) – uderzeniowy krater księżycowy, leżący we wschodniej części Oceanus Procellarum. Krater jest widoczny przez lornetkę, nieco na północny zachód od centrum widocznej z Ziemi półkuli Księżyca.

Współrzędne selenograficzne środka Morza Deszczów wyznaczone przez Międzynarodową Unię Astronomiczną (MUA) to 32,8 N 15,6 W. Jest ono w przybliżeniu okrągłe i ma średnicę 1123 km.

Otoczenie

Na zachodzie bazaltowe równiny Mare Imbrium przechodzą w Oceanus Procellarum (Ocean Burz). Na północnym zachodzie leży Sinus Iridum (Zatoka Tęczy) z Promontorium Laplace i Palus Nebularum (Błoto Mgieł) na wschodzie. Na północy Montes Alpes oddzielają Morze Deszczów od Mare Frigoris (Morza Zimna). W rejonie Alp leży też znaczny krater Platon, a na terenie Morza również duży, wypełniony bazaltem Krater Archimedes. Na wschodzie granicę między Mare Imbrium i Mare Serenitatis (Morze Jasności) stanowi Montes Caucasus.

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Związek Radziecki, skrót ZSRR (ros. Советский Союз, Союз Советских Социалистических Республик, СССР, trb. Sowietskij Sojuz, Sojuz Sowietskich Socyalisticzeskich Riespublik, SSSR trl. Sovetskij Soûz, Soûz Sovetskih Socialističeskih Respublik, SSSR) – historyczne państwo socjalistyczne w Europie północnej i wschodniej oraz Azji północnej i środkowej.
Mare Frigoris (łac. Morze Zimna) to morze księżycowe leżące na północ od Mare Imbrium i na północny wschód od Mare Serenitatis. Obszar ten zawiera się w zewnętrznych pierścieniach okalających basen Procellarum. Pod względem geologicznym Morze Zimna można podzielić na dwie części: wschodnią i zachodnią, przy czym skały budujące tę pierwszą pochodzą z okresu późnoimbryjskiego, a bazalty tworzące drugą - z epoki eratosteńskiej. Widoczny na zdjęciu ciemny, okrągły obiekt znajdujący się na południe od Frigoris to krater Platon.

Łańcuchy górskie

Basen morza otoczony jest trzema kolistymi pierścieniami gór powstałymi podczas zderzenia. Zewnętrzny pierścień ma średnicę ok. 1300 km i dzieli się na trzy części: Montes Carpatus na południu, Montes Apenninus na południowym wschodzie i Kaukaz na wschodzie. Środkowy pierścień tworzą Alpy i górzyste rejony kraterów Archimedes i Platon. Wewnętrzny pierścień o średnicy 600 km jest w większej części przykryty bazaltem morza. Wzgórza wznoszą się niewiele ponad równinę Mare Imbrium tworząc niewyraźny zarys okręgu. Zewnętrze góry osiągają wysokość do 7 km ponad powierzchnię Morza Deszczów.

Uskok – struktura tektoniczna powstała w wyniku rozerwania mas skalnych i przemieszczenia ich wzdłuż powstałej powierzchni (lub wąskiej strefy zniszczenia), zwanej powierzchnią uskoku (lub strefą uskokową). Uskokom mogą towarzyszyć inne struktury tektoniczne (przyuskokowe podgięcia warstw, fałdy, fleksury).
Księżyc (, nieco więcej niż 1/4 średnicy Ziemi. Oznacza to, że objętość Księżyca wynosi około 1/50 objętości kuli ziemskiej. Przyspieszenie grawitacyjne na jego powierzchni jest blisko 6 razy słabsze, niż na Ziemi. Księżyc wykonuje pełny obieg wokół Ziemi w ciągu 27,3 dnia (tzw. miesiąc syderyczny), a okresowe zmiany w geometrii układu Ziemia-Księżyc-Słońce powodują występowanie powtarzających się w cyklu 29,5-dniowym (tzw. miesiąc synodyczny) faz Księżyca.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Mare Serenitatis (łac. Morze Jasności) morze księżycowe znajdujące się po widocznej stronie Księżyca. Ma powierzchnię 303 000 km². Prawie kołowy zarys wyróżnia je spośród pozostałych mórz. Jego średnica równa jest 707 km.

Morze księżycowe jest to duża, ciemna, pokryta zastygłym bazaltem równina na Księżycu, powstała około 2,5 mld lat temu na skutek uderzeń meteorytów. Zostały nazwane maria, łac. morze, przez wczesnych astronomów, którzy porównali je do mórz ziemskich. Odbijają mniej światła niż obszary górskie lub góry, które są starsze i pokryte glebą albo regolitem. Morza pokrywają 16% powierzchni Księżyca, najwięcej ich znajduje się po jego widocznej stronie. Kilka mórz znajduje się na niewidocznej stronie – są one znacznie mniejsze, przeważnie są to bardzo duże kratery, gdzie następowały lokalne wylania lawy.

Jan Heweliusz (łac. Johannes Hevelius, niem. Johann Hewelcke; ur. 28 stycznia 1611 w Gdańsku – zm. 28 stycznia 1687 tamże) – gdański astronom i konstruktor instrumentów naukowych. Jako pierwszy użył wahadła do odmierzania czasu budując zegary kolebnikowe. Był wynalazcą peryskopu. Był również browarnikiem i radnym miasta Gdańska oraz astronomem królewskim królów Władysława IV i Jana III Sobieskiego, dotowany był także przez króla Francji Ludwika XIV.

Oceanus Procellarum (łac. Ocean Burz) to ogromne morze księżycowe na zachodnim skraju widocznej strony Księżyca. Nazwa ta wywodzi się z dawnego przesądu, jakoby pojawienie się ciemnego kształtu Oceanu w czasie pełni zwiastowało pogorszenie pogody. Procellarum to największe z księżycowych mórz, rozciągające się wzdłuż osi północ-południe na 2500 km i zajmując powierzchnię około 4 mln km².

Regolit – warstwa zwietrzałej skały pokrywająca Ziemię i inne planety skaliste. Regolit powstaje, gdy lita skała zostaje wyeksponowana na powierzchni planety i poddana długotrwałym procesom fizycznym i chemicznym zmieniającym jej strukturę i skład chemiczny. Można powiedzieć, że pojęcie to obejmuje wszystko to, co znajduje się "między świeżą skałą a świeżym powietrzem"; gleba jest więc częścią regolitu.

Apollo 15 – czwarta załogowa misja, podczas której astronauci wylądowali na powierzchni Księżyca. W czasie wyprawy zebrano 77 kg próbek gruntu księżycowego. Astronauci podczas wyjść na powierzchnię Księżyca przebywali poza lądownikiem LM ponad 18 godzin. Scott i Irwin poruszając się po Księżycu po raz pierwszy użyli specjalnie skonstruowanego dla potrzeb misji Apollo pojazdu LRV. Przebyli odległość ponad 27,9 km.

Autolykos to księżycowy krater uderzeniowy położony w południowo-wschodniej części Mare Imbrium. Na zachód od niego leży ponad dwa razy większy krater Archimedes. Zaraz na północ od Autolykosa leży Aristillus; zewnętrzne wały tych dwóch kraterów częściowo nachodzą na siebie na rozdzielającym je odcinku morza księżycowego.